D├«ni A┼čkla Ya┼čamak: TASAVVUF

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Medeniyetler, kendilerine mahsus y├╝ksek tasavvurlar─▒na g├Âre; ├Ânce kendi insan tipini, vak─▒f insanlar─▒ in┼ča ederler. Vak─▒f insan; istikamet ├╝zere, kendinin ve mesÔÇÖ├╗liyetlerinin ┼čuurunda olan insand─▒r. Bu mesÔÇÖ├╗liyet; kendisiyle, ├ževresiyle ve Rabbiyle olan m├╝nasebetleri ihtiv├ó eder. Vak─▒f insan; tabiata rahmet nazar─▒yla bakan, ba┼čkalar─▒n─▒n de─čerlendirmesini ka─üle almaks─▒z─▒n, sadece Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanmak i├žin, kendini OÔÇÖnun yolunda her t├╝rl├╝ hizmete adayan insand─▒r. Bu y├╝ksek meziyetli insanlar; g├╝tt├╝kleri mukaddes d├óv├ó ├žer├ževesinde tesis ettikleri devlet-millet yap─▒s─▒yla, i├žtim├ó├« m├╝esseseleriyle ve zihn├« tek├óm├╝l ├╝r├╝n├╝ ilmiyle, edebiyat─▒yla, sanat─▒yla, HakkÔÇÖ─▒n temsilcisi olarak medeniyetin tarihe alt─▒n sayfalarla ge├žmesini gaye edinirler.

Medeniyetlerin buhranlara s├╝r├╝klenmesi; sistemiyle, b├╝t├╝n m├╝esseseleriyle, zihn├« tek├óm├╝l ├╝r├╝nleriyle, insanlar─▒yla topyek├╗n bir ├ž├Âz├╝lmeyi, karga┼čay─▒, d├╝nyev├«le┼čmeyi, ceh├óleti do─čurur. Anla┼čma vas─▒tas─▒ olan kelimeler, mefhumlar istismarc─▒lar─▒n elinde m├ón├ólar─▒n─▒ kaybeder; cemiyet ├ódeta bir sa─č─▒rlar diyalo─ču misali, derdini anlatamama, birbirini anlayamama h├óli ya┼čar. ─░mam, hal├«fe, cihad, Mehdi, Mesih, demokrasi, h├╝rriyet, hizmet, cemaat, bar─▒┼č… gibi din ve insan haklar─▒na ait mefhumlar; bunlara en uzak durumdaki art niyetli ve hatt├ó ter├Ârle ba─člant─▒l─▒ muhtelif gruplar─▒n diline pelesenk olur. Bununla ilgili olarak, e─čitim meselelerimiz i├žin mesai sarf eden Prof. Dr. Seyit Mehmet ┼×EN;

ÔÇťBir milletin medeniyeti ├ž├Âkerken, ├Ânce kavramlar─▒ ├ž├Âker.ÔÇŁ diyor.

T├╝rkiye i├žin de; ┬ź─░ÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah┬╗ mefk├╗resinden sap─▒p, ┬źniz├óm-─▒ ├ólem┬╗ d├óv├ós─▒n─▒ g├╝tmekten geri kal─▒nca, bu husustaki iddias─▒n─▒ da kaybedince, bahis mevzuu hastal─▒kl─▒ i├žtim├ó├« yap─▒ mukadder oluyor. Bir defa, ├╝lkemiz d├╝nyan─▒n en az kitap okuyan ve en az bilgi ├╝retilen ├╝lkeleri aras─▒nda g├Âsteriliyor. ┼×iddet, cemiyetin b├╝t├╝n kesimlerini kanser gibi sarm─▒┼č; birka├ž as─▒r ├Âncesine kadar yabanc─▒ seyyahlar─▒n g─▒pta ile kaydettikleri huzur iklimine hasret kal─▒nm─▒┼čt─▒r. Uzun y─▒llar; d├«n├« hayat ├╝zerinde kurulan a─č─▒r bask─▒lar sonucunda, pek ├žok hakikatin m├╝phemiyet perdeleri arkas─▒nda kalmas─▒ ve meydana gelen istikamet sapmalar─▒, insan─▒m─▒z─▒n idrak ve muhakemesini buland─▒rm─▒┼čt─▒r.

As─▒rlarca ┼čanl─▒ medeniyetimizin esaslar─▒ndan olan tasavvuf mevzuu da, bu zihn├« karga┼ča ├žer├ževesinde m├╝tal├óa ediliyor. Hi├ž bilmedi─či i├žin korku ile yakla┼čanlar, kanunlara ayk─▒r─▒ olabilece─či vehmiyle su├ž isn├ód edenler, d├«ni a┼č─▒r─▒l─▒k veya sapma olarak g├Ârenler… gibi farkl─▒ kanaat sahibi kesimler var. En iyi niyetli ki┼čiler bile;

ÔÇťAsr-─▒ sa├ódette tasavvuf mu vard─▒? Allah Te├ól├ó ve Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖ─▒n yolu varken, ba┼čka yola ne h├ócet?ÔÇŁ diyebiliyor.

Oysaki;

ÔÇťTasavvuf yolu; Allah Te├ól├ó ve Ras├╗l├╝ -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖ in tebli─činden farkl─▒ bir yol de─čildir; o yolun ta kendisidir.ÔÇŁ

Tasavvuf; Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin her h├óli ve ├ón─▒, merhamet, sevgi, ┼čefkat, hay├ó, edep, du├ó… gibi, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanmaya vesile ulv├« faz├«letlerle m├╝zeyyen olan, k├óÔÇśb─▒na var─▒lamayan m├╝b├órek hayatlar─▒yla ayn├«le┼čme gayretidir.

Tasavvuf;

ÔÇťY├ó Rabb├«! Benim bedenimi ├Âyle b├╝y├╝t ki; cehennemini dolduray─▒m da, ba┼čka kimseye orada yer kalmas─▒n.ÔÇŁ diye a─člayarak yalvaran; ┬ź├╝├ž├╝nc├╝leri Allah olan, ikinin ikincisi┬╗, ┬ź├╝mmetin birincisi┬╗ Hazret-i Eb├╗bekir -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n merhametidir.

Tasavvuf;

Ken├ór-─▒ DicleÔÇÖde bir kurt a┼č─▒rsa bir koyunu,
Gelir de adl-i il├óh├« sorar ├ľmerÔÇÖden onu!

diye mesÔÇÖ├╗liyet hissi ile titreyen Hazreti ├ľmer -rad─▒yallahu anh-ÔÇÖ─▒n ad├óletidir.

Tasavvuf; ┬źkendisinden meleklerin bile hay├ó etti─či…┬╗ buyurulan Hazret-i Osman -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n hay├ó ve di─čerg├óml─▒─č─▒d─▒r.

Tasavvuf; il├óh├« huzurda, v├╝cuduna saplanan okun ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ hissetmeyen Hazret-i Ali -kerremall├óhu vecheh├╗-ÔÇÖnun ihsan makam─▒ndaki ya┼čay─▒┼č─▒d─▒r.

Tasavvuf; kar┼č─▒ya ge├žmek i├žin Dicle NehriÔÇÖnin k─▒y─▒s─▒na gelince, iki yakan─▒n birbirine kavu┼čmas─▒ ├╝zerine; ┬źNefsim, beni aldatamazs─▒n! Ben Ker├«mÔÇÖi istiyorum, ker├ómeti de─čil!┬╗ diyen B├óyez├«d-i Bist├óm├« -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin Allah Te├ól├ó a┼čk─▒d─▒r.

Tasavvuf; altm─▒┼č ├╝├ž ya┼č─▒ndan sonra, yer alt─▒ndaki h├╝cresinde inziv├óya ├žekilen Ahmed Yesev├« -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖe a┼čk─▒d─▒r.

Tasavvuf;

├élem bu─čday ben saman,
├élem yah┼či ben yaman…

buyuran, ┼×├óh-─▒ Nak┼čibend -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin mahviyet ve hi├žli─čidir.

Tasavvuf;

Da─člar ile ta┼člar ile,
├ça─č─▒ray─▒m Mevl├óm SenÔÇÖi…

diyen Y├╗nus Emre -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin, k├óin├óta rahmet nazar─▒yla bak─▒┼č─▒d─▒r.

Tasavvuf; ┬ź┼×u barda─č─▒, ┼čuraya koymak bile Allah Te├ól├ó r─▒z├ós─▒ i├žin olmal─▒.┬╗ buyuran Mahmud S├ómi Efendi -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin s├ólih kullu─čudur.

Tasavvuf; h├ónesine giren h─▒rs─▒z─▒n elinden tutup, onun hid├óyetine vesile olan Musa Efendi -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin tev├ózu, ┼čefkat ve sevgisidir…

┼×├╝phesiz tasavvuf mevzuundaki mevcut kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒nda; bilgisizli─čin yan─▒ s─▒ra, bu v├ók─▒ay─▒ temsil iddias─▒ndaki baz─▒ ki┼čilerin zaaflar─▒ ve art niyetleri de ├Ânemli rol oynam─▒┼čt─▒r. On be┼č-yirmi y─▒l kadar ├Ânce ba┼člat─▒lan ve ┬źbin y─▒l s├╝rece─či┬╗ iddia edilen u─čursuz bir vet├«rede, ┬źtoplum m├╝hendisli─či┬╗ ad─▒yla te┼čkil edilen beyin y─▒kama ameliyeleri i├žin birtak─▒m kuklalar─▒n kullan─▒lmas─▒ buna bir misaldir.

Ancak; ÔÇťG├╝ne┼č bal├ž─▒kla s─▒vanmaz.ÔÇŁ olsa olsa, birtak─▒m g├Âzler bal├ž─▒kla s─▒vanabilir. Bunda da; g├╝ne┼čin bir eksikli─či de─čil, bunu anlamamakta pay─▒ olanlar─▒n kusuru bahis mevzuudur. ─░nsandan beklenen; hakikati arama a┼čk─▒n─▒n, b├╝t├╝n zorluklar─▒n ├╝stesinden gelebilmesidir.

Baz─▒ bat─▒l─▒ sosyologlar; eski Sovyetler Birli─čiÔÇÖnde fevkal├óde a─č─▒r bask─▒lar alt─▒nda ya┼čayan T├╝rk ve m├╝sl├╝man halk─▒n bu hususiyetlerini koruyabilmelerinin, ancak i├žtim├ó├« yap─▒da k├Âk salm─▒┼č olan tasavvuf disipliniyle m├╝mk├╝n oldu─čunu belirtiyorlar. Hakikaten de, demirin tav─▒nda verilen su ile ├želikle┼čmesi misali; tasavvufla k─▒vam─▒n─▒ bulan ├«man, sahiplerini her t├╝rl├╝ zorlu─ča kar┼č─▒ koruyan bir kalkan olmu┼č, bir direnme g├╝c├╝ kazand─▒rm─▒┼čt─▒r. ÔÇťGer├žek tasavvuf; bir terbiye mektebidir. Kulu AllahÔÇÖtan uzakla┼čt─▒ran b├╝t├╝n menf├«liklerden sak─▒narak ┬źtakv├ó┬╗ya erme disiplinidir. Tasavvuf; benlik iddias─▒yla bir ┬źarz-─▒ endam┬╗ yani ┬źg├Âsteri┼č┬╗ i├žinde bulunmak de─čildir. Bil├ókis, son nefes ve ├óhiret endi┼česi i├žinde Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n rahmet ve in├óyetine iltic├ó ederek bir ┬źarz-─▒ h├ól┬╗ hissiy├ót─▒yla ya┼čamakt─▒r. D├óima tev├ózu, mahviyet ve hi├žlik ├╝zere olmakt─▒r.ÔÇŁ1

Tasavvufta esas olan; ker├ómet g├Âstermek de─čil, ┼čer├«ata uymakt─▒r. Bu hususla ilgili olarak, ─░m├óm-─▒ Rabb├ón├« -kuddise sirruh├╗- Hazretleri ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťB├ót─▒n├« h├óllerimizin s─▒hhatini g├Âsteren en iyi ├Âl├ž├╝, z├óhirimizin ┼čerÔÇś├« ├Âl├ž├╝lere g├Âre tanzim edilmesidir. ─░stikamet yolu i┼čte budur.ÔÇŁ2

C├╝neyd-i Ba─čd├ód├« -kuddise sirruh├╗- Hazretleri de;

ÔÇťBir ki┼čiyi havada u├žarken g├Ârseniz, h├óli Kitap ve S├╝nnetÔÇÖe uymuyorsa, bu (bir ker├ómet de─čil) istidra├žt─▒r.ÔÇŁ buyurur.

Huzur, bug├╝n d├╝nyam─▒z─▒n hasret kald─▒─č─▒ bir mefhumdur. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇť… Bilesiniz ki; kalpler, ancak All├óhÔÇÖ ─▒ anmakla huzur bulur.ÔÇŁ (er-RaÔÇśd, 28) buyurulur.

Tasavvuf mektebi, zikrullah ile;

ÔÇťNerede olsan─▒z, O sizinle beraberdir. Allah yapt─▒klar─▒n─▒z─▒ g├Âr├╝r.ÔÇŁ (el-Had├«d, 4);

ÔÇťAndolsun, insan─▒ Biz yaratt─▒k ve nefsinin kendisine f─▒s─▒ldad─▒klar─▒n─▒ biliriz ve Biz ona ┼čahdamar─▒ndan daha yak─▒n─▒z.ÔÇŁ (K─üf, 16) beyan─▒n─▒n ┼čuuruyla, her an O -celle cel├ól├╝h├╗- ile olma, huzura kavu┼čma t├ólimidir. Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin m├╝b├órek r├╗h├óniyetinden, OÔÇÖnun v├órisi ve vekili mes├óbesindeki ┬źalt─▒n silsile┬╗ yoluyla beslenerek s├ólih bir kullukla, HakkÔÇÖa v├ós─▒l olma gayretidir. Tevhid ak├«desini temess├╝l ederek; D├«ni a┼čkla ya┼čama, iki cihan sa├ódetini kazanma azmidir.

_________________________________

1 Osman N├╗ri TOPBA┼×, Alt─▒noluk Dergisi, Ekim, 2016, s. 368.
2 İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât, III, 87-88, no. 87.