├ľnemli Bir Meselemiz MUKADDESLER─░ KORUMAK

B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

B├╝y├╝k ─░sl├óm m├╝tefekkiri ─░bn-i Haldun; ┬źma─čl├╗plar─▒n ├Ânemli bir hususiyetinin, galipleri taklit etmek oldu─ču┬╗nu belirtir. Hakikaten de g├╝├žl├╝, b├╝y├╝k devletler her zaman, di─čer cemiyet mensuplar─▒n─▒ derinden etkilemi┼čler; k├╝lt├╝rel bak─▒mdan bir c├ózibe merkezi olmu┼člard─▒r. Eski T├╝rk metinlerinde, fetret devirlerinde ├çin k├╝lt├╝r├╝n├╝n yozla┼čt─▒r─▒c─▒ etkilerinden esefle bahsedilir. Temess├╝l edilen k├╝lt├╝rel de─čerler; bir girdap gibi, cemiyetleri ait olduklar─▒ merkeze ├žekerler. G├╝├žl├╝ devletler de; ├Ânem verip geli┼čtirdikleri ve kendilerini ifade eden bu de─čerleri, n├╝fuz sahalar─▒na yerle┼čtirme gayretindedirler. Hatt├ó ├žo─ču zaman; bat─▒l─▒ ├╝lkelerin s├Âm├╝rgelerinde yapt─▒klar─▒ gibi, ┼čiddet kullanarak bu emellerini ger├žekle┼čtirirler.

Fertler nas─▒l y├╝ksek karakter hususiyetleriyle ┼čahsiyet kazan─▒yorlarsa, milletler de kendilerine has k├╝lt├╝r de─čerleriyle var olurlar ve geleceklerini teminat alt─▒na al─▒rlar. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ortaya koydu─ču de─čerler manz├╗mesi de; c├óhiliyye ├ódetlerinden ar─▒nm─▒┼č, insan olman─▒n faz├«letleriyle donanm─▒┼č, ┼čahsiyet sahibi fertlerden meydana gelen bir rahmet cemiyetinin in┼čas─▒na y├Âneliktir. Kendisini, rahmet meltemleri gibi eserek d├╝nyay─▒ sa├ódet ve huzura kavu┼čturma vazifesiyle m├╝kellef addeden b├Âyle bir cemiyet; elbette ki, b├╝t├╝n maraz├« h├óllerden ├ór├«, nevÔÇÖi ┼čahs─▒na m├╝nhas─▒r bir i├žtim├ó├« hayat ya┼čamal─▒d─▒r.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde m├╝sl├╝manlar─▒n di─čer insanlarla m├╝nasebetleri ile ilgili olarak;

ÔÇťEy inananlar! Yahudileri ve h─▒ristiyanlar─▒ dost edinmeyin. Onlar birbirlerinin dostlar─▒d─▒r. Sizden kim onlar─▒ dost edinirse, ┼č├╝phesiz o da onlardand─▒r…ÔÇŁ (el-M├óide, 51) buyuruluyor. Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz de;

ÔÇťKim bir kavme benzemeye ├žal─▒┼č─▒rsa, o da onlardand─▒r.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, Lib├ós, 4);

ÔÇťBizden ba┼čkas─▒na benzemeye ├žal─▒┼čan, bizden de─čildir.ÔÇŁ (Tirmiz├«, ─░stizan, 7)… gibi m├╝b├órek s├Âzleriyle, gerekli ├Âl├ž├╝leri a├ž─▒k├ža belirtmi┼člerdir. Bu c├╝mleden olarak; rahmet cemiyetinin tesisi i├žin, sa├ódet yolunu di─čer insanlara g├Âstermekle m├╝kellef k─▒l─▒nan tebli─č fed├ó├«leri; her ┼čeyden evvel c├óhiliyye ├ódetlerinden ar─▒nmalar─▒, d├«nin boyas─▒ ile boyanmalar─▒ ve ba┼čkalar─▒na benzememeleri hususunda ├«kaz buyurulmu┼čtur. Bu, ayn─▒ zamanda; sonraki devirleri ya┼čayacak olan ├╝mmete de bir vasiyettir. Bu m├╝nasebetle b├Âyle bir cemiyet; itikatta, ├«b├ódette, ahl├ókta ve muamel├ótta, di─čer cemiyetlerden hemen tefrik edilebilen, kendilerini y├╝ce bir d├óv├óya adam─▒┼č, dipdiri bir vak─▒f insanlar birli─čidir.

─░nsanl─▒─č─▒n ufkunda tahr├«f├óta u─čramam─▒┼č tek sem├óv├« din olarak duran ve as─▒rlardan beri ├žok geni┼č bir co─črafyadaki tatbikat─▒yla da bu hususiyetine ┼čahit olunan bahis mevz├╗u ┬ź─░l├óh├« De─čerler Manz├╗mesi┬╗, k─▒y├ómete kadar b├╝t├╝n cemiyetlerin yeg├óne sa├ódet ve ┬źdirilik┬╗ a┼č─▒s─▒d─▒r. Bu a┼č─▒dan mahrum milletlerin sonu h├╝srand─▒r. Bu y├╝ce dinde kendini bulan ve as─▒rlarca ona hizmet etmekle ┼čereflenen milletimizin; varl─▒─č─▒n─▒ devam ettirebilmesi de, yine bu ├žer├ževede kalmas─▒yla m├╝mk├╝nd├╝r. Nitekim Hazar DeniziÔÇÖnin kuzeyinden ak─▒n ak─▒n AvrupaÔÇÖya ge├žerek Roma kap─▒lar─▒na dayanan ve bu il├óh├« p─▒nardan i├žme f─▒rsat─▒ bulamayan kad├«m soyda┼člar─▒m─▒zdan geriye ne kald─▒? Di─čer taraftan; bu y├╝ce d├«nin muhtev├ós─▒n─▒ kendine ┼čiar edinerek, ├╝├ž k─▒tada as─▒rlarca yazd─▒─č─▒ faz├«let destanlar─▒n─▒ bize miras b─▒rakan tevhid ehli ecdad─▒m─▒z─▒n, bu g├╝├ž kayna─č─▒ ba┼čka ne olabilir?

ÔÇťHangi medeniyet ve sanat ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝ sa─člam─▒┼čsak, hangi ├Âl├╝m-dirim sava┼č─▒n─▒ kazanm─▒┼čsak, bu T├╝rkÔÇÖ├╝n ─░sl├ómÔÇÖla artan birlik ve itibar─▒ sayesinde olmu┼čtur. Sel├žukluÔÇÖyu, Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ ve CumhuriyetÔÇÖi, ek yeri b─▒rakmadan ba─člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi─čimiz cevher budur. Malazgirt gibi, ─░stanbul fethinde, ├çanakkale ve ─░zmir zaferinde tecell├« eden ruh budur.ÔÇŁ1

Ulv├« de─čerlerin ba┼č t├óc─▒ edildi─či zaman dilimleri, ─░sl├óm c├ómi├ós─▒n─▒n huzur devirleri oldu─ču gibi; g├Ân├╝l fetihleriyle, di─čer cemiyetler i├žin de sa├ódet vesilesi olmu┼čtur. ├ľyle ki; zaman zaman g├Ân├╝l r─▒z├ós─▒ ile fatihlere ┼čehirlerin kap─▒lar─▒ a├ž─▒lm─▒┼č; sava┼čmak, menfaatlerini kaybetmek istemeyen m├╝stebitlere ve ortaklar─▒na kalm─▒┼čt─▒r. Bu c├╝mleden olarak, ─░stanbulÔÇÖun fethi s─▒ras─▒nda Ba┼čvekil NotarasÔÇÖ─▒n; ÔÇťKatolik ┼čapkas─▒ g├Ârmektense, Osmanl─▒ sar─▒─č─▒ g├Ârmeyi tercih ederim.ÔÇŁ demesi me┼čhurdur. AvrupaÔÇÖda T├╝rk as─▒rlar─▒ denilen bu devirlerde, onlar gibi ya┼čamak ra─čbet g├Ârm├╝┼č, ┬źT├╝rk Mar┼člar─▒┬╗ bestelenmi┼čtir. ─░sl├óm co─črafyas─▒n─▒ gezen bat─▒l─▒ seyyahlar, halkta m├╝┼č├óhede ettikleri faz├«letleri g─▒pta ile anlatm─▒┼člar; mutaass─▒p olanlar bile, k─▒skan├žl─▒kla kaydetmekten geri duramam─▒┼člard─▒r.

Bat─▒n─▒n ┬źR├Ânesans ve Reform┬╗ hareketleriyle at├óletten kurtulup, s├Âm├╝rgelerinden insafs─▒zca ya─čmalad─▒─č─▒ kaynaklarla ger├žekle┼čen sanayi hamlesiyle ├Âne ge├žmesi, ─░sl├óm ├ólemini ┼ča┼č─▒rtt─▒; kendinden ┼č├╝pheye d├╝┼č├╝rtt├╝; g├╝├žl├╝y├╝ taklitle tez├óh├╝r eden mar├«z bir ruh h├óline d├╗├ž├ór kal─▒nd─▒. Osmanl─▒ÔÇÖda son as─▒r, bu vehimlerle mal├╗l olan ayd─▒nlar─▒n ve idarecilerin devletin kolunu kanad─▒n─▒ k─▒rd─▒klar─▒ hazin bir devredir. ┬źBat─▒ gibi olabilmek i├žin, onlar─▒n hayat tarz─▒n─▒ taklit etmek┬╗ me├ólindeki d├╝┼č├╝nce sahiplerinin, bat─▒n─▒n deste─či ile s├Âm├╝rgecilerin ├Ân├╝nde engel durumunda olan Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ tasfiye etmeleri, insanl─▒─ča kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir ih├ónet olmu┼čtur. Bu c├╝mleden olarak; ─░ngiliz tarih├ži Toynbee; nerede bir zul├╝m varsa onu s├Ând├╝rme gayesini g├╝den Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n siyaset sahnesinden ├žekilmesini, ┬źdurdurulan imparatorluk┬╗ tespitiyle ifade eder.

Osmanl─▒ sonras─▒, bat─▒l─▒la┼čma cereyan─▒n alabildi─čine h─▒z kazand─▒─č─▒ bir devredir. ÔÇťTanzimattan beri i├žine d├╝┼č├╝r├╝ld├╝─č├╝m├╝z k├╝lt├╝r buhran─▒, bu buhran─▒n ├╝├ž devir (Tanzimat-Me┼čr├╗tiyet-─░lk Cumhuriyet) ayd─▒nlar─▒nda do─čurdu─ču inan├ž bunal─▒m─▒d─▒r. O ayd─▒nlar; bat─▒ya ├Âzenerek, ├Âz k├╝lt├╝r├╝m├╝zden kopmay─▒ m├órifet bilmi┼člerdir. Bat─▒l─▒la┼čma ve ├ža─čda┼čla┼čma sevdalar─▒yla mevcut m├╝esseselerimizi y─▒k─▒p, hemen bunlar─▒n AvrupaÔÇÖda olan ┼čekillerini kurmak tel├ó┼č─▒na d├╝┼čm├╝┼člerdir… (Din de bu c├╝mledendir)ÔÇŁ2 ├ťlkemiz, de─či┼čen d├╝nya ┼čartlar─▒ ve bunca y─▒ll─▒k tecr├╝beye ra─čmen; Cemil MER─░├çÔÇÖin tabiriyle, ┬źm├╝stemleke komiserleri┬╗nin elinden, yakas─▒n─▒ tam olarak kurtarabilmi┼č de─čildir.

├ça─čda┼čl─▒k, modernlik, ilericilik… gibi pembe k─▒l─▒flar i├žinde takdim edilen ve yine Cemil MER─░├çÔÇÖin ┬źmilletimize giydirilmek istenen deli g├Âmle─či┬╗ olarak tavsif etti─či bu cereyan─▒n en b├óriz vasf─▒; hayat tarz─▒yla al├ókal─▒ olmas─▒, ├ódeta nefs├ón├« hislerle tez├óh├╝r etmesi, m├╝cadelenin onun galebesi i├žin yap─▒lmas─▒d─▒r. Bu hissiy├ót─▒ terbiye edemeyip ├Âne ├ž─▒karma, onun h├ókimiyetine girme meselesi; KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde, ┬źhev├ós─▒n─▒ il├óh edinme┬╗ olarak tavsif buyuruluyor. Bu zihniyet ad─▒na m├╝cadele edenlerin mesa├«lerini; kalk─▒nma, sanayile┼čme, bar─▒┼č, demokrasi… gibi halk─▒n g├╝ndemi ve ├╝lkenin refah─▒ ├╝zerinde de─čil; i├žki, cins├« serbestlik, m├╝stehcenlik… gibi daha ziyade cemiyetin mukaddeslerine z─▒t, nefs├« tem├óy├╝ller ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒rd─▒klar─▒ m├╝┼č├óhede ediliyor.

Nefis ├Âyle bir cevherdir ki; terbiye edilebildi─či takdirde, insan─▒ kemal├ót ufuklar─▒na kanatland─▒ran bir k├╝heyl├ón; aksi durumda ise, zaptedilemeyip u├žurumlara, batakl─▒klara u├žuran azg─▒n bir att─▒r. Onun mahiyeti ve terbiye edebilmenin ├Ânemine bin├óen, KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťMuhakkak ki nefsini tezkiye eden (k├Ât├╝l├╝klerden ar─▒nd─▒ran) kurtulu┼ča ermi┼č, onu fenal─▒klara g├Âmen de ziyan etmi┼čtir.ÔÇŁ (e┼č-┼×ems, 9-10) ve;

ÔÇťBen, nefsimi temize ├ž─▒karmam. ├ç├╝nk├╝ nefis, a┼č─▒r─▒ ┼čekilde k├Ât├╝l├╝─č├╝ emreder…ÔÇŁ (Y├╗suf, 53) buyuruluyor.

Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, ├╝mmetine ├Ârnek olarak;

ÔÇťY├ó Rabb├«! Beni g├Âz a├ž─▒p kapay─▒ncaya kadar bile olsa nefsime b─▒rakma!ÔÇŁ (C├ómiuÔÇÖs-Sa─č├«r, c. 1, s. 58) diye yakar─▒yor.

D├╝nyev├« (sek├╝ler) zihniyetin uzun y─▒llar y─▒prat─▒c─▒ tesirine maruz kalan i├žtim├ó├« yap─▒m─▒zda vahim yaralar a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Dinden uzak tutulan nesillerin, onun faz├«letlerinden mahrum kald─▒─č─▒ bir hakikat. Bug├╝n herkes kar┼č─▒l─▒kl─▒ m├╝nasebetlerdeki ┼čiddet davran─▒┼č─▒, sevgisizlik, sayg─▒s─▒zl─▒k, bencillik… gibi g├Ân├╝lleri dilh├╗n eden k├Ât├╝ hasletlerden ┼čik├óyet├ži. Ne var ki; bu insanlar─▒m─▒z i├žimizden ├ž─▒k─▒yor; ba┼čka bir d├╝nyadan gelmiyor… H├ólbuki; bunun sebebi de, ├žaresi de belli… Meseleye, bir de kar┼č─▒ a├ž─▒dan bakabilmek elzem.

Cemiyetimizin de─čer h├╝k├╝mlerine g├Âre; zin├ó fiili en a─č─▒r, haysiyetsiz v├ók─▒alardan biri. Birka├ž sene ├Ânce, bu fiilin en hafif tarzda bir su├ž olarak tel├ókki edilmesi g├╝ndeme geldi─činde, birtak─▒m kad─▒n derneklerinin, partilerin, ayd─▒nlar─▒n… sokaklara d├Âk├╝lerek kar┼č─▒ ├ž─▒kmalar─▒ esefle hat─▒rlan─▒yor. Bug├╝nlerde de; k├╝rtaj─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ g├╝ndeme gelince, yine bir k─▒s─▒m kad─▒n derneklerinin ┬źbedenime kar─▒┼čma!┬╗ sloganlar─▒yla sokaklara d├Âk├╝lmelerine, polislere sald─▒rmalar─▒na ┼čahit olunuyor. Edep, iffet ve hay├ó herkeste g├╝zeldir; fakat kad─▒nda daha da g├╝zeldir. Ancak; kad─▒n─▒n ziyneti olan c├ózibesi, s├╝fl├« emeller ve kazan├ž h─▒rs─▒yla sanatta ve ticarette, en pesp├óye tarzlarda kullan─▒larak istismar edilmekte; ├ódi bir reklam ve te┼čhir malzemesi derekesine d├╝┼č├╝r├╝lmektedir. ┬źE┼čitlik┬╗ vehmiyle, en sarp yama├žlara s├╝r├╝lmektedir. Bu u─čurda, f─▒trat─▒na hi├ž de uygun d├╝┼čmeyen g├╝re┼č, boks, halter… gibi a─č─▒r sporlarda yar─▒┼čmaktad─▒r. Mesele ├Âyle ├ž─▒─č─▒r─▒ndan ├ž─▒kt─▒ ki; bu y─▒lki Gen├žlik ve Spor Bayram─▒ÔÇÖnda, kad─▒n ve erkek g├╝re┼č├žilerin birbiriyle g├╝re┼čtirilmesine de ┼čahit olundu. H├ólbuki; ┬ź├Âzg├╝rl├╝k┬╗ n├óralar─▒yla insan─▒ y├╝celten mukaddeslere sava┼č a├žmak, ondan s─▒yr─▒lmak, ┬źhev├ós─▒n─▒ il├óh edinmek┬╗; insan─▒, ancak nefsinin k├Âlesi yapacakt─▒r.

ÔÇťCins├« uyaranlar─▒n bombard─▒man─▒ sonucu, insan beyninde neler oldu? Son y─▒llarda insan beyni ve hiss├« sistemimizle al├ókal─▒ pek ├žok inceleme ve ara┼čt─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunlarda biri; ├žocuklar─▒n g├Âr├╝nt├╝ yoluyla (televizyon-internet) hiss├« davran─▒┼člar─▒ ├Â─črendi─čine dairdir. ├çocuk; seyretti─či filmdeki davran─▒┼č─▒, en ince detay─▒na kadar beynine kaydediyor. Ve ayn─▒ ┼čeyi kendisi yap─▒yor. ├ťstelik bu sonuca tek bir izleyi┼čle var─▒l─▒yor.ÔÇŁ3

Kad─▒n istism├ór─▒n─▒n bir fel├óket h├óline geldi─či g├╝n├╝m├╝zde; filmler, televizyon programlar─▒, sanat dallar─▒, rekl├ómlar, bas─▒n… gibi vas─▒talarla, fertler tamamen cins├« uyaranlarla ku┼čat─▒lm─▒┼č durumda. Bu ruh h├óli i├žtim├ó├« yap─▒m─▒zdaki problemleri derinle┼čtiriyor: Cins├« sapmalar art─▒yor; gayr-i me┼čr├╗ hayat yayg─▒nla┼č─▒yor; okullar, aileler kavgalarla, cinayetlerle sars─▒l─▒yor; ├žocuklarda ergenlik ya┼č─▒ d├╝┼č├╝yor; evlenme ya┼č─▒ gecikiyor; bo┼čanmalar Avrupa nisbetlerine yakla┼č─▒yor…

├ťstad Necip Faz─▒l merhum, ┬źSult├ón├╝ÔÇÖ┼č-┼×uar├ó┬╗ se├žildi─či zamanki hit├óbesinde, bug├╝nk├╝ vaziyeti ┼č├Âyle mihenge vuruyor:

ÔÇť─░nsan beyninin bir ki┼čni┼č tanesi kadar k├╝├ž├╝lt├╝l├╝p; onun hazm├«, ten├ós├╝l├« b├╝t├╝n fa├óliyetlerinin urlar gibi b├╝y├╝t├╝ld├╝─č├╝ g├╝n├╝m├╝zde; i├žinde h├ól├ó ┼čiir ve edebiyat zevki ta┼č─▒yan sizleri h├╝rmetle sel├ómlar─▒m.ÔÇŁ Bug├╝n cemiyetleri derinden sarsan m├╝stehcenlik, te┼čhircilik, gayr-i me┼čr├╗ cins├« al├ókalar ┬źsanat┬╗ k─▒l─▒f─▒yla me┼čr├╗la┼čt─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yor. ┬źSanat├ž─▒┬╗ denildi─či zaman, s─▒n─▒rs─▒z bir ┬ź├Âzg├╝rl├╝k┬╗(?) tan─▒nmas─▒, her fiilinin h├╝sn-i kabul g├Ârmesi isteniyor. Baz─▒ ┼čehirlerimizde, gen├žli─či temsilen dikilen m├╝stehcen heykeller var. Halk─▒n tepkisine ra─čmen, s├Âz s├Âylemenin cesaret istedi─či bu eserler, sadece eski Yunan ve Roma ┼čehirlerine duyulan bir hasretin ├╝r├╝n├╝ m├╝d├╝r; yoksa mukaddeslerinden s─▒yr─▒lm─▒┼č ┬ź├Âzg├╝r┬╗(?) gen├žlik tahayy├╝llerinin de bir ifadesi midir?

Mill├« E─čitim sisteminde son yap─▒lan de─či┼čiklikle, m├╝fred├óta Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin hayat─▒ ve KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim dersleri konulmas─▒; bir kesimi fevkal├óde rahats─▒z etti. Nesillerimiz i├žin can suyu olacak bu de─či┼čikli─čin millet├že kabul g├Ârmesi ve bahis mevzuu derslerin se├žmeli olmas─▒ bile, ┬źdindar gen├žlik┬╗ istemediklerini s├Âyleyen bu kesimi teskin edemedi. Oysa istikl├ól ┼čairimiz Mehmed ├ékif, hasret duyulan gen├žli─či ┼č├Âyle ifade ediyor:

├és─▒mÔÇÖ─▒n nesli diyordum ya… Nesilmi┼č ger├žek,
─░┼čte ├ži─čnetmedi n├óm├╗sunu, ├ži─čnetmeyecek.

Millet, tarihinde kendisine hayat kayna─č─▒ olan mukaddesleriyle ya┼čar. Bu kal─▒ptan ├ž─▒kmak; ba┼čka bir kal─▒ba girmek, onun de─čerlerini ku┼čanmak, onun boyas─▒na boyanmak demektir. M├óz├«deki korkular─▒n─▒ tekrar ya┼čamak istemeyen bat─▒n─▒n g├Ânl├╝nde yatan da budur. Mukaddeslerinden kopmu┼č Hal├╗kÔÇÖun nesli, ancak s├Âm├╝rgecilerin de─čirmenine su ta┼č─▒r. Gelece─čimizin teminat─▒, mukaddesleriyle donanm─▒┼č ┬ź├és─▒mÔÇÖ─▒n nesli┬╗ni yeti┼čtirebilmektedir.
_________________

1 Ahmet KABAKLI: Temellerin Duru┼čmas─▒, T├╝rk Ed. Vakf─▒ Yay., ─░st. 1990, s. 110.
2 Ahmet KABAKLI: a.g.e., 54 v.d.
3 Dr. B. Nefise ─░NAL: ┼×ebnem Dergisi, May─▒s 2012.