Kem├ól-i ─░lim KEMALPA┼×AZ├éDE

YAZAR : M├╝cahid BULUT mucahidbulut@yandex.com

ÔÇťAlt─▒ y├╝z y─▒ldan beri d─▒┼čtan yapt─▒─č─▒ ak─▒nlarla muvaffak olamayan, son as─▒rlarda ise anayurdun sadece peyk ├╝lkelerini kopararak ay─▒ran d├╝┼čman; zaferini temin i├žin azar azar i├žimize s─▒zd─▒. Ruhlar─▒m─▒za mayas─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rmak istedi. Ve ge├žen as─▒rda; FatihÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖu ald─▒─č─▒ surlardan bu milletin k├╝lt├╝r├╝n├╝ fethedece─čini s├Âyleyen Amerikal─▒ HamlinÔÇÖin bu s├Âz├╝n├╝n sembolle┼čtirdi─či d├óv├óy─▒, yani kaleyi i├žinden alma d├óv├ós─▒n─▒ g├╝tt├╝. Zehirli i─čnesini varl─▒─č─▒m─▒z─▒n her taraf─▒na ge├žirerek; mektebe, aileye, zevke, kazanca, sanata, ahl├óka ve d├«ne kadar b├╝nyemizin her taraf─▒na zehrini ak─▒tt─▒─č─▒ h├ólde kendini g├Âstermeyen d├╝┼čman, alt─▒ y├╝z y─▒ll─▒k ayn─▒ d├╝┼čmand─▒r. D─▒┼č─▒m─▒zda iken onu g├Âr├╝yor, ona kar┼č─▒, cihad a├ž─▒yorduk. ┼×imdi benli─čimize girdi. K├╝lt├╝r h├ólinde, sanat h├ólinde, ahl├ók ve aile hayat─▒ h├ólinde, servet ve m├╝lkiyet h├ólinde, hatt├ó din h├ólinde bize n├╝f├╗z etti. As─▒l benli─čimiz oldu─čuna bizi, i├žimizdeki safdilleri ve masum bir gen├žli─či inand─▒rmak istiyor; muvaffak oldu─ču yerde kanl─▒ ellerini g├Âsteriyor. 31 Mart H├ódisesiÔÇÖni yap─▒yor, isyanlar─▒ k├Âr├╝kl├╝yor. Neron gibi RomaÔÇÖy─▒ yakt─▒rd─▒ktan sonra;

┬źRomal─▒lar! Uyan─▒n, ayaklan─▒n! H─▒ristiyanlar ┼čehrinizi yak─▒yor!┬╗ diye tell├óllar ba─č─▒rt─▒yor.

┼×ehirlerini ku┼čatan ordunun ezan sesleriyle deh┼čete d├╝┼čen d├╝┼čman; bu ezanlar─▒n vatan─▒nda, ruhlar─▒na ├žan seslerini sindirmek i├žin s├«nesine ald─▒─č─▒ nesilleri, kendi k├╝lt├╝r yuvalar─▒nda zehirliyor. Bunun kar┼č─▒s─▒nda bin y─▒ll─▒k bir millet, ne┼čriyat─▒yla, vicdan─▒yla, irfan─▒yla, ├╝niversitesiyle bin y─▒ll─▒k bir millet l├ókayt duruyor. Nerede bu k├╝lt├╝r├╝n ─░bn-i Kemalleri?ÔÇŁ

Me┼čhur m├╝tefekkirlerimizden Nurettin TOP├çU yar─▒m as─▒r evvelinde, TanzimatÔÇÖtan bu yana vatan─▒m─▒z─▒n maruz kald─▒─č─▒ post-modern i┼čgal hususunda bizi bu c├╝mleler ile uyarm─▒┼čt─▒; ÔÇťNerede bu k├╝lt├╝r├╝n ─░bn-i Kemalleri?ÔÇŁ diyerek ├ódeta ruh ├ža─č─▒r─▒rcas─▒na hasretini dile getirdi─či, ┼čahsiyet ise, bir d├Ânem Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ilmiye s─▒n─▒f─▒n─▒n dir├óyet ve fir├óset dolu lideri, ┼×eyh├╝lisl├óm Kemalpa┼čaz├ódeÔÇÖdir.

As─▒l ad─▒ ┼×emseddin AhmedÔÇÖdir. II. B├óyez├«dÔÇÖe lalal─▒k yapan b├╝y├╝kbabas─▒ Kemal Pa┼čaÔÇÖya nisbetle Kemalpa┼čaz├óde, veya ─░bn-i Kemal diye an─▒l─▒r. 1469 senesinde do─čmu┼čtur. K├╝├ž├╝k ya┼čta KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖi ezberleyip h├óf─▒z olduktan sonra, Amasya ulem├ós─▒ndan Arap dili ve edebiyat─▒, mant─▒k ve Fars├ža tahsil etmi┼čtir.

Kemalpa┼čaz├óde; vazifesine sipahi olarak orduda ba┼člam─▒┼č, zek├ós─▒yla k─▒sa s├╝rede dikkat ├žekerek ilmiye s─▒n─▒f─▒na ge├žmi┼č, ba┼čta Molla L├╝tfi olmak ├╝zere zaman─▒n b├╝y├╝k ├ólimlerinden dersler alarak tahsilini tamamlam─▒┼čt─▒r.

Bir├žok medresede m├╝derrislik yapt─▒ktan sonra, as─▒l k─▒ymetini art─▒ran h├ódise ya┼čand─▒.

Yavuz Sultan Selim zaman─▒nda Osmanl─▒ ilmiyesi; Safev├«lere kar┼č─▒ harp a├žma hususunda, ikircikli bir tavra girmi┼čti. Ehl-i k─▒ble ile sava┼č─▒n uygun olmad─▒─č─▒ y├Ân├╝nde, bas├«retten ve realiteden uzak yorumlar ortal─▒─č─▒ buland─▒r─▒yor ve ├╝mmette vahdeti sa─člamak isteyen padi┼čah─▒n kararl─▒l─▒─č─▒n─▒ sars─▒yordu.

H├ólbuki bu esnada ┼×ah ─░smail, g├Ânderdi─či d├ó├«ler vas─▒tas─▒yla, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n kuyusunu kazmakla me┼čguld├╝. Kemalpa┼čaz├óde, ┼×ah ─░smailÔÇÖin yapt─▒klar─▒n─▒ dile getirirken ┼čunlar─▒ s├Âylemektedir:

ÔÇťO, ─░sl├óm kubbesi alt─▒ndaki muazzam ┼čehirleri ┼čer├«atin n├╗rlar─▒ndan mahr├╗m edip dal├ólet, z─▒nd─▒kl─▒k ve bidÔÇÖat zulm├╝n├╝n karanl─▒klar─▒yla doldurdu, nice hay─▒rl─▒ kimselerin ┼čehidliklerini ve onlar─▒n ib├ódet yerleri olan medrese ve mescidlerini harap ettirdi.ÔÇŁ

─░bn-i Kemal yazd─▒─č─▒ ris├ólede ┼×ah ─░smailÔÇÖi ve ak├«desinin dal├óletini ortaya koyarak, ┼×i├«lerle yap─▒lacak sava┼č─▒n cihad say─▒laca─č─▒n─▒ belirtti.

Kemalpa┼čaz├óde; 1915ÔÇÖte Edirne kad─▒l─▒─č─▒na, 1516ÔÇÖda Anadolu kazaskerli─čine getirildi. Anadolu Kazaskeri s─▒fat─▒yla, M─▒s─▒r SeferiÔÇÖnde Yavuz Sultan Selim HanÔÇÖ─▒n yan─▒nda bulunmu┼č olan ─░bn-i Kemal Pa┼ča, padi┼čahtan b├╝y├╝k itibar g├Ârm├╝┼čt├╝r. Kanun├« Sultan S├╝leyman zaman─▒nda ┼×eyh├╝lisl├óm olan Kemalpa┼čaz├óde bu vazifesi s─▒ras─▒nda vefat etmi┼čtir.

D├Ânemlerinde ya┼čad─▒─č─▒ ├╝├ž padi┼čah─▒n sevgi ve sayg─▒s─▒n─▒ kazanan Kemalpa┼čaz├óde; hadis, tefsir, f─▒k─▒h ve kel├óm gibi d├«n├« ilimler ba┼čta olmak ├╝zere tarih, edebiyat, felsefe, dil ve t─▒p alanlar─▒nda onlarca eser vermi┼č ├žok y├Ânl├╝ bir ├ólimdir.

Kemalpa┼čaz├óde; akl─▒, hakikate ula┼čmak i├žin yeterli g├Ârmez. Ancak m├ónev├« ilimlerle mezcedilmi┼č akl─▒n do─čru bilgiye ula┼čaca─č─▒n─▒ savunur.

Kanun├« Sultan S├╝leyman zaman─▒nda, ┼×eyh├╝lisl├óml─▒k mevkiine kadar y├╝kselen Kemalpa┼čaz├óde; Ehl-i S├╝nnet itikad─▒ndan taviz vermezdi. Tasavvuf yolunun sahih oldu─čunu, evliy├ón─▒n h├óllerine inan─▒lmas─▒ gerekti─čini ve onlar─▒n r├╗h├óniyetinden medet umman─▒n ├Ânemli oldu─čunu belirterek du├ólar─▒n─▒ almay─▒ tavsiye etmi┼čtir. Tasavvufla ilgili ┬źel-M├╝n├«re┬╗ kitab─▒nda ┼č├Âyle demektedir;

ÔÇťTasavvufta rehberlik yapan kimseye ve ona talebe olacak kimseye ilk v├ócib olan ┼čey, ─░sl├ómiyetÔÇÖe uymakt─▒r, ─░sl├ómiyet, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n ve Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin emir ve yasak etti─či ┼čeyler demektir. Denilmi┼čtir ki:

┬źBir kimsenin havada u├žtu─čunu ve deniz ├╝zerinde y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝ yahut a─čz─▒na ate┼č koyup yuttu─čunu g├Ârseniz, fakat ┼čer├«ate uymayan bir i┼č yapsa; ┬źKer├ómet sahibiyim.┬╗ derse de, onu b├╝y├╝c├╝, yalanc─▒, sap─▒k ve insanlar─▒ do─čru yoldan sapt─▒r─▒c─▒ biliniz!┬╗ÔÇŁ

Kemalpa┼čaz├ódeÔÇÖnin tarih alan─▒ndaki ba┼čl─▒ca eseri II. B├óyez├«dÔÇÖin arzusuyla kaleme ald─▒─č─▒ Tev├ór├«h-i ├él-i Osm├ónÔÇÖd─▒r. Her padi┼čah d├Ânemi i├žin ayr─▒ bir cilt yazan Kemalpa┼čaz├óde, 1510 y─▒l─▒ h├ódiselerine kadar getirdi─či sekiz ciltlik tarihini II. B├óyez├«dÔÇÖe sunmu┼čtur. Daha sonra Kanun├« Sultan S├╝leymanÔÇÖ─▒n iste─čiyle, eserini kald─▒─č─▒ yerden devam ettirerek Moha├ž Seferi sonuna, yani 1527 senesine kadar getirmi┼čtir. B├Âylece Tev├ór├«h-i ├él-i Osm├ón, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin kurulu┼čundan 1527 y─▒l─▒na kadar gelen on ciltlik b├╝y├╝k bir eser niteli─či kazanm─▒┼čt─▒r.

Kemalpa┼čaz├ódeÔÇÖnin naz─▒m ve nesirde edeb├« y├Ân├╝ ├žok kuvvetlidir. Darb-─▒ mesel h├ólini alm─▒┼č k─▒tÔÇśa ve beyitleri vard─▒r:

Mansıbda bir ola dahî ger âlim ü câhil,
Zâhirde müsâviyse, hakîkatte bir olmaz.
Altun ile faraz├ó ki ber├óber ├žekile seng,
Vezn i├žre bir olmak ile k─▒ymette bir olmaz!

ÔÇť├élim ve c├óhil ki┼či ayn─▒ makamda da olsalar, z├óhiren e┼čit g├Âr├╝nmekle hakikatte ayn─▒ k─▒ymette olmazlar. (├élim elbette c├óhilden k─▒ymetli ve ├╝st├╝nd├╝r.) Nitekim farz edelim alt─▒n ile ta┼č tart─▒lsa, tart─▒da bir oldular diye, k─▒ymet├že e┼čit olmazlar!ÔÇŁ

M─▒s─▒r SeferiÔÇÖnin uzamas─▒ ├╝zerine ├╗lema ve askerler vatan ├Âzlemi ├žekmeye ba┼člam─▒┼č, l├ókin sert m├«z├óc─▒ sebebiyle hi├ž kimse Yavuz Sultan SelimÔÇÖe vaziyeti aktaramam─▒┼č.

Bir g├╝n ─░bn-i Kemal Pa┼ča; Yavuz Sultan Selim Han ile sohbet ederken, Padi┼čah askerlerin durumunu sorup;

ÔÇťÔÇôOrtal─▒kta neler konu┼čuluyor?ÔÇŁ der.

Kemalpa┼čaz├óde de bunun ├╝zerine;

ÔÇťÔÇôPadi┼čah─▒m, yolda gelirken askerlerden biri bir t├╝rk├╝ s├Âyl├╝yordu ve ┼č├Âyle diyordu;

Nemiz kald─▒ biz├╝m m├╝lk-i ArabÔÇÖda,
Nice bir dururuz ┼×├óm ├╝ HalebÔÇÖde,
Cihan halk─▒ kamu ay┼č ├╝ tarabda,
Gel ahî gidelüm Rum illerine.

┬źNeyimiz kald─▒ bizim bu Arab diyar─▒nda, ┼×amÔÇÖda ve HalebÔÇÖde ni├žin dururuz? Cihan halk─▒ hep ┼čenlik i├žinde ya┼čamakta. Gel karde┼č, gidelim Rum diyar─▒na.┬╗ÔÇŁ diyerek kendi yazd─▒─č─▒ d├Ârtl├╝─č├╝ okur. Yavuz Sultan Selim d├Ârtl├╝─č├╝ ├žok be─čenir ve;

ÔÇťÔÇôYak─▒nda!ÔÇŁ cevab─▒n─▒ verir.

M─▒s─▒r SeferiÔÇÖnin d├Ân├╝┼č├╝nde Kemalpa┼čaz├ódeÔÇÖnin at─▒n─▒n aya─č─▒ndan s─▒├žrayan ├žamurun padi┼čah─▒n kaftan─▒n─▒ kirletmesi ├╝zerine Yavuz Sultan SelimÔÇÖin;

┬źUlem├ó aya─č─▒ndan s─▒├žrayan ├žamurlar─▒n med├ór-─▒ z├«net ve b├óis-i mefharet┬╗ olaca─č─▒n─▒ s├Âyleyerek kaftan─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra sandukas─▒ ├╝zerine ├Ârt├╝lmesi vasiyetinde bulundu─ču riv├óyet edilir.

┼×eyh├╝lisl├óml─▒─č─▒ esnas─▒nda 1534 senesinde vefat eden ─░bn-i Kemal i├žin;

┬ź─░rtehaleÔÇÖl-ul├╗mu biÔÇÖl-Kemal┬╗ (KemalÔÇÖle birlikte ilimler de ├Âld├╝.) (h. 940) ib├óresi tarih d├╝┼č├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.