SIHHAT VE HASTALIK NİÇİN?

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

Gazetelere yans─▒m─▒┼čt─▒.

D─▒┼č d├╝nyada ya┼čanm─▒┼č bir h├ódise.

Annesinin k├Ât├╝ bir hastal─▒─ča yakaland─▒─č─▒n─▒ duyunca ├ž─▒ld─▒rd─▒. Bunu kendisine haber veren doktoru ├Âld├╝rd├╝. Sonra annesini ├Âld├╝rd├╝. Sonra da intihar etti.

Daha nice vakÔÇÖalar.

Her ┼čeyi modern rahata g├Âre, insana empoze eden isyanc─▒ bir anlay─▒┼č─▒n ac─▒ faturalar─▒.

Oysa hayat─▒n bir ger├že─či de; hastal─▒klar.

─░nsana f├ón├«li─čini her vesileyle hat─▒rlatma vazifesini deruhte eden iptil├ólar.

Hayat terazisinin bir kefesinde mutlaka hastal─▒k vard─▒r, bir kefesinde de s─▒hhat. Bu ger├žek etraf─▒nda ayar tutturamayanlar, daha b├╝y├╝k bir hastal─▒─č─▒n ruh daralmas─▒ ve bunalmas─▒n─▒n girdab─▒nda peri┼čan olurlar.

Hastah├óne odalar─▒, bu hakikatlerin say─▒s─▒z ├Ârneklerine ┼čahittir.

O odalara kulaklar─▒m─▒z─▒ dayasak duyaca─č─▒z.

─░┼čte her odadan ayr─▒ bir ses y├╝kselmekte.

─░┼čte i┼čitiyoruz;

Birisi feryâdı bastı:

ÔÇôHasta de─čilim. Zorla hasta ediyorsunuz!

Bir ba┼čkas─▒ burnundan soludu:

ÔÇôG├Âz g├Âre g├Âre ├Âlece─čim. Daha iyi bir doktor yok mu?

Bir ba┼čka odada isyan patlad─▒:

ÔÇôCan─▒ma yetti yahu! Nereye kadar sab─▒r?

Çaresiz biri inledi:

ÔÇôNe yapaca─č─▒m─▒ bilemiyorum. ┼×a┼č─▒rd─▒m kald─▒m.

Bir ba┼čkas─▒ k├Âp├╝rd├╝:

ÔÇôHep beni mi bulur bel├ólar?

Kar┼č─▒ odadaki sadece su├žlad─▒:

ÔÇôDoktorlar─▒n hi├žbiri anlam─▒yor derdimi. Beni kadavraya ├ževirdiler. Hepsi cahil ve acem├« bunlar─▒n.

Birinin de can─▒na tak etmi┼čti:

ÔÇô├ľlsem de kurtulsam.

Biri ├╝mit yitirdi:

ÔÇôBuna ya┼čamak m─▒ denir?

Birisi de her ┼čeye ra─čmen tesl├«miyet g├Âsterdi:

ÔÇôSen verdin y├ó Rabb├«, ecre vesile eyle.

Bir di─čeri sabr─▒ se├žti:

ÔÇôG├╝nahlar─▒m─▒n keff├óreti olsun All├óhÔÇÖ─▒m. Bana dayanma g├╝c├╝ ver!

Biri de hikmetlere dald─▒:

ÔÇôBu dert i├žinde kim bilir RabbimÔÇÖin nice murad─▒ vard─▒r! Bu sayede kimbilir nice ├ófetlerden beni muhafaza etmektedir!

Zor nefes alan biri ise h├óline ┼č├╝kretti:

ÔÇôBeterin beteri var, ey Mevl├óÔÇÖm, Sana hamdolsun…

Bu konu┼čmalar─▒n ortas─▒na konan e─čitim b├╝lb├╝l├╝, derin bir i├ž ├žekti. B├╝t├╝n hastalara ge├žmi┼č olsun dileklerini iletti. Sonra da onlara il├ó├ž misali ┼čak─▒maya ba┼člad─▒:

ÔÇťEy hastalar!

Sanc─▒lar─▒n─▒za bakarak tefekk├╝r etmeyin. Hastal─▒─č─▒n hikmet ve s─▒rlar─▒n─▒ fark ederek d├╝┼č├╝n├╝n.

O zaman;

R├╗hunuz, hastal─▒ks─▒z bir s─▒hhate kavu┼čacakt─▒r. Ruh; s─▒hhatli olduktan sonra, bedenin ne h├╝km├╝ var? O; zaten ne kadar s─▒hhatli ya┼časa da, topra─ča kurban gitmeyecek mi?

Bu ger├že─či unutup r├╗hu ─▒st─▒raba s├╝r├╝klemek, teni iyile┼čtirmek i├žin r├╗hu hastal─▒ktan hastal─▒─ča bula┼čt─▒rmak, hele isyan ve itiraz mikroplar─▒na yem etmek; ne kadar do─čru?!.

Aman ey hastalar!

Unutmay─▒n ki;

Cen├ób-─▒ Hak, insana hastal─▒k da takdir etmi┼č s─▒hhat de. Hayat boyu herkes; bu sebeple, ├že┼čit ├že┼čit hastal─▒klara yakalan─▒yor…

Ni├žin?

1. RabbimizÔÇÖin bize y├╝ce isimlerini ├Â─čretmesi i├žin. O isimlerle kendini tan─▒tmak ve insan─▒ b├Âylece daha yak─▒n ve ├Âzel bir kul h├óline getirmesi i├žin. All├óhÔÇÖ─▒n ┼×├óf├« ismi, Rahm├ón ismi, Rah├«m ismi var. Bu isimlerin tecell├«lerini; en g├╝zel ┼čekilde, ancak hasta kullar idrak eder. ─░nsan hasta olunca bu isimler etraf─▒nda ┬źm├órifetull├óh┬╗─▒, s─▒hhatlilere nisbetle kat kat artar. M├órifetullah artt─▒k├ža da, HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k artar. HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k art─▒nca ise, kul f├ón├«likten s─▒yr─▒l─▒r b├ók├«lik tecell├«leri ile dolmaya ba┼člar. Gurbete d├╝┼čm├╝┼č insan i├žin ┼ču hasret yurdunda bundan daha b├╝y├╝k s─▒hhat var m─▒d─▒r?

Peki hastal─▒k, ba┼čka ni├žin?

2. ─░nsan─▒n k─▒ymet bilmesi i├žin. ├ç├╝nk├╝ varl─▒─č─▒n k─▒ymeti yoklukta meydana ├ž─▒kar. S─▒hhatin k─▒ymeti de, hastal─▒kla idrak edilir. Hastal─▒k olmasa insanlar, s─▒hhatli olman─▒n ┼č├╝kr├╝n├╝ ak─▒llar─▒na bile getiremezlerdi. Nank├Âr olurlard─▒. Bundan daha beter bir hastal─▒k olmazd─▒.

Ba┼čka ni├žin?

3. ─░nsan─▒n haddini bilmesi ve aczini de iyice idrak etmesi i├žin. Hi├žbir acziyet tatmayan kimse, ancak gurur ve kibir batakl─▒─č─▒na saplan─▒r; ┼čeytan gibi bo─čulur, hel├ók olur gider. ├ľmr├╝ boyunca ne ba┼č─▒ ne di┼či a─čr─▒yan Firavun, bu y├╝zden aldand─▒ ve ebediyyen peri┼čan oldu.

Ba┼čka ni├žin?

4. ─░nsan─▒n f├ón├«li─či anlamas─▒ ve hissetmesi i├žin. Yani f├ón├« d├╝nyaya aldan─▒p da ├óhireti unutmamas─▒ i├žin. Hastal─▒k olmasa ├Âl├╝m ger├že─čini g├Ârmek ve ona g├Âre hayat─▒ tanzim etmek m├╝mk├╝n de─čil. Hastal─▒k sayesinde ├Âl├╝m├╝ unutmamak, asl─▒nda hayat─▒ unutmamakt─▒r. Zira ├Âl├╝m├╝ unutan herkes, hayat─▒ da unutmaktad─▒r.

Ba┼čka ni├žin?

5. Her kulun ya┼čay─▒┼č dengesini ├Â─črenip ger├žekle┼čtirebilmesi i├žin. ├ç├╝nk├╝ ya┼čay─▒┼č dengesi olmadan insan, bu ├žetrefilli hayat─▒ do─čru temeller ├╝zerine oturtamaz. Hastal─▒k ve ┼čif├ó ger├že─či, insana muazzam bir denge ├Â─čretiyor. G├╝zel ve ├žirkin, do─čru ve yanl─▒┼č, zul├╝m ve ad├ólet ne demekmi┼č, b├Âylelikle insan daha iyi kavr─▒yor.

Ba┼čka ni├žin?

6. Kendine faydal─▒ ve zararl─▒ olanlar─▒ fark etmek i├žin. Zararl─▒ olanlar─▒n ba┼ča neler a├žt─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin. ├ç├╝nk├╝ hastal─▒─č─▒n zarar─▒n─▒ g├Âren ve ya┼čayan kimsenin bilgisi ayneÔÇÖl-yak├«n bir mal├╗mat h├óline gelir ve att─▒─č─▒ ad─▒mlar─▒ hayal├« de─čil, ┼čuurla ger├žekle┼čtirir.

Ba┼čka ni├žin?

7. Gizli d├╝┼čmanlar─▒ tan─▒mak ve tedbir almak i├žin. Tedbir al─▒nmad─▒─č─▒ takdirde neler ya┼čanaca─č─▒na uygulamal─▒ ┼čahit olmak i├žin. Yani gizli olan─▒; ┬źAman bo┼č ver!┬╗ diye ink├ór edip ge├ži┼čtirmek bir tarafa, canla-ba┼čla onu aray─▒p bulmak, g├Ârme olmasa da mutlaka var oldu─čunu ac─▒ ac─▒ hayk─▒rmak i├žin. Hangi hasta; ┬źG├Âremiyorum!┬╗ diye mikrobu ink├ór edebilir? Hangi doktor bunu kabullenebilir? ├ľyleyse gizli olan her hakikat, g├Âr├╝nenden daha z├óhir. O gizli hakikat olmasa, g├Âr├╝nen diye bir ┼čey kalmaz. Ruh ├ž─▒k─▒nca, v├╝cut diye bir ┼čey kal─▒yor mu? Sadece v├╝cut mu, her ┼čey ortadan kalk─▒yor, z├óhirden siliniyor. Ki┼činin ismi de kalm─▒yor; faaliyeti de, hayat─▒ da.

Ba┼čka ni├žin?

8. ├çare ve ├ž├Âz├╝m aray─▒c─▒ olmak; hem t─▒kanmak hem de t─▒kanmamak i├žin. ├ťretici ve zinde ya┼čamas─▒n─▒ bilmek i├žin. ├ç├╝nk├╝ hasta, i├žine d├╝┼čt├╝─č├╝ hastal─▒─č─▒n verdi─či ac─▒lar─▒n ┼čiddeti ve zorlamas─▒ ile ├žare ├╝st├╝ne ├žare arar. Hem de ger├žek├ži ├žare arar. Sahte ├žarelere hi├ž d├Ân├╝p bakmaz. Bu ├Âzellik, onun hayat─▒na yans─▒d─▒─č─▒ an; o kimse, art─▒k neler neler ba┼čarabilecek bir kimsedir. ├ç├╝nk├╝ ├ž├Âz├╝mc├╝, ama do─čru bir ├ž├Âz├╝mc├╝ mant─▒─č─▒ kazanm─▒┼čt─▒r.

Ba┼čka ni├žin?

9. Tembellik ve rastgelecili─če al─▒┼čmamak i├žin. Can─▒ ve ci─čeri ─▒st─▒rapla par├žalanan kimse, doktora gitmek hususunda tembellik yapabilir mi? Asla. Yedikleri y├╝z├╝nden ├Âl├╝mc├╝l dertler ├žeken kimse, rastgele yiyebilir mi? Asla!

Ba┼čka ni├žin?

10. Merhamet ve ┼čefkat terbiyesi i├žin. Hastalar─▒n h├ólinden anlamak i├žin. ├ç├╝nk├╝ ├žeken bilir. Bilen de ├žekeni g├Âzetir.

Ba┼čka ni├žin?

11. Hayat ├Âl├ž├╝lerinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmamak i├žin. ├ç─▒k─▒ld─▒─č─▒ an, ba┼ča neler gelece─čini g├Ârmek i├žin. ─░nsan v├╝cudu, belli ┼čartlar alt─▒nda ya┼čayabilen s─▒n─▒rl─▒ bir ├Âl├ž├╝ye t├ób├«. Art─▒ ve eksi s─▒cakl─▒k aras─▒ belli oranlar─▒ a┼čamaz. Art─▒ iki y├╝z derece s─▒cakl─▒kta hangi insan ya┼čayabilir? Hi├žbir insan! Ekside de b├Âyle. ─░nsan, hastal─▒k sayesinde beden├« s─▒n─▒rlar─▒n─▒ idrak eder. Acziyetini kavrar. S─▒n─▒rlar─▒ ihl├ól etmemeyi ├Â─črenir.

Ba┼čka ni├žin?

12. ┼×unu d├╝┼č├╝nd├╝rmek i├žin: Doktor da il├ó├ž da mutlaka gerekli vesile, ancak put de─čil. ┼×if├ó; her zaman, ┼č├╝phesiz ki, bir ┼čekilde AllahÔÇÖtan. O zaman doktora ve il├óca ne gerek mi, var? Bal gibi gerek var. Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n kesret tecell├«lerini ve fertlerin toplum olma mecburiyeti ger├že─čini idrak, her insan i├žin ┼čart. Peki, bu ┼čart sebebiyle doktorlar ve il├ó├žlar put olmaz m─▒? Olmaz, olamaz. ├ç├╝nk├╝ hastal─▒─č─▒n ve ┼čif├ón─▒n ni├žin ve nas─▒l oldu─ču, say─▒s─▒z hakikatiyle mal├╗m. Bu i┼či put h├óline getirenler iyice g├Ârmeli: Hastal─▒ktan iyile┼čme imk├ón ve sebepleri ile insan─▒ pl├ónlayan kudret; onu iyile┼čmeme eksenli pl├ónlasayd─▒, kim ne yapabilir, hangi ├žareyi bulabilirdi? O kudret; hayat─▒ ├Âl├╝m ile noktalamay─▒ pl├ónlam─▒┼č, kim bunun d─▒┼č─▒na ├ž─▒kabiliyor? Hi├ž kimse! Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n insano─člu hakk─▒nda hastal─▒ktan iyile┼čme eksenli pl├ónlamas─▒na aban─▒p da t─▒bb─▒ putla┼čt─▒rmak, b├╝y├╝k bir hastal─▒k olur. Bu hastal─▒k, akl─▒ da kalbi de ├Âld├╝r├╝r.

D├╝┼č├╝nmeli:

Hastal─▒─ča ├žare olacak il├óc─▒ yapmaya malzemeyi Allah yaratmam─▒┼č olsa, yaratt─▒─č─▒n─▒ bulacak akl─▒ ve ilmi vermemi┼č olsa, ya da hastal─▒─č─▒ do─čru te┼čhisi nasip etmese; t─▒p ne ├žare, doktor ne ├žare, il├ó├ž ne ├žare!

Peki, hastal─▒k ba┼čka ni├žin?

13. G├╝c├╝m├╝z├╝n yetmedi─či hususlarda Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n devreye girip bizzat yard─▒m etmesi i├žin. ┼×if├ós─▒ olmayanlar bir tarafa, ┼čif├ós─▒ olan hastal─▒klarda da asl─▒nda kul da ├óciz, doktor da ├óciz, il├ó├ž da. Her zaman bizzat All├óhÔÇÖ─▒n lutfu devrede. ├ç├╝nk├╝ elindeki il├ó├žla doktor, topra─ča tohum eken bah├ž─▒van gibi. Ekilen her tohumun kaderi YaratanÔÇÖ─▒n elinde. E─čer O dilemezse, tohumlar ├ž├╝r├╝r gider. Dilerse, ye┼čerip meyve verir.

Ba┼čka ni├žin?

14. Eldeki mevcut sevaplar ile ula┼čamayaca─č─▒m─▒z derecelere n├óil olmak ve cennette daha ├╝st mertebelere kavu┼čmak i├žin. S─▒hhat ┼čartlar─▒nda kul daha fazla nimet borcu alt─▒na girmekte iken, hastal─▒k ├ón─▒nda bu tam tersidir. Allah; her sanc─▒ya, kul g├╝c├╝n├╝n ├╝st├╝nde m├╝k├ófatlar ihsan etmektedir.

Ba┼čka ni├žin?

15. Affedilmek i├žin. Kulun hastal─▒k sebebiyle ├žekti─či s─▒k─▒nt─▒lar, g├╝nahlar─▒na keff├óret. En i├žli tevbelerin bile a├žamad─▒─č─▒ af kap─▒lar─▒, hastal─▒k anahtar─▒ ile ├ón─▒nda a├ž─▒lmakta ve y├╝ce Rahman, hastalardaki en a─č─▒r su├žlar─▒ bile ba─č─▒┼člamaktad─▒r.

Ba┼čka ni├žin?

16. HakkÔÇÖ─▒n hediye izh├ór─▒ i├žin. Hediye kime verilir? Sevilen kimselere. Yani Cen├ób-─▒ Hak, hastal─▒─č─▒ sevdi─či kullara l├╝tfeder. Elbette, sevmedi─či kullara da verir, ancak onlar─▒nki bel├ó ve azap kab├«linden olur.

Ba┼čka ni├žin?

17. Sevginin ispat─▒ i├žin. Ger├žekten seven kimse, dosttan gelen hastal─▒k cef├ós─▒na, asla cef├ó demez, b├╝y├╝k bir vef├ó olarak bakar. Kendisinin dost taraf─▒ndan hat─▒rlanmas─▒ olarak g├Âr├╝r ve bundan sarho┼čluk derecesinde memnun olur. Sevgileri sahte olanlar ise bu durumda pat─▒r pat─▒r d├Âk├╝l├╝r. ─░┼čte hastal─▒k, bu noktada ger├žekle sahteyi birbirinden ay─▒rmak ve hakik├« sevgiyi ispat etmek bak─▒m─▒ndan ├Âzel bir imtihand─▒r.

Ba┼čka ni├žin?

18. Elbette b├╝t├╝n maddelerin ├Âz├╝ sadedinde; All├óhÔÇÖa daha yak─▒n olmak i├žin. ├ç├╝nk├╝ Allah; kalbi k─▒r─▒klarla beraberdir, zay─▒flarla beraberdir, hastalarla beraberdir. Eyy├╗b -aleyhissel├óm-, bu beraberli─či ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťHastal─▒─č─▒m esnas─▒nda her g├╝n h├ótifden beni mest eden ┼ču sad├óy─▒ duyard─▒m:

┬źÔÇôEyy├╗b kulumuz bug├╝n nas─▒l?┬╗

Fakat s─▒hhat bulduktan sonra bu sad├ó kesildi. Hastal─▒─č─▒m hakk─▒nda yaln─▒z bu sad├óy─▒ ├Âzledim. Fakat bir daha duyamad─▒m. Demek ki, hastal─▒k esnas─▒nda kul, s─▒hhatli h├óline g├Âre All├óhÔÇÖa daha yak─▒n.ÔÇŁ

Sanc─▒lar bu hakikatlere perde ├žekmedi─či m├╝ddet├že;

─░drak etmek gayet kolay ki, hastal─▒k ne kadar faydal─▒ ve hikmetli. Fark edilse, daha nice s─▒rl─▒ maddeler ├ó┼čik├ór olur.

O hâlde;

Hastal─▒k m─▒ daha faydal─▒, s─▒hhat mi?

Ni├žin?

Bunun cevab─▒, ┼čartlara ba─čl─▒.

Çünkü;

R├╗hu ve akl─▒ iradesiz ve ┼čuursuz kimselere, ├Ânce idraki a├žacak bir anahtar, hastal─▒k. Sa─člam olanlara da daha derin ve ┼č├╝k├╝rde daha incelik ve ├žokluk sa─člayacak vas─▒ta, yine hastal─▒k.

Lâkin;

Bunlar ger├žekle┼čtikten sonra, yap─▒las─▒ b├╝t├╝n her ┼čey ancak s─▒hhat ile. ─░b├ódet s─▒hhat ile. Hizmet s─▒hhat ile.

Nisbeten;

Hastal─▒k esnas─▒nda da bunlar yap─▒labilir, ancak s─▒hhatli iken ├žok daha kapsaml─▒ ve fazla fazla yapma imk├ón─▒ vard─▒r her zaman. Bu bak─▒mdan gencin ib├ódeti ya┼čl─▒n─▒nkinden kat kat hay─▒rl─▒. ├ç├╝nk├╝ ya┼čl─▒n─▒n ib├ódeti, ├Âz├╝rlerle ve aksakl─▒klarla doludur. ─░drar─▒n─▒ tutamaz, r├╝k├╗u yar─▒md─▒r, secdeye gidemez. Ama ya┼čl─▒l─▒─č─▒ dolay─▒s─▒yla bunlar─▒ yapm─▒┼č gibidir. L├ókin yapmak, tabi├« ki yapm─▒┼č gibi olmaktan daha k─▒ymetli. Bu sebeple gencin ib├ódeti efdal. Bu sebeple s─▒hhat, hastal─▒ktan daha k─▒ymetli. Ancak bu k─▒ymeti bilmeyenler bak─▒m─▒ndan da, ne ├žare, hastal─▒k daha faydal─▒.

Bunlar─▒n y├╝zdeleri tam ├ž─▒kar─▒l─▒rsa hangisinin genel m├ón├óda daha faydal─▒ oldu─ču da ortaya ├ž─▒kar. ├ç├╝nk├╝ ├Âzel m├ón├óda baz─▒lar─▒ i├žin hastal─▒k daha faydal─▒ ├ž─▒k─▒yor, baz─▒lar─▒ i├žin s─▒hhat.

Bir de hastal─▒k, ki┼činin ferd├« ve sosyal durumuna g├Âre de─či┼čir. Ferd├« durum mevzubahis ise farkl─▒, sosyal durum mevzubahis ise farkl─▒ de─čerlendirmek gerek.

Fakat;

Her hâlükârda;

Hastal─▒kta da s─▒hhatte de bin bir hikmet var. Kula d├╝┼čen, HakÔÇÖtan r─▒z├ó, h├óline ┼č├╝k├╝r. O zaman f├ón├« hastal─▒klar, ebed├« bir hastal─▒─ča d├Ân├╝┼čmez. Aksi h├ólde tersi olur. F├ón├« hastal─▒klar d├╝nyada kalmas─▒ gerekirken ebediyeti bat─▒ran sonsuz bir hastal─▒─ča d├Ân├╝┼č├╝r. Bu tehlikeli tuza─ča yem olmamak i├žin ├órif g├Ân├╝llerin HakkÔÇÖa iltic├ós─▒, ┼č├Âyle olmu┼čtur:

Ho┼čtur bana SenÔÇÖden gelen,
Ya gonca gül yâhud diken!
Ya hilÔÇÖat ├╝ y├óhud kefen,
Kahr─▒n da ho┼č, lutfun da ho┼č…
Bu bahiste son s├Âz├╝m├╝z ┼ču:

Hud├ó verir de mus├«bet, bel├ó ve hastal─▒─č─▒,
Yolunda b├Âyle verir ehl-i sabra ustal─▒─č─▒… (Seyr├«)