GIYBET

YAZAR : Sami G├ľKS├ťN

sami_goksun-yuzakidergisi-haziran2015

Dînimizde büyük günahlardan biri de gıybettir.

Bir kimsenin g─▒yab─▒nda onun ay─▒plar─▒n─▒ s├Âylemek, anlatmak; herhangi bir i┼čaretle onun hareketlerini izah etmek; ki┼činin duydu─čunda ho┼članmayaca─č─▒ bir ┼čeyi ba┼čkas─▒na anlatmak; bir ki┼činin ister ahl├ók─▒nda, ister i┼člerinde, ister s├Âzlerinde, ister d├«n├« ve ailev├« ya┼čay─▒┼č─▒nda, ister giyim ve ku┼čam─▒nda olsun; aleyhinde konu┼čulan kimse bunu duydu─čunda ho┼članmazsa, ├╝stelik ├╝z├╝l├╝rse b├╝t├╝n bunlar g─▒ybettir. G─▒ybet ise d├«nimizde haramd─▒r. Fitnelerin ├ž─▒kmas─▒na sebeptir. Onun i├žin bu noktada, g─▒ybetten ve sebep olaca─č─▒ fitneden ka├ž─▒nmak gerekir.

Peygamber Efendimiz, ashâbına;

ÔÇťÔÇôG─▒ybet nedir, bilir misiniz?ÔÇŁ buyurdu.

ÔÇťÔÇôAllah ve Ras├╗l├╝ daha iyi bilir.ÔÇŁ dediler.

Hazret-i Peygamber;

ÔÇťÔÇôG─▒ybet, din karde┼čini ho┼članmad─▒─č─▒ bir ┼čey ile anmand─▒r.ÔÇŁ buyurdu.

ÔÇťÔÇôS├Âylenen ay─▒p e─čer o karde┼čimde varsa, ne dersiniz?ÔÇŁ diye soruldu.

ÔÇťÔÇôE─čer s├Âyledi─čin ┼čey onda varsa g─▒ybet ettin; yok ise, o zaman ona iftira ettin demektir.ÔÇŁ buyurdu. (M├╝slim, Birr, 70)

Anla┼č─▒ld─▒─č─▒ gibi g─▒ybet; bir kimsenin duydu─ču takdirde incinme ihtimali olan ┼čeyleri, onun bulunmad─▒─č─▒ yerlerde s├Âylemektir. Kusur olarak s├Âylenen ┼čeyler; o kimsede var ise g─▒ybet, yok ise iftira olur.

Bir kimse bir ba┼čkas─▒ndan incinmi┼čse; onun ay─▒p ve kusurlar─▒n─▒, k├Ât├╝l├╝klerini ara┼čt─▒rmaya ba┼člar. Bulduklar─▒ kusurlar─▒ if┼č├ó ederek kin ve d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒ tatmin etmeye ├žal─▒┼č─▒r. B├Âylece incindi─či insandan intikam almaya ba┼člar.

G─▒ybetin bir ba┼čka sebebi; bir kimsenin kendisine baz─▒ kimselerden d├╝┼čmanl─▒k ve zarar gelece─čini vehmetmi┼č olmas─▒d─▒r. Bu vehme kap─▒lanlar; etraflar─▒na ├že┼čitli pislikler atarak, ┼čerlerinden herkesin ├Âzellikle d├╝nyaya ait ├že┼čitli menfaatlerde kendilerine rakip g├Ârd├╝kleri kimselerin ├žekinmesini isterler. ┼×├╝phesiz bunlar, Allah kat─▒nda insanlar─▒n en ┼čerlisidirler. Zaman─▒m─▒zda bu tip ruh hastalar─▒, g─▒ybet ustalar─▒, o kadar ├žo─čalm─▒┼čt─▒r ki bu ├žirkin hasletler; ├ódeta ay─▒p ve ar olmaktan ├ž─▒km─▒┼č, hatt├ó b├Âyleleri ba┼čar─▒l─▒ ki┼či kabul edilir h├óle gelmi┼čtir.

G─▒ybet ehli; bir mecliste ba┼čkalar─▒n─▒n faz├«letlerinden s├Âz edilecek olsa, her birine bir kusur bulurlar. Kendilerinin kusursuz olduklar─▒n─▒ yaymaya ├žal─▒┼č─▒rlar.

Bu noktada Süfyan bin Abdullah -radıyallâhu anh- anlatıyor:

Bir g├╝n EfendimizÔÇÖe;

ÔÇťÔÇôBana s─▒ms─▒k─▒ sar─▒laca─č─▒m bir amel bildirir misiniz?ÔÇŁ dedim.

Ras├╗l-i Ekrem Efendimiz ┼č├Âyle buyurdular:

ÔÇťÔÇô┬źRabbim AllahÔÇÖt─▒r!┬╗ de, sonra da dosdo─čru ol!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôY├ó Ras├╗l├óllah! Korkaca─č─▒m en tehlikeli ┼čey nedir?ÔÇŁ

Efendimiz m├╝b├órek dilini eliyle tutarak ┼č├Âyle buyurdular:

ÔÇťÔÇô─░┼čte budur.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Z├╝hd, 61)

D├«nimiz ─░sl├óm; huzurlu bir toplum hayat─▒na b├╝y├╝k de─čer verdi─či i├žin; s├╗-i zan, tecess├╝s ve g─▒ybet gibi i├žtim├ó├« hayat─▒ alt├╝st edecek, be┼čer├« m├╝nasebetleri bozacak ┼čeylerin tamam─▒n─▒ haram k─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bu hususta Cen├ób-─▒ Hak, Hucur├ót S├╗resiÔÇÖnin 12. ├óyetinde ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! Zann─▒n bir├žo─čundan ka├ž─▒n─▒n. ├ç├╝nk├╝ baz─▒ zan vard─▒r ki g├╝naht─▒r. Baz─▒n─▒z da baz─▒n─▒z─▒ arkas─▒ndan ├žeki┼čtirmesin (g─▒ybet etmesin). Sizden herhangi biriniz, ├Âl├╝ karde┼činin etini yemekten ho┼član─▒r m─▒? ─░┼čte bundan (├Âl├╝ etini yemekten) tiksindiniz. AllahÔÇÖtan korkun. ├ç├╝nk├╝ Allah tevbeleri kabul edendir.ÔÇŁ

Bu ├óyetinde y├╝ce Rabbimiz; bizlere, g─▒ybetin ├Âl├╝ eti yemek kadar ├žirkin oldu─čunu anlatmaktad─▒r.

├çirkin s├Âz, arkadan ├žeki┼čtirme (g─▒ybet), s├Âz ta┼č─▒ma (nem├«me), yalan ve iftira; k├Ât├╝ s├Âzler c├╝mlesindendir. Bu noktada m├╝ÔÇÖmin uyan─▒k olmal─▒, d├╝nyada yapt─▒─č─▒ her amelin bir g├╝n ├óhirette kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ bilerek ya┼čamal─▒d─▒r. ├ľyle bir g├╝nden bahsediyoruz ki, kendi uzuvlar─▒m─▒z─▒n kendi aleyhimize ┼čahitlik edece─či bir g├╝n.

Cen├ób-─▒ Hak bu hususta KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒nda ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťYapm─▒┼č olduklar─▒na, dilleri, elleri ve ayaklar─▒n─▒n, aleyhinde ┼čahitlik edece─či g├╝n; onlar i├žin ├žok b├╝y├╝k bir azap vard─▒r.ÔÇŁ (en-N├╗r, 23-24)

Evet, ki┼činin yapt─▒─č─▒ hi├žbir ┼čey kar┼č─▒l─▒ks─▒z kalmayacak. G─▒ybet edenlerin, yalan s├Âyleyenlerin, ko─čuculuk yapanlar─▒n, iftira edenlerin; dilleri, elleri, ayaklar─▒ All├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runda sahiplerinin aleyhinde ┼čahitlik edecektir.

┼×u h├ólde mesele ne olursa olsun; bir m├╝sl├╝man─▒n g─▒yab─▒nda konu┼čulan ┼čey onun ho┼čuna gitmezse, o g─▒ybet say─▒l─▒r. Haramd─▒r. ├ľl├╝ eti yemekten daha da ├žirkindir.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyurdu:

ÔÇťÔÇôM├«r├óca ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒m vakit bak─▒rdan t─▒rnaklar─▒ bulunan, onlarla y├╝zlerini ve g├Â─č├╝slerini y─▒rtan bir kavme u─črad─▒m. Bunlar kimlerdir ey Cibril?ÔÇŁ diye sordum.

Cibril;

ÔÇťÔÇôBunlar (g─▒ybet ederek) insanlar─▒n etini yiyen ve onlar─▒n ┼čereflerine sald─▒r─▒p duranlard─▒r.ÔÇŁ buyurdu. (Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 40)

G├╝n├╝m├╝zde insanlar g─▒ybet mevzuunda ├žok gaflet ediyorlar, ├Ânemsemiyorlar. Oysaki kul hakk─▒ olarak da kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kacak olan bu konu, bizleri ├žok zor durumlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya b─▒rakacakt─▒r. Hel├ólle┼čmeden ├Âl├╝necek olursa; hesap g├╝n├╝nde g─▒ybet edenin sevaplar─▒ndan al─▒n─▒r, g─▒ybeti edilen ┼čahsa verilir. ┼×ayet g─▒ybet edenin sevab─▒ yeterli gelmezse; ├Âtekinin g├╝nahlar─▒ndan al─▒n─▒r, g─▒ybet edene y├╝klenir. Bu ac─▒ ger├žek ├╝zerinde d├╝┼č├╝nmeliyiz ve dolay─▒s─▒yla kendimizi g─▒ybet etmekten mutlaka al─▒koymal─▒y─▒z. B├Âyle bir ┼čey yapm─▒┼čsak mutlaka hel├ólle┼čip, tevbe etmeliyiz.

Bu mevzuda ya┼čanm─▒┼č ┼ču h├ódiseleri de dikkatlice okuyup dersler ├ž─▒karmal─▒y─▒z.

Hazret-i ├éi┼če V├ólidemizÔÇÖden riv├óyet ediliyor. O ┼č├Âyle dedi:

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒n Ras├╗l├╝ÔÇÖne;

┬źÔÇôK─▒sa boylu Safiye sana k├ófidir.┬╗ dedim. Bunun ├╝zerine bana;

ÔÇťEy Ai┼če, sen ├Âyle bir kelime konu┼čtun ki, e─čer deniz suyu ile kar─▒┼čt─▒r─▒lsa, denizin suyuna galebe ├žalar, onu berbat ederdi.ÔÇŁ dedi. (Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 40)

Hasan-─▒ Basr├« HazretleriÔÇÖne;

ÔÇťBiri senin g─▒ybetini yapt─▒.ÔÇŁ denildi─činde, g─▒ybetini yapan ┼čahsa bir tabak hurma g├Ândererek;

ÔÇťBana sevaplar─▒ndan hediye g├Ândermi┼č oldu─čunu i┼čittim, ona kar┼č─▒l─▒k ┼ču k├╝├ž├╝k hediyeyi g├Ânderiyorum.ÔÇŁ demi┼č.

─░yi d├╝┼č├╝nmeliyiz; bin bir g├╝├žl├╝kle, nefis ve ┼čeytan ile m├╝cadele ede ede yapt─▒─č─▒m─▒z iyi amellerin sevab─▒n─▒ neden g─▒ybet etmek s├╗retiyle kaybedelim? Bu b├ódireden kurtulu┼čun tek ├ž─▒kar yolu, g─▒ybet yapmamakt─▒r.

Netice itibar─▒yla, en ├Ânemli husus hi├ž g─▒ybet etmemektir. Bir ┼čekilde g─▒ybet yap─▒lm─▒┼čsa; g─▒ybet eden ┼čah─▒s, g─▒ybetini etti─či ┼čah─▒stan mutlaka hel├óllik istemelidir. Ancak g─▒ybeti yap─▒lan ┼čah─▒s vefat etmi┼čse veya bulma imk├ón─▒ yoksa; o takdirde onun hakk─▒nda ├žok ├žok isti─čfarda ve du├óda bulunmal─▒d─▒r. Neticeyi Cen├ób-─▒ Hak bilir.

Y├╝ce Rabbimiz! C├╝mlemizi ve b├╝t├╝n karde┼člerimizi g─▒ybet etmekten, ├╝zerine kul hakk─▒ ge├žirmekten muhafaza buyursun. G─▒ybet hastal─▒─č─▒na m├╝ptel├ó olanlara da ikr├óh─▒n─▒ halk eylesin. Ned├ómet duymak s├╗retiyle hemen tevbe ve isti─čfar ederek, AllahÔÇÖtan af ve ma─čfiret istemeyi nas├«b-i m├╝yesser eylesin. ├ém├«n…