C─░HAD

Yard. Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

Bat─▒ya ait de─čerlerin b├╝t├╝n d├╝nyada tesirli olmaya ba┼člad─▒─č─▒ g├╝nden beri, m├╝sl├╝manlarda da savunmac─▒ bir refleks ortaya ├ž─▒kt─▒. Had cezalar─▒ndan tutunuz da, miras h├╝k├╝mlerine ve kad─▒n─▒n ┼čahitli─čine kadar her konuda; mahcubiyet hissi i├žerisinde dile getirilen k─▒r─▒k d├Âk├╝k yorumlar yap─▒l─▒r oldu. H├ólbuki bu t├╝r yorumlar─▒n istenilen amaca hizmet edece─čini, yani bat─▒ya ve onun u┼čaklar─▒na ─░sl├ómÔÇÖ─▒ ve m├╝sl├╝manlar─▒ ┼čirin g├Âsterece─čini d├╝┼č├╝nmek; b├╝y├╝k bir safdilliktir. Sebebini bundan be┼č-alt─▒ y─▒l ├Ânce ayn─▒ gazetenin farkl─▒ k├Â┼čelerinde yazan biri ┬ź─░sl├ómc─▒┬╗, di─čeri ┬źeski solcu yeni liberal┬╗ iki yazar─▒n tart─▒┼čmalar─▒yla ├Ârneklendirelim:

Konu, Nis├ó S├╗resiÔÇÖnin;

ÔÇťSerke┼čliklerinden korktu─čunuz kad─▒nlara ├Ânce nasihat verin. Sonra onlar─▒ yataklar─▒nda yaln─▒z b─▒rak─▒n. (Yine dinlemezlerse), d├Âv├╝n! Ama size itaat ederlerse kendilerini incitmeye bahane aramay─▒n.ÔÇŁ1 me├ólindeki ├óyeti.

┬ź─░sl├ómc─▒┬╗ yazar, kad─▒n─▒n d├Âv├╝lmesinin son ┼č─▒k oldu─čunu, ├Âncelikle ├óyette belirtilen iki hususun s─▒ras─▒yla uygulanmas─▒ gerekti─čini, son ┼č─▒kka ge├žmek mecburiyeti h├ós─▒l olursa bile kad─▒n─▒n hafif├že d├Âv├╝lmesi gerekti─čini vb. yaz─▒yor. Onun yazd─▒klar─▒n─▒, kar┼č─▒ s├╝tunda tenkit eden ┬źeski solcu yeni liberal┬╗ yazar ise soruyor:

ÔÇťHaydi diyelim ki, kad─▒n d├Âv├╝l├╝rse bile hafif d├Âv├╝l├╝r, hatt├ó hi├ž d├Âv├╝lmez; ancak neden hep erkek terbiye eden, kad─▒n terbiye edilen konumundad─▒r?ÔÇŁ

┬źEski solcu yeni liberal┬╗ yazar─▒n sordu─ču sorunun, tart─▒┼čman─▒n g├╝ndeme geldi─či sath├« k─▒sm─▒ndan ├žok daha derinlerdeki bir meseleye temas etti─čini vurguluyor ve bahsini etti─čimiz yorumlar─▒n b├Âyle sorular soran zihniyeti ikna edip etmeyece─činin takdirini size b─▒rak─▒yorum.

Ayr─▒ca aile i├ži ┼čiddet olaylar─▒n─▒n haber oldu─ču ve ger├žekten insan─▒n kan─▒n─▒ donduran ├žok vahim h├ódiselerin ya┼čand─▒─č─▒ bug├╝nlerde; verdi─čimiz ├Ârne─čin yanl─▒┼č anlamalara sebep olmas─▒na mahal vermemek i├žin KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin a├ž─▒klay─▒c─▒s─▒ olan Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin e┼člerine ├žok iyi davrand─▒─č─▒n─▒ ve ├╝mmetine de b├Âyle davranmalar─▒n─▒ emretti─čini, dolay─▒s─▒yla yukar─▒da me├ólini verdi─čimiz ├óyetin Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin uygulamalar─▒ ├žer├ževesinde anla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čini bir c├╝mle-i muÔÇśteriza h├ólinde il├óve ediyorum.

Savunmac─▒ yoruma s─▒k├ža ba┼čvurulan bir konu da cihadd─▒r. Cihad s├Âz konusu oldu─čunda hemen mahcubiyet hisleri devreye girer, mazeret c├╝mleleri s─▒raya… H├ólbuki kesinlikle istenilen bir ┼čey olmamakla birlikte, bazen sava┼č bir gereklilik olabilir. Nitekim KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde de bu durum ┼č├Âyle vurgulanm─▒┼čt─▒r:

ÔÇťHo┼čunuza gitmedi─či h├ólde sava┼č size farz k─▒l─▒nd─▒. Sizin i├žin daha hay─▒rl─▒ oldu─ču h├ólde bir ┼čeyi sevmemeniz m├╝mk├╝nd├╝r. Sizin i├žin daha k├Ât├╝ oldu─ču h├ólde bir ┼čeyi sevmeniz de m├╝mk├╝nd├╝r. Allah bilir, siz bilmezsiniz.ÔÇŁ2

├ľte yandan zorunluluk oldu─čunda sava┼č bir se├ženek olmakla birlikte; sava┼č ├ž─▒─č─▒rtkanl─▒─č─▒ yap─▒p, sava┼č ├ž─▒kt─▒─č─▒nda yeterli gayreti g├Âstermeyen kimseler de KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde k─▒nanm─▒┼člard─▒r:

ÔÇťKendilerine, ellerinizi sava┼čtan ├žekin, namaz─▒ k─▒l─▒n ve zek├ót─▒ verin, denilen kimseleri g├Ârmedin mi? Sonra onlara sava┼č farz k─▒l─▒n─▒nca, i├žlerinden bir grup hemen AllahÔÇÖtan korkar gibi, hatt├ó daha fazla bir korku ile insanlardan korkmaya ba┼člad─▒lar da; ┬źRabbimiz! Sava┼č─▒ bize ni├žin yazd─▒n! Bizi yak─▒n bir s├╝reye kadar ertelesen olmaz m─▒yd─▒?┬╗ dediler. Onlara de ki: ┬źD├╝nya menfaati ├Ânemsizdir, AllahÔÇÖtan korkanlar i├žin ├óhiret daha hay─▒rl─▒d─▒r ve size k─▒l pay─▒ kadar haks─▒zl─▒k edilmez.┬╗ÔÇŁ3

Sald─▒r─▒ya maruz kalmak, sava┼č─▒ zorunlu k─▒lan en ├Ânemli sebeplerden biridir. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde ┼č├Âyle buyurulur:

ÔÇťKendileriyle sava┼č─▒lanlarla (m├╝ÔÇÖminlere), zulme u─čram─▒┼č olmalar─▒ sebebiyle (sava┼čma konusunda) izin verildi. ┼×├╝phe yok ki Allah, onlara yard─▒ma mutlak surette k─üdirdir. Onlar, ba┼čka de─čil, s─▒rf ┬źRabbimiz AllahÔÇÖt─▒r.┬╗ dedikleri i├žin haks─▒z yere yurtlar─▒ndan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č kimselerdir.ÔÇŁ4

ÔÇťSize kar┼č─▒ sava┼čanlara siz de Allah yolunda sava┼č─▒n! Sak─▒n a┼č─▒r─▒ gitmeyin, ├ž├╝nk├╝ Allah a┼č─▒r─▒lar─▒ sevmez. Onlar─▒ yakalad─▒─č─▒n─▒z yerde ├Âld├╝r├╝n. Sizi ├ž─▒kard─▒klar─▒ yerden siz de onlar─▒ ├ž─▒kar─▒n. Fitne, adam ├Âld├╝rmekten daha k├Ât├╝d├╝r. Mescid-i HaramÔÇÖda onlar; sizinle sava┼čmad─▒k├ža siz de onlarla sava┼čmay─▒n. E─čer onlar size kar┼č─▒ sava┼č a├žarlarsa siz de onlar─▒ ├Âld├╝r├╝n. ─░┼čte k├ófirlerin cezas─▒ b├Âyledir. E─čer onlar (sava┼čtan) vazge├žerlerse Allah Gaf├╗rÔÇÖdur ve Rah├«mÔÇÖdir.ÔÇŁ5

Bu ├óyetlerde ge├žen ┬źfitne┬╗ kelimesi, ge├žirdi─či istih├óleler sebebiyle ┼čimdilerde ┬źd├╝zensizlik, karga┼ča┬╗ anlamlar─▒nda kullan─▒l─▒yor olsa da as─▒l anlam─▒ din konusunda bask─▒ ve eziyet g├Ârmek demektir. O h├ólde KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖe g├Âre sava┼č─▒n birinci gerek├žesi, m├╝ÔÇÖminlerin din ve vatan konusunda sald─▒r─▒ya u─čramalar─▒d─▒r. ┼×u ├óyetler de bunu teyit eder:

ÔÇťAllah, sizinle din u─črunda sava┼čmayan ve sizi yurtlar─▒n─▒zdan ├ž─▒karmayanlara iyilik yapman─▒z─▒ ve onlara ├ódil davranman─▒z─▒ yasaklamaz. ├ç├╝nk├╝ Allah, ad├óletli olanlar─▒ sever. Allah, yaln─▒z sizinle din u─črunda sava┼čanlar─▒, sizi yurtlar─▒n─▒zdan ├ž─▒karanlar─▒ ve ├ž─▒kar─▒lman─▒z i├žin onlara yard─▒m edenleri dost edinmenizi yasaklar. Kim onlarla dost olursa, i┼čte zalimler onlard─▒r!ÔÇŁ6 Bu iki de─čere yap─▒lan sald─▒r─▒; can, mal ve namusu da tehlike alt─▒nda b─▒rak─▒r. Bu sebeple sava┼č─▒n me┼čr├╗iyet gerek├žesi i├žerisinde, bunlara yap─▒lm─▒┼č sald─▒r─▒lar da yer al─▒r. Zaten bunlar, mak─üs─▒duÔÇÖ┼č-┼čer├«a denilen d├«nin korunmas─▒n─▒ ama├žlad─▒─č─▒ de─čerler olup Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, bir├žok hadiste bunlar u─črunda ├Âlen ki┼činin ┼čehid olaca─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir.

Ancak sava┼č─▒n yeg├óne gerek├žesi, savunma de─čildir. Gerekti─činde sald─▒raca─č─▒ ├Âng├Âr├╝len bir d├╝┼čmana ondan ├Ânce hamle etme stratejisi geli┼čtirmek de sava┼č─▒n gerekleri i├žerisindedir. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n izin verdi─či sava┼č─▒, sadece savunmaya hasretmek; nasslara uygun d├╝┼čmedi─či gibi ─░sl├óm tarihini de g├Ârmezden gelen savunmac─▒ bir yakla┼č─▒m olur. ─░sl├óm tarihinin tamam─▒n─▒n bizim i├žin referans oldu─čunu elbette s├Âylemiyoruz. M├╝sl├╝manlar s├╝tten ├ž─▒km─▒┼č ak ka┼č─▒k de─čildir. Onlar da hata edebilir ve hakl─▒ olmayan sebeplerle sava┼čm─▒┼č olabilirler. Geni┼č bir zaman dilimini kapsayan ─░sl├óm tarihinde; ├╝lkeler ele ge├žirmek, gan├«met elde etmek ve nam salmak gibi ─░sl├ómÔÇÖ─▒n tasvip etmedi─či ama├žlarla yap─▒lm─▒┼č sava┼člar bulmak zor de─čildir. Bu ├Ârneklerin kolayl─▒kla bulunabilece─či, ─░sl├óm tarihi boyunca m├╝sl├╝man idarecilerin cihaddan ├žok birbirleriyle u─čra┼čmalar─▒ndan da anla┼č─▒l─▒r. Ancak ├Âzellikle Hazret-i Eb├╗bekir, Hazret-i ├ľmer ve Hazret-i Osman devrinde yap─▒lan sava┼člar─▒n; savunma sava┼člar─▒ olarak tevil edilmesi, ger├žeklere g├Âz kapamak olur. Apa├ž─▒k bir hakikattir ki, m├╝sl├╝manlar i├žin Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin asr-─▒ sa├ódetinden sonra; m├╝sl├╝manlar i├žin en g├╝zel ├Ârnekli─či te┼čkil eden bu devirdeki sava┼člar, KurÔÇÖ├ón├« bir emrin gere─či olarak d├«n├« davetin ├Ân├╝ndeki engelleri kald─▒rmak i├žin yap─▒lm─▒┼čt─▒r:

ÔÇťFitne ortadan kalk─▒ncaya kadar onlarla sava┼č─▒n. (─░nk├óra) son verirlerse ┼č├╝phesiz ki Allah, onlar─▒n yapt─▒klar─▒n─▒ ├žok iyi g├Âr├╝r.ÔÇŁ7

______________________

1 en-Nisâ, 4/34.
2 el-Bakara, 2/216.
3 en-Nisâ, 4/77.
4 el-Hac, 22/39-40.
5 el-Bakara, 2/190-192.
6 el-M├╝mtehine, 60/8-9.
7 el-Enfâl, 8/39.