BAHÇELİ EVLERDE ÇOCUK OLMAK

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Ne zaman memleketimize gitsem, ├žocukluk y─▒llar─▒m g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nde canlan─▒r. Anneannemlerin bah├želi evinde ge├žen yaz tatilleri, akl─▒mda kalan en g├╝zel h├ót─▒ralard─▒r.

Bah├želi evlerde ├žocuk olmak, ┼čimdiki ├žocuklar─▒n pek bilmedi─či bir g├╝zelliktir. Belki anlatmaya kalksam o kadar g├╝zel gelmeyebilir; ├žamurdan, ta┼čtan, a─ča├ž dallar─▒ndan oyuncaklarla oynamak… ├ľyle ya; birka├ž tu┼ča basmakla, hatt├ó dokunmatik ekranlarda parma─č─▒n─▒ gezdirmekle oynanan oyunlara nazaran pek iptid├ó├« oyunlard─▒r onlar.

Ama o oyunlarda kendi fizik├« kuvvetiniz, kendi hayal g├╝c├╝n├╝z, kendi akl─▒n─▒z ve el-g├Âz koordinasyonunuzla; bizzat siz oyun oynars─▒n─▒z. Bu s─▒rada kendinizi tan─▒rs─▒n─▒z; kendi yeteneklerinizi ve kendi s─▒n─▒rlar─▒n─▒z─▒ ke┼čfedersiniz… Yoksa ba┼čka birilerinin haz─▒rlad─▒─č─▒ s─▒n─▒rl─▒ se├ženekler i├žinde de─čilsiniz. Ba┼čkalar─▒n─▒n belirledi─či puanlar─▒ alarak skor yapmazs─▒n─▒z.

Sonra o bah├želerde, ba─člarda ko┼čar oynar, ac─▒k─▒rs─▒n─▒z. Annenizin ekme─čin ├╝st├╝ne s├╝rd├╝─č├╝ yo─čurt size ├Âyle tatl─▒ gelir ki; hi├žbir sunÔÇś├« tatland─▒r─▒c─▒l─▒, kimyev├« katk─▒l─▒ dondurmaya, cipse ihtiya├ž hissetmezsiniz.

Otomobil alt─▒nda kalmaktan korkmadan, birilerinin sizi ka├ž─▒rmas─▒ndan endi┼če etmeden huzur i├žinde oyununuzu oynars─▒n─▒z.

┼×imdiki ├žocuklar─▒n; facebookta ve oyun sitelerinde hi├ž tan─▒mad─▒klar─▒ veya kendisini farkl─▒ tan─▒tan ki┼čilerle muhatap olmas─▒na hi├ž benzemez bu. Siz sadece arkada┼č─▒n─▒z─▒ tan─▒mazs─▒n─▒z; aksine aileleriniz arkada┼č─▒n─▒z─▒n yedi s├╝l├ólesini tan─▒r; tabi├« onlar da sizinkini… B├Âyle oldu─ču h├ólde kim kime yalan s├Âyleyebilir, kim kimi kand─▒rabilir ki?

Oynad─▒─č─▒n─▒z ki┼čiler sizin ems├óliniz kom┼ču ├žocuklar─▒d─▒r. Onlar─▒n sadece ad─▒ vard─▒r; Ali, Ahmet, Ay┼če, Fatma… Fil├ón kurumun m├╝d├╝r├╝n├╝n o─člu, fe┼čmek├ón ma─čazas─▒n─▒n sahibinin k─▒z─▒ de─čil…

Oynad─▒─č─▒n─▒z oyuncaklar ta┼čt─▒r, sopad─▒r, bilyedir veya en fazla basit bir arabad─▒r. Baban─▒z─▒n maa┼č─▒na denk bir fiyatla al─▒nm─▒┼č, dokunmatik ekranl─▒ tablet veya ak├╝l├╝ araba de─čil…

Bu sebeple ailesinin madd├« durumu, elindeki oyunca─č─▒n ka├ž para oldu─ču, ├╝st├╝ndeki k─▒yafetin markas─▒, yaz tatilinde yabanc─▒ dil ├Â─črenmeye nereye gidece─či, yazl─▒klar─▒n─▒n nerede oldu─ču… girmez aran─▒za. Sadece bir ├žocuk vard─▒r kar┼č─▒n─▒zda; bedeniyle, akl─▒yla size denk, sizin ems├óliniz bir ├žocuk…

Onunla kendinizi denk g├Ârmemeniz i├žin bir sebep yoktur. Ad├ólet ve arkada┼čl─▒k hisleri i├žinde oyununuzu kurars─▒n─▒z.

Herkes kurallara uyar, uymal─▒d─▒r da… Uymayan m─▒z─▒k├ž─▒d─▒r, d─▒┼član─▒r; kim olursa olsun. B├Âylece kurallara uymay─▒ ├Â─črenirsiniz.

Arkada┼člar─▒n─▒zla oyun oynarken ├že┼čitli rollere girersiniz. Evcilik, ├Â─čretmencilik, doktorculuk oynars─▒n─▒z. Bu rollere girebilmek i├žin b├╝y├╝klerinizi taklit etmeye ├žal─▒┼č─▒rs─▒n─▒z. Bu arada da b├╝y├╝kler ne yapar, b├╝y├╝klere benzemek i├žin nas─▒l davran─▒┼člar g├Âstermelidir, ├Â─črenirsiniz.

Baba olan ├žocuk, sayg─▒ uyand─▒ran bir yeti┼čkin erkek nas─▒l olur; onu g├Âzlemler ve taklit ederek ├Â─črenir. Anne olan k─▒z da ├žocuklar─▒na nas─▒l ┼čefkat g├Âsterece─čini, nas─▒l sahiplenece─čini ba─čr─▒na bast─▒─č─▒ bez bebekleri ile tecr├╝be eder. ┼×imdiki ├žocuklar─▒n oynad─▒─č─▒ bilgisayar oyunlar─▒ bunlar─▒ ├Â─čretebilir mi?

OYUN ├çOCU─×UN ┬ź─░┼×┬╗─░D─░R

ÔÇťOyun ├žocu─čun ┬źi┼č┬╗idir.ÔÇŁ demi┼č ak─▒ll─▒ adamlardan biri. Ger├žekten de ├žocuk; oyunu oyun olarak g├Ârmez, cidd├«ye al─▒r. ├ç├╝nk├╝ ileride cidd├« i┼čler de, o oyunlar s─▒ras─▒nda kazan─▒lan beceriler sayesinde becerilecektir.

Mesel├ó grup h├ólinde; ┬źya─č satar─▒m bal satar─▒m┬╗ oynuyorsunuz. Arkada┼č─▒n─▒z mendili arkan─▒za b─▒rakm─▒┼č ka├ž─▒yor. Siz de koval─▒yorsunuz ama yakalayam─▒yorsunuz. ┼×imdi ebe sizsiniz.

Mendili birka├ž arkada┼č─▒n─▒z─▒n arkas─▒na b─▒rak─▒p ka├žma yolunu deniyorsunuz ama hep yakalan─▒yorsunuz. Ebelikten bir t├╝rl├╝ kurtulam─▒yorsunuz. Biraz can─▒n─▒z s─▒k─▒l─▒yor ama sonucu olgunlukla kabulleniyorsunuz. T├ó ki h─▒zl─▒ ka├žmay─▒ becerene kadar…

G├Âr├╝n├╝┼čte basit bir oyun, ├Âyle de─čil mi? Ama siz bu s─▒rada ya┼čad─▒─č─▒n─▒z olaylar─▒n sonu├žlar─▒n─▒ kabullenmeyi ├Â─čreniyorsunuz.

Hayatta yapabildi─činiz ┼čeyler var, yapamad─▒─č─▒n─▒z ┼čeyler var; bunlarla y├╝zle┼čiyorsunuz. Sorumlulu─ču kimsenin ├╝st├╝ne atmamay─▒, kendi beceriksizli─činizi kabullenmeyi tecr├╝be ediyorsunuz. En sonunda ba┼čarman─▒n yolunu bir ┼čekilde buluyorsunuz. B├Âylece hayatta kar┼č─▒la┼čabilece─činiz krizlerde so─čukkanl─▒l─▒─č─▒n─▒z─▒ koruyarak problemleri nas─▒l alt edece─činizi ├Â─čreniyorsunuz.

├çocuklar─▒m─▒z bunlar─▒ komik video seyrederek ├Â─črenebilir mi san─▒yoruz? Hep ba┼čkalar─▒n─▒n ba┼č─▒na gelene g├╝lmeye al─▒┼čm─▒┼č bir nesil; kendi kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ ger├žeklerle nas─▒l s├╝k├╗netle ba┼ča ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ bilebilir mi?

Oyun s─▒ras─▒nda daha bir s├╝r├╝ g├╝zel ┼čey ├Â─črenirsiniz. Ba┼čkalar─▒yla g├╝zel ge├žinmenin kurallar─▒n─▒ fark edersiniz. Onlara sayg─▒ duymay─▒, ├ódil olmay─▒, d├╝r├╝st├že davranmay─▒ ├Â─črenirsiniz… Gerekirse hakk─▒n─▒z─▒ da savunursunuz. Bunun i├žin kendinizi nas─▒l ifade edece─činizi, beden dilinizi nas─▒l kullanaca─č─▒n─▒z─▒ fark─▒nda olmadan ├Â─črenirsiniz.

Hatt├ó bazen kavga edersiniz. Ezilmemeyi, ┼čahsiyetli bir tav─▒r sergilemeyi tecr├╝be edersiniz. Ama ├žo─ču zaman tatl─▒ biter bu kavgalar. B├╝y├╝kleriniz gelirler; hakemlik yaparlar. Size affetmeyi, iyilik yapmay─▒ ├Â─č├╝tlerler. G├╝zel davran─▒┼člara te┼čvik ederler.

─░nternet oyunlar─▒nda da kavga ediyor ├žocuklar─▒m─▒z. Bazen randevula┼č─▒yorlar; ÔÇťOkuldan sonra ┼čurada bulu┼čal─▒m. Gelmezsen ┼čerefsizsin!ÔÇŁ diye meydan okuyorlar. Kimisi ├žete gibi, kalabal─▒k bir grupla geliyor, ellerinde ├žak─▒yla, kalasla tek ba┼č─▒na gelen ├žocu─čun ├╝st├╝ne ├žullan─▒yorlar, ac─▒mas─▒zca… ├çevredeki yeti┼čkinler bile m├╝dahale etmeye korkuyor.

├ça─čr─▒lan polis gelene kadar zavall─▒ ├žocuk tartaklan─▒yor. Sadece bedeni yaralanm─▒yor, r├╗hu ├Ârseleniyor; ┼čahsiyeti eziliyor. B├Âyle bir v├ók─▒aya bizzat ┼čahit olanlar─▒n aktard─▒─č─▒na g├Âre, sald─▒r─▒ya u─črayan ├žocuk, ya┼čad─▒─č─▒ travmadan ├Ât├╝r├╝ evden ├ž─▒kam─▒yor hatt├ó bir m├╝ddet okula dah├« gidemiyor. Psikologlarda ge├žirilen haftalardan sonra g├╝├ž bel├ó atlatabiliyor bu travmay─▒; tabi├« ger├žekten atlatabildiyse…

├çocuklar─▒m─▒z nas─▒l b├Âyle ac─▒mas─▒z olabiliyor?

Onlara k─▒zmadan ├Ânce hi├ž d├╝┼č├╝n├╝yor muyuz:

ÔÇťMafya filmlerinden, dizilerinden ac─▒mas─▒zl─▒─č─▒ ├Â─črendiler. Peki; hi├ž kimse onlara ad├óleti, merhameti, ac─▒may─▒ ├Â─čretti mi?ÔÇŁ

Oynad─▒klar─▒ oyunlar; ac─▒mas─▒zca vurmay─▒, k─▒rmay─▒ ├Â─čretiyor. ├ľld├╝rd├╝─č├╝n kadar puan al─▒yorsun. Ne kadar ├žok ├Âld├╝r├╝rsen, daha da ├Âld├╝r├╝c├╝ sil├óhlara sahip oluyorsun. Oyun diye oynad─▒klar─▒ bunlar… Fark─▒nda m─▒y─▒z? Bu ┼čekilde yeti┼čen bir nesilden ne bekleyebiliriz?

├çOCUKLARA G├ľREV VER─░N

Hat─▒rl─▒yorum da, anneannemin ├ži├žeklerini sulamak benim en b├╝y├╝k zevklerimden biriydi. Ama bu i┼či yapman─▒n baz─▒ kurallar─▒ vard─▒. Hortumun ucundan tazyikli bir ┼čekilde f─▒┼čk─▒ran suyu, ├ži├žeklerin n├órin boyunlar─▒na do─čru de─čil, topra─č─▒na do─čru tutmal─▒s─▒n─▒z. Hatt├ó hortumu hafif hafif sallayarak, suyun hep ayn─▒ yere akmamas─▒na dikkat etmeli ve topra─č─▒ a┼č─▒nd─▒rmas─▒na m├óni olmal─▒s─▒n─▒z.

Yani ├ži├žek sularken bile hassasiyet dersi al─▒yorsunuz. Bir bitkiye bile zarar vermemeyi, incitmemeyi ├Â─čreniyorsunuz. ├ľl├ž├╝l├╝, ├óhenkli, zarif olmay─▒ tecr├╝be ediyorsunuz.

Anneannem; benim bu i┼či onun istedi─či gibi, hassasiyetle yapt─▒─č─▒m─▒ g├Ârm├╝┼č olmal─▒ ki, ekseriyetle bu i┼či bana verirdi. Elbette bu beni ├žok mutlu ederdi. Ba┼čkalar─▒na izin vermedi─či h├ólde bana g├╝venmesi, onun ne istedi─čini anlad─▒─č─▒m─▒ g├Âsteriyordu. Bunun mutlulu─ču hayatta hi├žbir ┼čeyle ├Âl├ž├╝lmez: ┬źG├╝ven kazanmak…┬╗

┼×imdiki ├žocuklar b├╝y├╝klerinin verdi─či vazifeleri yerine getirmenin tatl─▒ gururunu ve mutlulu─čunu ya┼čamaktan mahrum ne yaz─▒k ki…

H├ólbuki bu i┼čler s─▒ras─▒nda insan neler neler ├Â─črenir. B├Âyle ufak bir vazife bile ├žocuk r├╗hunda engin bir mutlulu─ča ve yararl─▒ olma arzusuna vesile olur. B├╝y├╝klerinin g├Âz├╝nde bir vazifeye l├óy─▒k g├Âr├╝lmek, ├Ânemli ve hassas i┼čleri ├╝stlenebilecek zek├ó ve dikkate sahip oldu─čunu ispatlamak nas─▒l da geli┼čtirici bir mutluluktur. Bu mutlulu─ču al─▒┼čveri┼č merkezlerinde har├žl─▒k harcamaktan ba┼čka bir vakit ge├žirme y├Ântemi bilmeyen ├žocuklar─▒n anlayabilmesi m├╝mk├╝n m├╝?

B├Âyle yeti┼čtirilen ├žocuklar─▒n otuz ya┼č─▒na geldi─či h├ólde hayatta bir baltaya sap olamamas─▒na, evlili─čini y├╝r├╝tememesine ┼ča┼čmal─▒ m─▒?

├çocuklar─▒m─▒za k─▒z─▒yoruz, ama ger├žek su├žlu kim? Onlar─▒ ger├žek d├╝nyadan kopar─▒p sanal ├ólemlere hapsedenlere yeterince k─▒z─▒yor muyuz? Onlar─▒ yararl─▒ ve ├╝retken olabilecekleri bir hayattan kopar─▒p t├╝ketici olacaklar─▒ bir hayata hapseden biz de─čil miyiz?

H├ólbuki k├╝├ž├╝k ve zarars─▒z maceralar ya┼čamaya ve kendilerini denemeye onlar─▒n da ihtiyac─▒ var. Hi├ž de─čilse yaz tatillerini ├žocuklar─▒m─▒z─▒n bu ihtiyac─▒na uygun bir ┼čekilde pl├ónlayabiliriz. Onlar─▒ t├╝ketim modelindeki tatil y├Ârelerine de─čil; kendi k├Ây├╝m├╝ze, akrabalar─▒m─▒z─▒n yan─▒na g├Ât├╝rebiliriz.

Gelin ├žocuklar─▒m─▒za bu mutlulu─ču tatt─▒ral─▒m. Onlarla birlikte ├žal─▒┼čal─▒m, onlara baz─▒ i┼čler yapt─▒ral─▒m, g├Ârevler y├╝kleyelim.

─░nsanca ili┼čkileri tatt─▒ral─▒m, yararl─▒ olmay─▒ ├Â─čretelim, zorluklarla ba┼ča ├ž─▒kma y├Ântemlerini g├Âsterelim.

─░nan─▒n ├žocuklar─▒n─▒z bu ┼čekilde ├žok daha mutlu olacaklar. ├ç├╝nk├╝ k├╝├ž├╝k ┼čeylerle mutlu olmay─▒ ├Â─črenecekler. G├╝nah i┼člemeden, masum zevklerle, insanlarla sohbet ederek mutlu olmay─▒ ├Â─črenecekler.

├çocuklar─▒n─▒z─▒ bu y─▒l bir tatil y├Âresine g├Ât├╝rseniz seneye ondan daha iyisini isteyecekler. Daha az─▒yla mutlu olmayacaklar, y├╝zlerini ek┼čitecekler. Ama m├╝tev├óz─▒ zevklerle mutlu olmay─▒ ├Â─čretti─činiz zaman b├╝t├╝n bir ├Âm├╝r boyunca ya┼čad─▒─č─▒ m├ósum├óne tecr├╝belerden tat almay─▒ ├Â─črenecekler.

Sonra tabiat─▒ tan─▒yacaklar, k─▒r bitkilerini, b├Ârt├╝ b├Âce─či inceleyecekler. Ku┼člar─▒n ├Ât├╝┼č├╝n├╝ ay─▒rt edecekler, a─ča├žlar─▒n isimlerini belleyecekler. Sokak kedilerini sevecekler, kuzulara elleriyle ot yedirmenin tad─▒na varacaklar.

Fark─▒nda olmadan bir├žok ┼čey tad─▒p ya┼čayacaklar. Hayatlar─▒n─▒n sonuna kadar unutamayacaklar─▒ h├ót─▒ralara sahip olacaklar. Arkada┼čl─▒─č─▒n en samim├«sini kuracak, belki ├Âm├╝r boyu s├╝recek dostluklar edinecekler. Bunlardan ├žocuklar─▒m─▒z─▒ mahrum etmeyelim.