Y├ťREK CO─×RAFYAMIZIN SINIRLARI

YAZAR : M. A┼č─▒r KARABACAK ma.karabacak@gmail.com

1987 miydi 88 miydi hat─▒rlam─▒yorum. Rahmetli pederim o zaman─▒n me┼čhur muhafazak├ór gazetelerinden birisine aboneydi ve her g├╝n evimize gelen gazeteyi ba┼čtan sona fakat ├Âzellikle orta sayfas─▒n─▒ i├žercesine okurdum.

Bir g├╝n babam elinde tuttu─ču gazetenin yine orta sayfas─▒n─▒ a├žarak elime verdi ve bana sesli bir ┼čekilde okumam─▒ s├Âyledi. Kendisi de okuyabilirdi. Fakat benden istedi, o g├╝nk├╝ iki sayfan─▒n tamam─▒n─▒ kaplayan ayn─▒ mevzu etraf─▒ndaki yaz─▒lar─▒…

Okudum seslice. Babam da dinledi. ─░lk defa benden bir ┼čeyler okumam─▒ istemi┼čti. Daha ├Ânce v├ók├« olmayan bir durumdu.

├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒ anlatan yaz─▒lard─▒ okuduklar─▒m. Ba┼č─▒m─▒ kald─▒rd─▒─č─▒mda babam─▒n y├╝z├╝nde bir ├žocu─čun bile kolayca anlayabilece─či belirgin asil bir h├╝z├╝nle kar┼č─▒la┼čt─▒m. Ne oldu─čunu anlayamam─▒┼čt─▒m, neden oldu─čunu da… Fakat ben de o h├╝z├╝n girdab─▒na kap─▒lm─▒┼čt─▒m. Gazete elimde ne yapaca─č─▒m─▒ bilemez bir h├óldeydim.

H├ólbuki benim babam ne kadar m├╝┼čfik olsa da kaya gibi adamd─▒, sertti. Bir tek, eski ah┼čap evimizin geni┼č pervazl─▒ penceresinin ├Ân├╝nde KurÔÇÖ├ón okurken titrerdi sesi. Bunun d─▒┼č─▒nda omuzlar─▒na pard├Âs├╝s├╝n├╝ vermek i├žin ayak parmaklar─▒m─▒n ucuna basmak zorunda oldu─čum mutlu anlar─▒m─▒n da─č gibi adam─▒yd─▒.

Demek ki o zamana kadar y├╝z├╝nde hi├ž h├╝z├╝n g├Ârmemi┼čim ki, o g├╝n belirginli─či h├ól├ó zihnimde ├žak─▒l─▒ bir ├živi gibi durur.

Bir de;

ÔÇť─░ki b├╝y├╝k amcam da ├çanakkaleÔÇÖye gitti ve d├Ânmedi o─člum. Orada ┼čehid oldular.ÔÇŁ s├Âzlerini hi├ž unutamam o g├╝zel g├╝nden.

Sonras─▒nda ├çanakkaleÔÇÖde ┼čehid vermi┼č bir ailenin ferdi olmakla hep iftihar ettim.

Yine d├ósit├ón├« bir Mart ay─▒nday─▒z. Yine o d├Ânem ya┼čananlar─▒ biraz h├╝z├╝n biraz da iftiharla y├ód edece─čiz. Kahramanl─▒klar─▒m─▒z─▒ okuyaca─č─▒z gazetelerden, dergilerden ve izleyece─čiz televizyonlardan, internetten vs.

Eminim benim ya┼čad─▒─č─▒m─▒n benzeri hisleri ya┼čayan nice vatan evl├ód─▒ da belki fark─▒na vararak belki de varmayarak hafif g├Â─čs├╝n├╝ d─▒┼čar─▒ ├ž─▒karacak;

ÔÇťBizim ailemizden de ┼ču kadar ┼čehid var ├çanakkaleÔÇÖde.ÔÇŁ derken. ├ç├╝nk├╝ bug├╝nk├╝ T├╝rkiye s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde ┼čehid d├╝┼čmemi┼č bir il yok neredeyse o d├Ânemde.

Kafkas cephesi, S├«n├ó ve Filistin cephesi, Irak cephesi, Hicaz-Yemen cephesi ve ├çanakkale cephesi. Hangi s─▒n─▒r─▒m─▒za gitseniz farkl─▒ bir yang─▒n yeriydi o d├Ânem tabi├« ki.

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n cephelerine bakt─▒─č─▒m─▒zda bug├╝n sadece ├çanakkale cephesinin evimizin i├žinde kald─▒─č─▒ g├Âr├╝r├╝z. Di─čer b├╝t├╝n cephelerin bug├╝nk├╝ ├╝lke s─▒n─▒rlar─▒m─▒z d─▒┼č─▒nda oldu─čunu g├Âr├╝yoruz.

Bundan tam y├╝z y─▒l ├Ânceki ┼čartlara gitsek, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n en k─▒zg─▒n oldu─ču zamanlara ve Konyal─▒, ─░stanbullu, Adanal─▒, Erzurumlu, ─░zmirli, Ayd─▒nl─▒, Karsl─▒, Vanl─▒, Artvinli, Antepli, Urfal─▒ vs. bug├╝n ├╝lkemizin illeri i├žinde bulunan 81 ilimizin her birinden bir delikanl─▒, orta ya┼čl─▒ veya ihtiyar kar┼č─▒m─▒za kim gelirse gelsin kad─▒n-erkek fark etmez onlara sorsak; Hicaz neresi, Suriye neresi, L├╝bnan neresi, Filistin neresi, Yemen neresi, M─▒s─▒r neresi, Trablusgarp (Libya) neresi veya bat─▒ya gidersek Yunanistan neresi, Bulgaristan neresi, K─▒r─▒m neresi, Makedonya neresi, Arnavutluk neresi vs. diye, alaca─č─▒m─▒z tek bir cevap olurdu:

ÔÇťVATAN TOPRA─×I!ÔÇŁ

Ya da bu yukar─▒da bahsetti─čimiz ├╝lkelerde ya┼čayan insanlara sorsayd─▒k bu soruyu tersinden. Yani bir Filistinliye, Yemenliye, Arnavutluk vatanda┼č─▒na, AtinaÔÇÖda do─čmu┼č b├╝y├╝m├╝┼č bir gence, BosnaÔÇÖn─▒n da─člar─▒nda kaval ├žalan bir ├žobana, S├╝vey┼č Kanal─▒ÔÇÖnda bal─▒k avlayan bir bal─▒k├ž─▒ya; ─░stanbul neresi, Konya neresi, Diyarbak─▒r neresi, Bursa neresi vs. diye. Yine alaca─č─▒m─▒z tek bir cevap olurdu:

ÔÇťVATAN TOPRA─×I!ÔÇŁ

Ya bug├╝n? Bug├╝n ├╝lkemizin ┼čehirlerini dola┼čsak ve sorsak:

Yemen nerede diye veya Arnavutluk neresi?

Trablusgarp diye bir yer vard─▒ biliyor musun veya Batum senin i├žin ne ifade eder?

Ba─čdat deyince y├╝re─čin kan─▒yor mu veya Halep deyince kan─▒n yan─▒yor mu?

Ne olurdu acaba cevaplar?

Daha d├╝ne kadar diyebilece─čimiz yak─▒nl─▒kta ┬źvatan topra─č─▒┬╗ olarak g├Ârd├╝─č├╝m├╝z yerlerin, bug├╝n haritada yerini bulmakta zorlan─▒r m─▒y─▒z yoksa? Bilmemek mesÔÇÖ├╗liyetimizi ├╝zerimizden kald─▒r─▒r m─▒ acaba?

Sadece y├╝z y─▒l ├Ânceki s─▒n─▒rlar─▒m─▒zdan bahsediyoruz. Biraz daha geriye gitsek 60 kadar ├╝lkeden vize almak l├óz─▒m gelir, bug├╝n i├žin eski topraklar─▒m─▒z─▒ gezmek istesek.

As─▒l bir de y├╝rek co─črafyam─▒z─▒n s─▒n─▒rlar─▒ var. Kalben bir oldu─čumuz karde┼člerimiz. Irk, renk, dil vs. b├╝t├╝n ay─▒rt edici ve ├Âtekile┼čtirici vas─▒flar─▒ ┬ź├╝mmet┬╗ potas─▒nda eritip sa─člam birliktelikler in┼ča etmek i├žin kendine m├╝nhas─▒r hususiyetlerle asr-─▒ sa├ódet zaman─▒n─▒n MekkeÔÇÖsini, MedineÔÇÖsini in┼ča etme gayretinde olanlar─▒n co─črafyas─▒.

Hazret-i PeygamberÔÇÖin ifadesi ile ┬ź├╝mmet h├ónesinin tu─člalar─▒┬╗ (Riy├ózuÔÇÖs-S├ólih├«n, I/220) olan inan├ž birli─činde bulu┼čan hem kendisi hem de kendi d─▒┼č─▒ndaki d├╝nyan─▒n refah─▒ ve fel├óh─▒ i├žin u─čra┼čan fertler veya toplumlar─▒n mayas─▒d─▒r y├╝rek co─črafyas─▒.

D├╝nya ├╝zerindeki her kara par├žas─▒na uzanabilen yap─▒c─▒ ve birlik ┼čuuru olu┼čturan tutkal gibi bir reflekstir y├╝rek co─črafyam─▒z.

D├╝n; SuriyeÔÇÖden, FilistinÔÇÖden, L├╝bnanÔÇÖdan, IrakÔÇÖtan, KosovaÔÇÖdan, YunanistanÔÇÖdan, MakedonyaÔÇÖdan, ArnavutlukÔÇÖtan, BulgaristanÔÇÖdan ve di─čer ├╝lke ve ┼čehirlerden ┼čeh├ódet i├žin ├çanakkaleÔÇÖye ko┼čturan ruhtur y├╝rek co─črafyam─▒z.

Bizim co─črafyam─▒z diyece─čimiz y├╝rek co─črafyam─▒z…

Madd├« s─▒n─▒rlar, co─črafyalar de─či┼čime m├╝tem├óyildir her zaman. Tarih ve co─črafya, ihtirass─▒z fakat ┼čevk ve arzu dolu g├Ân├╝llerin ilim ve irfan kandilleri ile tenevv├╝r eden nice kahraman fertlerin, milletlerin gayretleri istikametinde ┼čekillenmi┼čtir her zaman.

Velh├ós─▒l; elbette her kay─▒p h├╝z├╝n verecektir, fakat yeri doldurulabilecek kay─▒plar─▒n ard─▒ndan yap─▒lan feryat figan ancak ve ancak azmi k─▒rar, ┼čevki ├Âld├╝r├╝r. M├╝cadelenin kaybedildi─či noktad─▒r o nokta. Kendine g├╝venini kaybedene de kimse g├╝venmez. ─░┼čte o zaman madd├« s─▒n─▒rlar de─čil m├ónev├« s─▒n─▒rlar kay─▒p dairesine girmi┼č demek olur ki, o kayb─▒n d├Ân├╝lesi bir noktas─▒ yoktur. Sonu h├╝srand─▒r, zevaldir.

Yani, inan├ž birli─či ile olu┼čturulan y├╝rek co─črafyam─▒z─▒n s─▒n─▒r cephelerini; her daim mukavemet, inan├ž ve ihl├ósla korumak zorunday─▒z.

As─▒l elde tutmam─▒z gereken cephe y├╝rek co─črafyam─▒z─▒n s─▒n─▒r cephesidir.