HAYIRLARDA YARI┼×MANIN NERES─░NDEY─░Z?

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim hay─▒rlarda yar─▒┼čmam─▒z─▒ emrediyor.1 Ancak bu yar─▒┼čma; yar─▒┼čanlar─▒n birbiriyle rekabet i├žinde oldu─ču, rekabet duygusuyla birbirine ├želme takt─▒─č─▒, akla gelen her sabotaj─▒ mubah g├Ârd├╝─č├╝ bir yar─▒┼čma m─▒d─▒r?

En s─▒radan bir spor m├╝sabakas─▒nda bile uyulmas─▒ gereken bir├žok kaide oldu─čuna g├Âre, elbette bu sorunun cevab─▒; ┬źEvet!┬╗ olmayacakt─▒r. Aksine ┼čeriat ├Âl├ž├╝lerine ve ─░sl├ómÔÇÖ─▒n getirdi─či mek├órim-i ahl├óka uymak, hay─▒rlarda yar─▒┼čman─▒n asgar├« ┼čart─▒n─▒ te┼čkil edecektir. ├ç├╝nk├╝ hay─▒rlarda yar─▒┼čman─▒n nih├ó├« gayesi; All├óhÔÇÖ─▒n ma─čfiret ve r─▒z├ós─▒na ermek, cennet ve cem├óle kavu┼čmakt─▒r.2 Bu gaye ise Makyevelist bir anlay─▒┼čla de─čil, d├«nin istedi─či ilke ve prensiplere titizlikle uymakla m├╝mk├╝n olur.

├Äman prensiplerinden sonra ─░sl├ómÔÇÖ─▒n temel hedefi; can, mal, namus, din ve akl─▒n korunmas─▒ndan olu┼čan mak─üs─▒duÔÇÖ┼č-┼čer├«ay─▒ (d├«nin temel ama├žlar─▒n─▒) h├ókim k─▒lm─▒┼č, ad├ólet duygusu ve ahl├ók├« erdemlerle bezenmi┼č bir cemiyet kurmakt─▒r. Burada ahl├ók en sonda say─▒lm─▒┼č olmakla birlikte, ontolojik olarak di─čerleriyle birlikte en ba┼čta bulunmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ ─░sl├ómÔÇÖ─▒n inan├ž ilkeleri yaln─▒zca teoriden ibaret olmay─▒p ferdin pratik hayat─▒yla yak─▒ndan irtibatl─▒d─▒r. Ger├žek anlamda tevhid inanc─▒na sahip olan ki┼či, b├╝t├╝n de─čer h├╝k├╝mlerini Allah ve Ras├╗l├╝ -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖden al─▒r ve bunlar─▒ hayat─▒na h├ókim k─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒r. Kaderine h├╝kmeden yeg├óne varl─▒─č─▒n Allah oldu─čuna inand─▒─č─▒ i├žin, O istemedik├že ba┼čka hi├žbir varl─▒─č─▒n kendisine fayda ve zarar vermeye k─üdir olamayaca─č─▒n─▒ bilir; bu bilgi sayesinde sa─člam bir ┼čahsiyete sahip olur. N├╝b├╝vvet inanc─▒, hayat─▒na h├ókim k─▒laca─č─▒ ilke ve prensiplerin metafizik kayna─č─▒n─▒ te┼čkil eder. ├éhiret inanc─▒ ise; mesÔÇś├╗liyet ┼čuuru i├žinde bir hayat ya┼čamas─▒n─▒ sa─člar, ad├óletin ger├žekle┼čmesini temin eden ve mak─üs─▒duÔÇÖ┼č-┼čer├«an─▒n c├╝zÔÇÖ├« unsurlar─▒ demek olan d├«nin ilke ve prensiplerini yerine getirmesinde motor vazifesi g├Âr├╝r. Demek ki, ahl├ók; s─▒ralamada en sonda imi┼č gibi g├Âr├╝nse de ger├žekte dindeki yerini ├«manla birlikte en ba┼čta alm─▒┼čt─▒r. Bundan daha tabi├« ne olabilir ki? Zaten d├«nin varl─▒k sebebi, ahl├ók├« bir hayat ya┼čamay─▒ ve ahl├ókl─▒ bir cemiyet olu┼čturmay─▒ sa─člamakt─▒r.

Hay─▒rlarda yar─▒┼čman─▒n ahl├ók├« prensiplerden yoksun olmayaca─č─▒, olamayaca─č─▒, ahl├ók─▒n dinde b├Âylesine merkez├« bir yere sahip olmas─▒n─▒n tabi├« bir neticesidir. M├╝sl├╝man bir fert; husus├« hayat─▒nda, ba┼čkalar─▒yla olan m├╝nasebetlerinde, al─▒┼čveri┼činde, i┼č hayat─▒nda, mesle─čini icra ederken ahl├ók├« prensiplerden taviz vermez. Menfaat hesaplar─▒yla zikzaklar ├žizip d├╝n A dedi─čine bug├╝n B demez.

Buraya kadar kaydettiklerimiz ├žer├ževesinde bir muhasebe yapacak olursak; vaziyetimizin hi├ž de i├ž a├ž─▒c─▒ olmad─▒─č─▒n─▒, bir├žok z├óviyeden hay─▒rlarda yar─▒┼čman─▒n asgar├« ┼čartlar─▒n─▒ bile h├óiz bulunmad─▒─č─▒m─▒z─▒ itiraf etmek durumunda kal─▒r─▒z. Memlekette meydana gelen son h├ódiseler bunun ac─▒ birer vesikas─▒d─▒r: Me─čer bu ├╝lkede gazetecilik diye bir meslek yokmu┼č. Her g├╝n ├žar┼čaf ├žar┼čaf ├ž─▒kan o yaz─▒lar, halk─▒ bilgilendirmeye matuf de─čil de halk─▒ bir yerlere kanalize etmeyi ama├žlayan birer propaganda arac─▒ndan ibaretmi┼č. Bak─▒yorsunuz; birka├ž gazete bir grubun propagandas─▒n─▒ yap─▒yor, di─čer bir k─▒s─▒m gazete ise bir ba┼čkas─▒n─▒n… Baz─▒ televizyon kanallar─▒ bir grubun propagandas─▒n─▒ yap─▒yor, di─čer bir k─▒sm─▒ bir ba┼čkas─▒n─▒n… Ger├žekten mesle─činin gere─čini yapanlar m├╝stesn├ó, o gazetelerin k├Â┼čelerinde her g├╝n bir ┬źd├Âkt├╝r├╝┬╗ yazan, televizyon kanallar─▒nda kall├óv├« l├óflar eden k├Â┼če yazarlar─▒ da me─čer birer propagandistten ibaretmi┼č. Muharririn d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝yle, gazetesinin yay─▒n politikas─▒ aras─▒nda do─črudan bir ba─člant─▒ olmad─▒─č─▒, muharririn de─čerlendirmelerinde h├╝r oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi; me─čer bir vehimden ibaretmi┼č, bir fantezi imi┼č! Ahl├ók─▒n tam da l├óz─▒m oldu─ču b├Âyle kritik zamanlarda me─čer bir├žo─ču patronlar─▒n─▒n istedi─či ┼čark─▒lar─▒ s├Âyleyen birer korist oluverir, daha d├╝n kendilerinin nitelendikleri bir k─▒s─▒m bildik s─▒fatlar─▒ ba┼čkalar─▒na yak─▒┼čt─▒r─▒verirlermi┼č… ─░sl├óm ahl├ók─▒ bir tarafa, meslek ahl├ók─▒yla, ilkeli olmakla, ┼čahsiyetle ba─čda┼č─▒r yeri var m─▒d─▒r bunun? Bu durumu g├Âr├╝nce h├ódiseye biraz ortadan bakan birka├ž gazete hakk─▒nda insan; komplo teorisi ├╝retmeden ve; ┬źAcaba birilerinin elinde de bunlar─▒n kasetleri var da, ┼čantaj alt─▒nda olduklar─▒ i├žin mi b├Âyle hareket ediyorlar?┬╗ demekten kendini alam─▒yor do─črusu.

Bir bu├žuk ayd─▒r ya┼čad─▒klar─▒m─▒z birer b─▒├žak yaras─▒ gibi kalbimize i┼člemi┼č olsa da yukar─▒daki s─▒ralad─▒─č─▒m─▒z t├╝rden bir├žok ac─▒ ger├že─či ├Â─črenmemizi, ez-c├╝mle ├╝lkenin derin bir ahl├ók meselesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─čunu bilmemizi sa─člad─▒ ve b├Âyle zamanlarda sergilememiz gereken bir├žok hasletten mahrum oldu─čumuzu ortaya ├ž─▒kard─▒. Hani m├╝sl├╝man,-kimseyi sorgulanamaz g├Ârmemekle birlikte- karde┼či hakk─▒nda h├╝sn-i zan beslerdi? Hakk─▒nda bir itham duydu─čunda; ÔÇťBen bu karde┼čimi tan─▒yorum, bu ├Âyle bir ┼čey yapmaz!ÔÇŁ derdi? Hani delilsiz iddiada bulunmazd─▒? Aksi h├ólde bunun cez├ó├« m├╝eyyidesi vard─▒? Nerede N├╗r S├╗resiÔÇÖnin, Hucur├ót S├╗resiÔÇÖnin bize ├Â─črettikleri?3 Hani d├╝┼čman─▒na kar┼č─▒ bile ad├óleti elden b─▒rakmazd─▒?4 Nerede Fetih S├╗resiÔÇÖnin ├Â─čretti─či sek├«net ve vakar5 ile hareket etmek? Teenn├« ve vakar ┼č├Âyle dursun; ┼ču anda her iki taraf elinde ne varsa kar┼č─▒s─▒ndakine f─▒rlat─▒yor, karde┼čini karalamakta en ├Ân safta yer al─▒yor ve ├žo─ču zaman da hi├žbir istisn├óda bulunmuyor! Hepsinden ac─▒s─▒ da; ┬źEl ├ólemi kendimize g├╝ld├╝rd├╝─č├╝m├╝z, herkese kepaze oldu─čumuz yetmez mi?┬╗ demek s├╗retiyle bu gidi┼č├óta; ┬źDur!┬╗ diyecek bir arabulucunun olmay─▒┼č─▒d─▒r. B├Âyle durumlarda arabuluculuk rol├╝nde olmas─▒ beklenen ki┼čilerin kendisi biz├ótih├« ihtil├óf─▒n bir taraf─▒n─▒ te┼čkil ediyorsa ba┼čka ne beklenebilir ki zaten? Bu ihtil├óftan kazan├žl─▒ ├ž─▒kacaklar─▒n─▒ d├╝┼čenen ki┼či ve gruplar da eminim bu kavgay─▒ bir k├Â┼čeden ellerini ovu┼čturarak zevkle izliyorlard─▒r.

Hul├ósa hay─▒rlarda yar─▒┼čman─▒n asgar├« ┼čart─▒ ahl├ók├« ilkelere ri├óyettir. Ahl├ók├« ilkelere ba─čl─▒ de─čilseniz, amaca ula┼čmak i├žin her ┼čeyi mubah g├Âr├╝yorsan─▒z; yapt─▒klar─▒n─▒z ne kadar b├╝y├╝k olursa olsun, ne kadar takdir g├Âr├╝rse g├Ârs├╝n asla m├╗teber de─čildir.

_____________

1 Âl-i İmrân, 3/114; el-Mâide, 5/48.

2 Âl-i İmrân, 3/133; el-Hadîd, 57/21.

3 en-Nûr, 24/12-13, 15-16; el-Hucurât, 49/12.

4 el-Mâide, 5/8; ayrıca bkz. en-Nisâ, 4/135.

5 el-Feth, 48/4, 26.