HAYIRDA YARI┼×ALIM AMA NASIL?

YAZAR : Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

Hay─▒rda yar─▒┼čmak il├óh├« bir emirdir. (el-Bakara, 148; ├él-i ─░mr├ón, 114) Peki, bu emri nas─▒l anlamak l├óz─▒m? Yar─▒┼č deyince akl─▒m─▒za; m├╝sbet olarak, ki┼činin kazanmak i├žin t├ókatinin ├Âl├ž├╝s├╝nde ├žabalamas─▒ gelir. Bununla birlikte yar─▒┼č─▒n bir de menf├« m├ón├ós─▒ vard─▒r. O da ki┼činin kazanmak i├žin her yolu mubah g├Ârerek en├óniyetle t├ókatinden ├Âte kendisine rol bi├žerek m├╝cadele etmesidir.

M├╝sl├╝man i├žin, yar─▒┼č─▒n m├╝sbet m├ón├ós─▒ esast─▒r. Zira m├╝sl├╝man─▒n yar─▒┼č─▒ cennete gitmek i├žindir, daha iyi kul olmak i├žindir. Bu yar─▒┼č─▒, bu m├╝cadeleyi g├Ârmek i├žin; asr-─▒ sa├ódete bakmak gerekir. Mesel├ó; Teb├╝k Seferi haz─▒rl─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda, herkes t├ókati ├Âl├ž├╝s├╝nde Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖe bir ┼čeyler getirir. Hazret-i ├ľmer de mal─▒n─▒n yar─▒s─▒n─▒ getirir. Bu getirdi─či mal ile her zaman hay─▒rda yar─▒┼čt─▒─č─▒ Hazret-i Eb├╗bekirÔÇÖi ge├žti─čini zanneder.

Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; Hazret-i ├ľmerÔÇÖe, ev halk─▒na ne b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ sorunca; ┬źMal─▒n─▒n yar─▒s─▒n─▒ getirdi─čini, yar─▒s─▒n─▒ da ev halk─▒na b─▒rakt─▒─č─▒n─▒…┬╗ ifade eder. O anda yan─▒nda infak edece─či mal ile Hazret-i Eb├╗bekir gelir. Getirdi─či mebl├ó─č─▒ EfendimizÔÇÖe teslim eder. Efendimiz ona da evine ne b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ sorar. Onun cevab─▒ Hazret-i ├ľmerÔÇÖi ge├žti─činin, yar─▒┼č─▒ kazand─▒─č─▒n─▒n delili olur:

ÔÇťAllah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝ b─▒rakt─▒m.ÔÇŁ

─░┼čte bu, cennete giden yolda centilmence yar─▒┼č─▒n bir sonucudur. Herkes t├ókati, bilgisi, g├Ârg├╝s├╝, tesl├«miyeti kadar yar─▒┼ča d├óhil olur. Gayreti ve samimiyeti ├Âl├ž├╝s├╝nde yar─▒┼č─▒n kazanan─▒ olur.

─░sl├óm, gayretle birlikte samimiyeti de yar─▒┼č─▒n kurallar─▒ aras─▒nda kabul eder. Madd├« anlamda kazand─▒─č─▒n─▒z yar─▒┼čmada samim├« olmam─▒┼čsan─▒z; lider olmak, birinci olmak, g├Âz ├Ân├╝nde olmak i├žin ├žabalam─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r. Bunun sonucunu al─▒rs─▒n─▒z. Ama m├ónev├« yar─▒┼čmalarda ├Âncelik, samimiyettedir. Samim├« olmayan her gayret; ki┼čiyi toplum nezdinde pop├╝ler yapar, sevilir yapar, tutulur yapar. Ama ├óhiret diplomas─▒nda bunlar birer y├╝z karas─▒ olarak ortaya ├ž─▒kar.

EfendimizÔÇÖden gelen bir riv├óyette; bir k─▒s─▒m ┼čehidlerin, mal─▒n─▒ infak edenlerin ve ├ólimlerin yapt─▒klar─▒ gayretlere m├╝k├ófat olarak cennet isteyecekleri zaman Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n her birine;

┬źYalan s├Âylediniz! Biriniz kendisine insanlar c├Âmert desinler diye infak etti. Di─čeriniz insanlar kahraman desinler diye ┼čecaat g├Âsterdi. Bir di─čeriniz de kendisi i├žin falanca ne ├ólim bir kimsedir denilsin diye ilim ├Â─črendi.┬╗ buyuraca─č─▒ ve hi├žbirisinin m├╝k├ófat alamayaca─č─▒ ifade edilir. (M├╝slim, ─░m├óret, 152; Tirmiz├«, Z├╝hd, 48)

Di─čer bir riv├óyette Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; insanlardan baz─▒lar─▒n─▒n halk─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne g├Âre cennet ehline yara┼čan hay─▒rl─▒ i┼čler yapt─▒klar─▒n─▒, asl─▒nda onlar─▒n o i┼člerini yaparken ta┼č─▒d─▒klar─▒ niyetleri sebebiyle cehennemlik olduklar─▒n─▒ bildirmektedir. (M├╝slim, ├Äm├ón, 79)

Demek ki ─░sl├óm├« yar─▒┼čmalarda samimiyet ├Ânemli. D├╝┼č├╝nebiliyor musunuz, g├Âr├╝n├╝rde; ─░sl├óm i├žin can─▒n─▒z─▒ veriyorsunuz, ├Âmr├╝n├╝z├╝ veriyorsunuz, saatlerinizi hasrediyorsunuz, ama samimiyetinizdeki sapma, madd├« olarak en k─▒ymetlilerinizi vermenize ra─čmen, bir anlam ifade etmiyor, bir a─č─▒rl─▒─č─▒ olmad─▒─č─▒ gibi bir m├╝k├ófat da elde edemiyorsunuz. Hatt├ó ate┼čin y├ór├ón─▒ olmaya do─čru gidiyorsunuz. ┬źBeni bu hizmette g├Ârs├╝nler, ben bu hay─▒r i┼činde pop├╝ler olay─▒m, insanlar benim ├Ân├╝mde el pen├že d├«van dursun, bu faaliyeti en iyi ben yapar─▒m…┬╗ gibi m├ónev├« hastal─▒klara d├╝┼čmek, insan─▒n hel├ókine sebep olur. Hatt├ó b├Âyle bir durumda insan─▒n kenara ├žekilmesi daha hay─▒rl─▒d─▒r. Mesel├ó; S├ód├« ┼×├«r├óz├« ve babas─▒ bir kafileyle yolculu─ča ├ž─▒karlar. Kervan geceleyin konaklar. O gece elinde KurÔÇÖ├ón hi├ž uyumaz S├ód├« ┼×├«r├óz├«. Hep ib├ódet h├ólindedir. Gece yar─▒s─▒; kafiledeki di─čer adamlar─▒ babas─▒na g├Âstererek;

ÔÇťÔÇôHorul horul uyuyacaklar─▒na kalk─▒p da ib├ódet etseler, iki rekÔÇśat namaz k─▒lsalar…ÔÇŁ deyince, babas─▒;

ÔÇťÔÇôKe┼čke sen de onlar gibi uyusayd─▒n da b├Âyle demeseydin!ÔÇŁ der. ├ç├╝nk├╝ o an en├óniyet (kendini ├Âne ├ž─▒karma) hastal─▒─č─▒ zuhur etmi┼čtir ki, bu da ib├ódetin hepsini bo┼ča ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.

Hizmette, hay─▒rda yar─▒┼čmakta ├Ân pl├ónda olmak; ate┼či kendinde ta┼č─▒mak demektir. ├ç├╝nk├╝ g├Âz ├Ân├╝nde olan insanlar─▒; riy├ók├órlar, iki y├╝zl├╝ler, pohpoh├žular, meddahlar, dilb├ózeler vs. ├žepe├ževre ku┼čat─▒r. ─░nsan psikolojisinden anlamayan bir insan, bunlar─▒n ku┼čatmas─▒ alt─▒nda ezilir. Belki z├óhiren hizmet yapm─▒┼č gibi g├Âr├╝l├╝r ama, asl─▒nda bu bir yok olu┼čtur.

ÔÇťBen sizin ├Âvd├╝─č├╝n├╝z, y├╝celtti─činiz gibi bir adam de─čilim.ÔÇŁ diyece─či yerde; duru┼čunda, tavr─▒nda, konu┼čmas─▒nda, davran─▒┼člar─▒nda ┬źben┬╗lik ayy├╗ka ├ž─▒kmaya ba┼člam─▒┼čsa, yan─▒ndaki adamlar hastal─▒kl─▒ ┼čahsiyetler olmu┼čsa, i┼čte bu, ate┼či kendinde ta┼č─▒man─▒n tez├óh├╝r├╝d├╝r.

Hay─▒rda yar─▒┼čman─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ cennettedir. Bu d├╝nyada kar┼č─▒l─▒k bekleyenler aldanm─▒┼čt─▒r. Uhud Sava┼č─▒ÔÇÖnda bir adam Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖe; sava┼čta ├Âlmesinin kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ne oldu─čunu sorar. O da;

ÔÇťCennet!ÔÇŁ deyince, adam elindeki hurma salk─▒mlar─▒n─▒ atar ve cih├óda ko┼čar. C├óbir bin Abdullah, o adam─▒n ┼čehid oluncaya kadar ├žarp─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ anlat─▒r. (Buh├ór├«, Me─čaz├«, 17; M├╝slim, ─░m├óre, 143)

Yine Hayber GazvesiÔÇÖnde Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin sanca─č─▒ kime verece─či merakla beklenir. ├ç├╝nk├╝ Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; ┬źsanca─č─▒ All├óhÔÇÖ─▒ ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝ ├žok seven, All├óhÔÇÖ─▒n ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n de onu ├žok sevdi─či, kendisi eliyle fethin m├╝yesser olaca─č─▒ bir kimseye verece─čini┬╗ ifade etmi┼čtir. Hazret-i ├ľmer; o g├╝n kadar liderli─či arzulad─▒─č─▒ bir g├╝n olmad─▒─č─▒n─▒, hatt├ó EfendimizÔÇÖe kendisini g├Âstermek i├žin ├žabalay─▒p durdu─čunu anlat─▒r. (Buh├ór├«, Ash├óbuÔÇÖn-Neb├«, 9)

Bu ├žaba niye? Bu ├žaba, cenneti kazanmaktan ba┼čka bir gayeye matuf de─čildir. Bu ├žaba; g├╝n├╝ birlik kazan─▒mlar i├žin de─čil, ├óhiretin cennet semeresini elde etmek i├žindir. Fakat bu gayret; lider olmak, insanlar─▒ pe┼činden s├╝r├╝klemek, d├╝nyal─▒k i├žin olursa, sonu h├╝sran olan bir g─üileye hizmet etmekten ├Âteye gidemez.

Hay─▒rda yar─▒┼čman─▒n ├Ânemli bir inceli─či de, hayra ko┼čarken zaman ve zemini iyi de─čerlendirmek, ihtiya├ž zaman─▒nda ihtiya├ž olan─▒ ihtiya├ž sahibine ula┼čt─▒rmakt─▒r. Bug├╝n bir hay─▒r i┼či varsa bunu yar─▒na ertelemek; ┬źSonra olsun.┬╗ demek, hay─▒rda yar─▒┼čman─▒n kaidesine ayk─▒r─▒d─▒r.

├élim bir z├óta, bir g├╝n bir fakir gelir. Karn─▒n─▒n a├ž oldu─čunu ifade eder. ├élim gaflet eder, a├ž adama bir ┼čeyler vermez, karn─▒n─▒ doyurmaz. Herkes evine da─č─▒l─▒r. Sabah mescide geldiklerinde ihtiya├ž sahibini ├Âlm├╝┼č vaziyette bulurlar. Kefenleyip defnederler. R├╝yas─▒nda, sard─▒klar─▒ kefeni mihrapta bulur, ├╝zerinde;

ÔÇťÔÇôKefeninizi al─▒n, Allah kabul etmedi!ÔÇŁ yaz─▒l─▒d─▒r.

O gün o âlim;

ÔÇťÔÇôBir ihtiya├ž sahibi g├Ârd├╝─č├╝mde onu bekletmeyece─čim, hemen ihtiyac─▒n─▒ giderece─čim.ÔÇŁ diye yemin eder. Demek ki esas olan, problemleri ├ón─▒nda ├ž├Âz├╝me kavu┼čturmakt─▒r. Zira, yar─▒na erteleyenlerin hel├ók oldu─čunu ifade buyuran, Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖdir.

Hay─▒rda yar─▒┼čmak insanlar─▒ taassuba da sevk etmemelidir. ┬źSadece ben hizmet ederim, en iyisini ben yapar─▒m…┬╗ demek hay─▒rl─▒ faaliyetlerin ├ók─▒betini zedeledi─či gibi, hizmet i├žin ├žabalayan di─čer insanlarda ister istemez kin ve nefrete yol a├žar. Taassup; do─čru olsun veya olmas─▒n, kendi kanaat, inan├ž ve yoluna s─▒ms─▒k─▒ sar─▒larak daima kendininkini iyi, do─čru ve g├╝zel bulmak, ba┼čkalar─▒na hakl─▒l─▒k, ba┼čar─▒ imk├ón─▒ tan─▒mamak, k├╝├ž├╝k g├Ârmek; ┬źTek yol benim yolumdur.┬╗ demektir. M├ónev├« bir hastal─▒k olan taassuba sar─▒larak, di─čerlerinin yapt─▒─č─▒ faaliyeti, hayr─▒ k├╝├ž├╝msemek, Allah i├žin yap─▒lan m├╝cadele ve gayretlere burun k─▒v─▒rmak; ─░sl├óm karde┼čli─čini zedeledi─či gibi, kin, nefret ve bu─čzu k├Âr├╝kler, en├óniyeti besler. Onun i├žin, hizmet ve hay─▒r i├žin gayret g├Âsteren herkes, di─čer karde┼činin yapt─▒klar─▒n─▒ k├╝├ž├╝mseyerek, be─čenmeyerek, kendi yap─▒p ettiklerini heb├ó etmemelidir.

Hay─▒rda yar─▒┼čmak, hizmette ko┼čturmak, bir g├Ân├╝l i┼čidir. Bu g├Ân├╝l i┼čini en g├╝zel ┼čekilde, sahip olunan imk├ónlara g├Âre, en iyi, en g├╝zel ┼čekilde yerine getirmek i├žin gayret edilir. Tabi├« ki bu yolda bir s├╝r├╝ diken vard─▒r. Hay─▒r yar─▒┼č─▒n─▒n yolundaki dikenler, ├Âyle; ┬źtemizleyeyim de kurtulay─▒m.┬╗ gibisinden ge├žici dikenler olmuyor. Taassup gibi, ucub gibi, riy├ó gibi, g├Ânle yerle┼čen, ├ž─▒kmas─▒ zor dikenlere d├╗├ž├ór olmak, hizmet insan─▒n─▒, hay─▒r adam─▒n─▒ tan─▒nmaz h├óle getiriyor. Onun i├žin m├╝sl├╝man, bu g├╝zel yar─▒┼čmada centilmence, di─čerg├óm bir ┼čekilde, karde┼či hakk─▒nda du├óc─▒ olarak yar─▒┼čacak. ├ék─▒bet de, cennet olacak. Aksi takdirde; kin, nefret, birbirinin aya─č─▒na basma, ┬źhep ben ├Ân pl├ónda olay─▒m.┬╗ ┼čeklinde id├óme ettirilecek hay─▒r yar─▒┼čmalar─▒, bu d├╝nyada da ├óhirette de ak─▒beti hay─▒r olmayan bo┼čuna yorulmalardan ibaret olacakt─▒r.