ORUÇ VE HİKMETLERİ

YAZAR : Sami G├ľKS├ťN

Cen├ób-─▒ Hak, Hak├«mÔÇÖdir, y├╝ce hikmet sahibidir. Dolay─▒s─▒yla, OÔÇÖnun b├╝t├╝n emir ve yasaklar─▒nda bin bir s─▒r ve hikmet gizlidir.

Ge├žmi┼č ├╝mmetlere farz k─▒ld─▒─č─▒ gibi bizlere de farz k─▒ld─▒─č─▒ oru├ž ib├ódetinde de kim bilir, ne s─▒rlar ve hikmetler vard─▒r. Bu say─▒s─▒z hikmetlerden birka├ž─▒n─▒ s├╝nnet-i seniyyenin lisan─▒ndan ve Hak dostlar─▒n─▒n, irfan ehli ├ólimlerin kalemlerinden tespit edebiliyoruz.

Hikmetlere ├ó┼čin├ó olmak, ├«m├ón─▒ ┼čevklendirir, itaati kolayla┼čt─▒r─▒r. Bu sebeple gelin orucun hikmetlerini birlikte okuyal─▒m:

Oru├ž; insan─▒n irade ve r├╗hunun g├╝├žlenmesine sebep olur. Oru├ž, kuvvetli bir irade e─čitimidir.

Oru├ž ib├ódetini yerine getiren insanlar; daha n├ózik ve uyumlu olup, kaba ve bencil davran─▒┼člardan uzak dururlar. Bu h├ólleriyle m├╝ÔÇÖminler; zorluklara sabrederek, s─▒k─▒nt─▒lara g├Â─č├╝s gererek, a├žl─▒─ča-susuzlu─ča dayanarak, nefse h├ókim olma melekesini kazan─▒rlar. Fakirlik ve yoksullu─čun ne demek oldu─čunu daha iyi anlarlar. B├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒nda orucun; sa─čl─▒k y├Ân├╝nden, ekonomik, sosyal ve pedagojik bak─▒mdan da ├žok faydalar─▒ vard─▒r. M├╝ÔÇÖmin bu e─čitimi de Peygamber EfendimizÔÇÖden ve OÔÇÖnun had├«s-i ┼čeriflerinden ├Â─črenir.

O ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťOru├ž bir perdedir, biriniz oru├ž tutacak olursa k├Ât├╝ s├Âz sarf etmesin, ba─č─▒r─▒p ├ža─č─▒rmas─▒n. Birisi kendisine yak─▒┼č─▒ks─▒z bir s├Âz ederse veya kavga edecek olursa; ┬źBen oru├žluyum.┬╗ desin ve ona bula┼čmas─▒n.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Savm, 9)

Oru├ž s─▒rf Allah -celle cel├ól├╝h├╗- i├žin tutulur. Oru├žlu bir insan; devaml─▒ ib├ódet h├ólinde oldu─ču i├žin, her an m├ónev├« bir g├Âzetim alt─▒nda oldu─čunun fark─▒na var─▒r. B├Âylece insan, kendi kendini e─čitir. Mesel├ó;

Oru├žlu bir insan─▒n; i┼čyerinde, evinde, d─▒┼čar─▒da, tenhada, kimsenin olmad─▒─č─▒ yerlerde, tek ba┼č─▒na iken, ba┼čkalar─▒n─▒n bask─▒s─▒n─▒ hissetmedi─či bir ortamda oldu─čunu d├╝┼č├╝nelim. O mek├ónda hel├ól kazanc─▒yla ald─▒─č─▒ ├že┼čit ├že┼čit yiyecekler, reng├órenk meyveler; uzun yaz g├╝nlerinde ├Ân├╝nde buz gibi sular olmas─▒na ra─čmen elini uzat─▒p da almas─▒na, yemesine hi├žbir m├óni de yokken, s─▒rf Allah korkusundan dolay─▒, onlara el uzatm─▒yorsa; bu ayn─▒ zamanda bir irade e─čitimidir. B├Âyle bir insan─▒n yan─▒nda, evinde yeti┼čen ├žocuklar da e─čitilmektedir. Kendi evinde bu ┼čekilde yeti┼čen bir ├žocuk, b├╝y├╝d├╝─č├╝ zaman ayn─▒ g├╝zellikleri ya┼čayacak ve ya┼čanmas─▒na da ├Ânc├╝l├╝k edecektir. ─░┼čte toplumun arzulad─▒─č─▒ madd├«-m├ónev├« huzur ortam─▒ b├Âylece ger├žekle┼čmi┼č olur.

Oru├ž; insan─▒n madd├« meyillere esir olmamas─▒ ve nefsinin dizginlerine sahip bir hayat ya┼čamas─▒ i├žin, r├╗hun bedene h├ókimiyetini temin edecek en tesirli ib├ódettir.

─░stedi─či bir ┼čey akl─▒na geldi─či zaman, hi├žbir s─▒n─▒rlama getirmeden yapmaya al─▒┼čan ki┼či; oru├žlu oldu─čunda mecburen ak┼čam─▒n olmas─▒n─▒ bekleyecek, bu beklemeyle o, iktisat etmeyi ├Â─črenecek, sorumsuzca ya┼čamaktan uzakla┼čacakt─▒r.

Yemek, bedeni besledi─či gibi, oru├ž da r├╗hu besler. Oru├ž tutmayanlar─▒n r├╗h├« olgunlu─ča ula┼čmalar─▒ m├╝mk├╝n de─čildir.

Oru├ž; hem bedeni hem de r├╗hu dinlendirerek, sa─čl─▒kl─▒ ve huzurlu bir hayat ya┼čamam─▒za vesile olan bir ib├ódettir.

Oru├ž, insana yarat─▒l─▒┼č gayesini hat─▒rlat─▒r. Onu Rahm├ón├« ┼čeyler yapmaya sevk eder. A├ž ve susuz kalmas─▒na ra─čmen tarifi m├╝mk├╝n olmayan lezzetler hissettirir. K├Ât├╝l├╝kleri ho┼č g├Âstermeyip, ondan ka├ž─▒nmay─▒ ve ondan ho┼članmamay─▒ hissettiren bir ib├ódettir.

Oru├ž, Cen├ób-─▒ HakÔÇÖla bulu┼čmay─▒ hat─▒rlat─▒r. Oru├žlu insan; b├╝t├╝n g├╝n yemesini, i├žmesini, ┼čehvetini Allah i├žin terk eder ve OÔÇÖna bu h├ólde kavu┼čmay─▒ arzular.

Oru├ž, her t├╝rl├╝ z├óhir├« ve b├ót─▒n├« haramlardan ka├ž─▒narak, ├ódeta melekler gibi bir keyfiyet kazand─▒r─▒r.

Oru├ž, insana nimetlerin de─čerini ├Â─čretir. Nimetler i├žinde y├╝zen insan, oru├žla onlar─▒n k─▒ymetini ve ehemmiyetini anlar, onlar─▒n ┼č├╝kr├╝n├╝ ed├ó etmeye ├žal─▒┼č─▒r.

Oru├ž, g├╝nahlara kar┼č─▒ bir kefil ve teminat h├╝km├╝ndedir. Onu hakk─▒yla tutanlar i├žin, hatalardan koruyucu bir perdedir.

Oru├ž; kalkan gibi sahibini koruyan, onun cennete girmesine yard─▒m i├žin cennet surlar─▒nda s─▒rl─▒ bir kap─▒ h├óline gelen ve elinde k├ósesiyle bir s├ók├« gibi ona kevserler sunan kutlu bir arkada┼čt─▒r.

Oru├ž, insan─▒n cism├ón├« arzular─▒na kar┼č─▒ koyma melekesini geli┼čtirir. ─░nsan, oru├žlu oldu─ču anlarda, her t├╝rl├╝ negatif istek ve meyillere engel olmaya g├╝├ž yetirdi─či gibi; kazand─▒─č─▒ bu diren├žle, oru├žlu olmad─▒─č─▒ zamanlarda da bu t├╝r istek ve meyillere kar┼č─▒ koymay─▒ ├Â─črenir.

Oru├ž, gizli ve a├ž─▒k her zaman em├ónete ri├óyet edilmesini ├Â─čretir. Oru├žlu, sabahtan ak┼čama kadar Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖn├╝n izin verdi─či alanda olmaya ri├óyet eder. B├╝t├╝n imk├ónlar haz─▒r olmas─▒na, hi├ž kimse g├Ârmemesine ra─čmen m├╝ÔÇÖmin, orucunu devam ettirir.

Oru├ž, ahde vef├óy─▒ (verilen s├Âzde durmay─▒) ├Â─čretir.

Oru├ž, insan─▒ sabra al─▒┼čt─▒r─▒r. Oru├ž; s─▒k─▒nt─▒ ve ─▒st─▒raplar kar┼č─▒s─▒nda boynu e─čilmeyen, kendine h├ókim olan, kendisine takdim edilen bir k─▒s─▒m vaatler kar┼č─▒s─▒nda ger├žek ve hak bildi─či prensiplerden asla fed├ók├órl─▒k etmeyen m├╝kemmel ve ideal insanlar meydana gelmesine vesile bir ib├ódettir.

Oru├ž, insan─▒ nizam ve intizama al─▒┼čt─▒r─▒r. Oru├ž sayesinde (hususiyle RamazanÔÇÖda) insan, sosyal hayatta di─čer insanlarla ├že┼čitli ba─člar kurar.

Oru├ž, b├╝t├╝n hayat─▒n─▒ en se├žkin ve l├╝ks yemeklerle devam ettiren, hayat─▒nda hi├ž a├ž-susuz kalmayan, a├žl─▒─č─▒n s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ hi├ž hissetmeyen, hatt├ó a├žl─▒─č─▒n nas─▒l bir ┼čey oldu─čunu bile bilmeyen zengine; onu, zaman─▒n belirli g├╝nlerinde a├ž-susuz b─▒rak─▒p, bizzat ya┼čatarak a├žl─▒─č─▒n ve susuzlu─čun ne m├ón├óya geldi─čini ├Â─čreten, fakir-fukar├ón─▒n h├ólini hat─▒rlatan bir ib├ódettir.

Oru├ž, sadece midenin a├ž b─▒rak─▒lmas─▒ de─čildir. Mide gibi g├Âze, kula─ča, kalbe, hayale ve insan─▒n di─čer organlar─▒na ve duygular─▒na da oru├ž tutturmak, onlar─▒ haramlardan, kendisini ilgilendirmeyen hususlardan uzakla┼čt─▒rmak hakik├« oru├žtur.

Oru├ž; r├╗ha riy├ózat, bedene perhiz yapt─▒ran bir ib├ódettir.

Oru├ž; v├╝cudumuzun dinlenmesine, yenilenmesine ve m├╝kemmel bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒na vesile bir ib├ódettir.

Oru├ž, bedenimizi hastal─▒klara kar┼č─▒ koruyan bir ameldir.

Oru├ž, insan─▒ KurÔÇÖ├ón├« bir terbiyeye t├ób├« tutar.

Oru├ž konusunda sevgili Peygamberimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼ču had├«s-i ┼čer├«fiyle bizleri ne g├╝zel te┼čvik ediyor. Buyuruyor ki:

ÔÇťOru├ž, madd├« ve m├ónev├« k├Ât├╝l├╝klere (kar┼č─▒) tutulan bir kalkan, g├╝nahlara ve ┼čeytanlara kar┼č─▒ sa─člam bir kalÔÇśad─▒r. Oru├ž, sabr─▒n yar─▒s─▒d─▒r. Allah r─▒z├ós─▒ i├žin bir g├╝n oru├ž tutan─▒, Allah -celle cel├ól├╝h├╗- cehennemden yetmi┼č sene uzakla┼čt─▒r─▒r. Ramazan orucunu, ├«manl─▒ bir g├Ân├╝lle ve sevab─▒n─▒ yaln─▒zca AllahÔÇÖtan umarak tutan kimsenin ge├žmi┼č g├╝nahlar─▒ affolunur. Oru├žlunun s├╝k├╗tu tesbih, uykusu ib├ódet, du├ólar─▒ makbul, amellerinin sevab─▒ katmerlidir. Allah -celle cel├ól├╝h├╗- indinde oru├žlunun nefesleri misk kokusundan g├╝zeldir. Allah -celle cel├ól├╝h├╗-, oru├žlular i├žin cennetten ba┼čkas─▒na r├óz─▒ olmaz. Oru├ž ve KurÔÇÖ├ón, sahiplerine k─▒y├ómet g├╝n├╝nde ┼čefaat edecektir.ÔÇŁ

Oru├žla ilgili olarak Cen├ób-─▒ Hak;

ÔÇťOru├ž BenÔÇÖim i├žin yap─▒lan bir ib├ódettir. Onun m├╝k├ófat─▒n─▒ Ben verece─čim.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Savm, 9; M├╝slim, S─▒y├óm, 163) buyurmu┼čtur. Bunun i├žindir ki oru├ž, kulu All├óhÔÇÖa yakla┼čt─▒r─▒r.

├ç├╝nk├╝ oru├ž, AllahÔÇÖtan ba┼čka ortak kabul etmeyen bir ib├ódet ┼čeklidir. ├ç├╝nk├╝ insanl─▒k tarihi boyunca bir├žok k├ófirler; g├╝ne┼če, aya, ate┼če ve putlara tapm─▒┼čt─▒r. Onlar i├žin sadakalar vermi┼č, kurbanlar kesmi┼člerdir. Fakat hi├žbir zaman onlar i├žin oru├ž tutmaya kalk─▒┼čmam─▒┼člard─▒r. Oru├ž, sadece Allah i├žin tutulmu┼čtur.

ÔÇť┬źOrucun m├╝k├ófat─▒n─▒ Ben tayin ve takdir edece─čim.┬╗ c├╝mlesi Hak dostlar─▒nca ┼č├Âyle ┼čerh edilmi┼čtir:

ÔÇťHer ib├ódetin kar┼č─▒l─▒─č─▒ cennettir, orucun kar┼č─▒l─▒─č─▒ ise ┬źCe┬şm├ó┬şlullah┬╗t─▒r.ÔÇŁ

Cen├ób-─▒ Hak c├╝mle ├╝mmet-i MuhammedÔÇÖe bu ikram─▒ nasip eylesin.

├ém├«n…