Balkan Ziyareti -5- TEKRAR NASİP OLA!..

YAZAR : Mehmet Ali VAR varoglu5@gmail.com

m_ali_var_yuzakidergisi_ocak2016

m_ali_var_yuzakidergisi_ocak2016

ARNAVUTLUK

24 Temmuz 2015 ak┼čam─▒ Arnavutlu─ča ge├žtik ve ─░┼čkodra H├╝d├óy├« Vakf─▒ÔÇÖn─▒n ─░mam Hatip Yurdunda geceledik.

Arnavutluk; tek milleti, ├╝├ž d├«ni olan bir ├╝lke. S├Âzde m├╝sl├╝manlar a─č─▒rl─▒kl─▒. Enver Hoca d├«ni temelden yok etmi┼č. Yeminler din yerine millet ad─▒na yap─▒l─▒r. Milliyet├ži bir millet. Ba┼čkenti Tiran, para birimi lek. 1 avro 13 lek. Balkanlarda en ├žok m├╝sl├╝man MakedonyaÔÇÖda, daha sonra KosovaÔÇÖda var. ArnavutlukÔÇÖta da bulunur ama ya┼čant─▒ tamamen Akdeniz ├╝lkeleri gibi.

Sabah kahvalt─▒ sonras─▒ vakf─▒n sorumlusu Evans Drishh, Hac─▒ ┼×eyh ┼×├ómil ─░mam Hatip Lisesinde 450 erkek, 650 k─▒z olmak ├╝zere 1100 ├Â─črencinin oldu─čunu, erkek ├Â─črenci pansiyonunda 85 ├Â─črencinin kald─▒─č─▒n─▒, k─▒z lisesinin T─░KA taraf─▒ndan bu y─▒l yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, orada e─čitimin ilkokuldan ba┼člayaca─č─▒n─▒, m├╝fred├ót─▒n T├╝rkiyeÔÇÖdekine uygun oldu─čunu, b├╝y├╝klerin ziyaretlerini anlatt─▒, KurÔÇÖ├ón kurslar─▒ ve di─čer hizmetler hakk─▒nda bilgiler verdi. ─░┼čkodraÔÇÖn─▒n di─čer ┼čehirlere g├Âre daha dindar oldu─čunu, 3 y─▒l ├Ânce en ba┼čar─▒l─▒ okul se├žilip ├Âd├╝l ald─▒klar─▒n─▒ s├Âyledi.

Sabah ┼čehir turunda ilk olarak Rozafa KalesiÔÇÖne gittik. Kaleye ├ž─▒kmay─▒ g├Âz├╝m├╝z kesmedi ama rehberimizden; burada bulunan kiliseden camiye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len Fatih CamisiÔÇÖnin yerinin h─▒ristiyan ve m├╝sl├╝manlarca payla┼č─▒lmad─▒─č─▒n─▒, m├╝sl├╝manlar─▒n Cuma, katoliklerin de Pazar g├╝nleri ib├ódet yapt─▒klar─▒n─▒ ├Â─črendik. Kale giri┼čindeki tepeden a┼ča─č─▒ya bak─▒nca, ovan─▒n ortas─▒nda 1773 y─▒l─▒nda Bu┼čatl─▒ Mehmed Pa┼ča taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan Kur┼čunlu CamiÔÇÖnin kubbesinin par─▒lt─▒s─▒ ├Â─čle g├╝ne┼či alt─▒nda g├Âz kama┼čt─▒r─▒yordu. ArnavutlukÔÇÖun kom├╝nist y├Ânetim s─▒ras─▒nda ayakta kalan tek camisi olan bu cami, bug├╝n kaderine terk edilmi┼č gibi.

Otob├╝sle yapt─▒─č─▒m─▒z ┼čehir turunda ─░skender Bey Caddesi ├╝zerindeki Katolik Katedrali ile Arap ┼čeyhi Zamil Abdullah taraf─▒ndan finanse edilen ve T├╝rkler taraf─▒ndan 1996ÔÇÖda in┼ča edilen Eb├╗bekir CamiiÔÇÖni g├Ârd├╝k. Caminin ├žifte minaresi ile katedralin ha├ž─▒ uyum i├žinde, dinler aras─▒ karde┼čli─či temsil etse de bence varl─▒k yar─▒┼č─▒ yap─▒yor. ─░┼čkodraÔÇÖda buray─▒ kurtaran kahraman─▒n heykelini g├Âremeden ayr─▒l─▒p, ba┼čkent TiranÔÇÖa geldik.

TiranÔÇÖda b├╝t├╝n bakanl─▒klar bir arada. En b├╝y├╝k caddesi ├╝zerine kurulmu┼č. Biz gitmedik ama Kule RestaurantÔÇÖ─▒ me┼čhurmu┼č. Yava┼č yava┼č d├Ânen kuleden b├╝t├╝n TiranÔÇÖ─▒ seyretmek m├╝mk├╝n. Burada ─░talyanlar─▒n b├╝y├╝k yat─▒r─▒mlar─▒, T├╝rk ve Yunanl─▒lar─▒n da gayretleri var. Enver Hoca taraf─▒ndan, Ruslardan kopyalanan caddeleri geni┼č ve d├╝zg├╝n. Bir de kalesi var. G├╝zel ├ži├žekler ekmi┼čler. Evlenenler foto─čraf ├žektirmeye gitmekte. Kale ve merkezdeki yerler hari├ž, binalar genelde eski yap─▒. ArnavutlukÔÇÖun ┼ču anki Ba┼čbakanÔÇÖ─▒, buran─▒n ├Ânceki belediye ba┼čkan─▒ imi┼č. Evleri farkl─▒ renklere boyayarak ┼čehri canland─▒rmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č. Daireler 35 veya 50 metrekare. Buran─▒n yemekleri domuz eti kullan─▒lm─▒┼č olmas─▒ ┼č├╝phesiyle pek g├╝venilir de─čil. Saranda ve Vlora deniz k─▒y─▒s─▒ olan ├Ânemli ┼čehirleri.

TiranÔÇÖda, otob├╝sten inip Osmanl─▒ÔÇÖdan kalma Ethem Pa┼ča CamiiÔÇÖne ge├žtik. Ethem Pa┼ča ├╝├ž gece art arda r├╝yas─▒nda bu caminin yap─▒lmas─▒n─▒ g├Âr├╝yor. 25 y─▒lda bitirmi┼č. Kit├óbesinden 1793ÔÇÖte yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik. Burada ├Â─čle namaz─▒ndan ├Ânce nik├óh merasimine i┼čtirak ettik. ├ťlkede ├Ânce camide d├«n├« nik├óh k─▒y─▒l─▒yor, imam─▒n imzalad─▒─č─▒ k├ó─č─▒tla nik├óh dairesinde resm├« i┼člemler yap─▒labiliyor.

Georgius Castriotus (Corc Kastriot) (─░skender Bey); Fatih zaman─▒nda ordudan ka├žarak Kruj├ź KalesiÔÇÖne saklanm─▒┼č ve isyan eden kumandanlardan biri. Fatih, dik ve ├žok korumal─▒ bir kale oldu─ču i├žin buray─▒ ├žok zorlukla fethetmi┼č. Fakat Corc Kastriot da─člardan ka├žarak deniz yoluyla ─░talyaÔÇÖya ge├žmi┼č. Kale ┼čehir olarak bilinir, h├ólen turistler ziyaret ederler. Bu z├ót─▒n TiranÔÇÖda b├╝y├╝k bir heykeli var. Meydanda opera binas─▒ ve saat kulesi de bulunmakta.

Saat 17.00ÔÇÖda Arnavutluk s─▒n─▒r─▒ndan ├ž─▒k─▒yoruz. Hedef MakedonyaÔÇÖn─▒n Ohri ┼čehri. Buran─▒n s─▒n─▒r kap─▒s─▒ eski oldu─čundan nisbeten daha iyi. Di─čer s─▒n─▒r kap─▒lar─▒ genellikle iki-├╝├ž barakadan olu┼čuyor. Hatt├ó bazen s─▒n─▒r─▒n giri┼čini bir ├╝lke, ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒ bir ba┼čka ├╝lke kontrol ediyor. K├╝├ž├╝k ├╝lkeler olmas─▒ hasebiyle ├žok fazla ├╝lkeye giri┼č-├ž─▒k─▒┼č yap─▒yoruz. AllahÔÇÖtan organizat├Âr Ahmet ├ľZCAN ve yard─▒mc─▒s─▒ pasaportlar─▒ toplay─▒p, m├╝h├╝rletip getiriyor. OhriÔÇÖde konaklad─▒ktan sonra seyahatimizdeki son ├╝lke olan YunanistanÔÇÖa ge├žiyoruz.

YUNAN─░STAN

YunanistanÔÇÖ─▒n resmi ad─▒ Helen Cumhuriyeti. ─░ngilizce Greece denir. Osmanl─▒ zay─▒flay─▒nca ayr─▒lan 28. ├╝lke. N├╝fusunun % 87ÔÇÖsi ortodoks, % 2ÔÇÖsi m├╝sl├╝man. N├╝fusu ya┼čl─▒. T├╝rklerde artma var, onlarda pek fazla yok. YunanistanÔÇÖda bulunan bir bu├žuk milyon m├╝sl├╝man, 1924 ve 1955ÔÇÖteki n├╝fus m├╝b├ódelesiyle olu┼čmu┼č. T├╝rklerin yo─čun oldu─ču yer Bat─▒ TrakyaÔÇÖd─▒r. Avro ge├žerli.

Ak┼čam Sel├ónik yak─▒nlar─▒nda Sun Beach HotelÔÇÖde konaklad─▒k. Buras─▒ bizim ─░zmir gibi bir yer. Kordon boyu insanlar tur at─▒yor. Eskiden ├žok kalabal─▒km─▒┼č, kriz y├╝z├╝nden ┼čimdilerde pek insan yok. Burada Sel├ónikÔÇÖin sembol├╝ Beyaz Kule var. Kanun├« zaman─▒nda yap─▒lm─▒┼č, bir zamanlar kale ve garnizon olarak kullan─▒lm─▒┼č. 1861ÔÇÖde kalenin surlar─▒ y─▒k─▒lm─▒┼č. Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra YunanistanÔÇÖa ge├žince beyaza boyanm─▒┼č ama zamanla asl├« rengini alm─▒┼č. Mimar SinanÔÇÖ─▒n eseri olan kule, 34 metre y├╝ksekli─činde, 60 metre ├žap─▒ndad─▒r.

Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n do─čdu─ču ev de ziyaret yerlerimizden. ┼×u an T├╝rkiye bayra─č─▒n─▒n dalgaland─▒─č─▒ yer olan buray─▒, vaktiyle Ali R─▒za Efendi kiralam─▒┼č, Mustafa Kemal burada do─čmu┼č. 1911ÔÇÖde buradan ayr─▒lm─▒┼č. Balkan HarbiÔÇÖnde YunanistanÔÇÖa kal─▒nca ev sat─▒lm─▒┼č, CumhuriyetÔÇÖin 10. y─▒l─▒nda Sel├ónik Belediyesi dostluk ni┼č├ónesi olarak buray─▒ m├╝zele┼čtirmi┼č.

T─░KAÔÇÖn─▒n giremedi─či SelanikÔÇÖte kapal─▒ olarak duran Alaca ─░maret Camii ve yan─▒ndaki depo olarak kullan─▒lan hamam─▒ g├Ârd├╝kten sonra Kavala ┼čehrine do─čru yol ald─▒k. Buradaki bizden ├╝├ž kat pahal─▒ Kavala kurabiyelerinden tad─▒p, sat─▒n ald─▒ktan sonra ─░ske├žeÔÇÖye hareket ettik.

─░ske├že, G├╝m├╝lcine ve Dedea─ča├ž; T├╝rklerin yeri. Buras─▒ vaktiyle 21 g├╝nl├╝k cumhuriyet bile kurmu┼č. Kendilerini temsil eden T├╝rk milletvekilleri var. ├ť├ž├╝ devlet taraf─▒ndan se├žilen, ├╝├ž├╝ de halk─▒n destekledi─či… M├╝ft├╝s├╝ bulunuyor. Halk destekli se├žilmi┼č m├╝ft├╝ Ahmet METE ve imamlar─▒n giderleri T├╝rkiyeÔÇÖden kar┼č─▒lan─▒yor. Burada 9 cami var, ezanlar mikrofondan okunuyor. Resm├« m├╝ft├╝ler sadece t├Ârenlerde temsil yapmakta. Nik├óhlar bunlar─▒n tasdikinden ge├žiyor. E─čitim problemi ya┼čan─▒yor. Ana s─▒n─▒f─▒ hari├ž iki dille ├Â─čretim yap─▒l─▒yor. ─░steyen T├╝rk├že isteyen Yunanca e─čitim al─▒yor. Kitaplar T├╝rkiyeÔÇÖden geliyor. G├╝m├╝lcineÔÇÖde G├╝ndem, ─░ske├žeÔÇÖde Millet gazeteleri yay─▒nlan─▒yor.

─░ske├že yak─▒nlar─▒nda bulunan Hamidiye K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝n yar─▒s─▒ y─▒k─▒lm─▒┼č. ├ťzerinde bulunan T├╝rk bayra─č─▒ fig├╝r├╝ Yunanl─▒larca kaz─▒nm─▒┼č. Buralar─▒ vaktiyle ┼×ahin Pa┼ča fethetmi┼č.

─░ske├žeÔÇÖde T├╝rk lokantalar─▒nda ├Â─čle yeme─či yedikten sonra buralarda ├žok bahsedilen trape (so─čuk kahve)sini i├žme f─▒rsat─▒m─▒z oldu ama pek sevmedim. Buradaki Saat Kulesi Meydan─▒ÔÇÖnda dinlenip, yak─▒ndaki Mescid-i AtikÔÇÖte namazlar─▒ k─▒ld─▒ktan ve h├ót─▒ra foto─čraflar─▒ ├žekildikten sonra, anavatana d├Ânmek i├žin yola ├ž─▒kt─▒k.

Balkan gezisi; y─▒llard─▒r hasretini ├žekti─čimiz yerleri g├Ârme, oradaki karde┼člerimizin durumlar─▒ndan haberdar olma imk├ón─▒ sa─člad─▒. ─░kinci, ├╝├ž├╝nc├╝ sefer gelen arkada┼člar─▒m─▒z bile vard─▒. Balkanlarda bir├žok yerde olan ┬źsa─č musluktan i├žersen tekrar gelirsin, sol musluktan i├žersen bilmem ne olur…┬╗ hur├ófelerine inanmasak da sular─▒n─▒ i├žtik. Kim bilir belki yine nasip olur…