Ey ─░nsan, ANLA DA ─░STE!

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

Bir ├žocuk vitrinde bir oyuncak g├Âr├╝r, fery├ód─▒ basar:

ÔÇôBen bunu istiyorum!

Ald─▒rana kadar a─člar. Eline ge├žirip de iki dakika oynad─▒ktan sonra bu defa;

ÔÇôBen bunu istemiyorum, ├Âtekini istiyorum; diye tutturur.

Çocuktur;

Fakat kafas─▒na koymu┼čtur. Basit ve de─čersiz bir oyuncak bile olsa, onu elde etmekte diretir. Diretme noktas─▒na geldi─či isteklerde de, kendisine ├žok daha k─▒ymetli alternatifler sunulsa bile, g├Âz├╝ bir t├╝rl├╝ g├Ârmez. ─░natla, ancak istedi─čini tercih eder. Tercihi e─čer naylon bir araba ise, onun yan─▒nda Mercedes gibi bir alternatif de olsa, nafile. O ille naylon araban─▒n pe┼čindedir.

Niye?

├ç├╝nk├╝ iste─či; k─▒ymet ve de─čerli olu┼ča g├Âre de─čil, i├žindeki ├žocuk├ža hevese g├Âredir. ─░htiyac─▒ da o an i├žin oyuncak arabad─▒r.

Onun bu y├Ân├╝;

B├╝y├╝d├╝─č├╝nde de devam eder. Dikkatsiz istekleri bir t├╝rl├╝ bitip t├╝kenmek bilmez. Hayata at─▒l─▒rken kar┼č─▒s─▒nda buldu─ču y─▒─č─▒nla meslekten derh├ól hevesine en uygun olan─▒ talep eder:

ÔÇôBen ┼čunu se├žece─čim.

ÔÇôNiye? Senin f─▒trat─▒na uygun de─čil ki!

ÔÇôHevesim bu.

ÔÇôO dedi─čin, gelip ge├žici bir ┼čey. Sen ger├že─či dikkate al.

ÔÇôOlsun, en az─▒ndan paras─▒ ├žok.

ÔÇôYa g├Ân├╝l huzuru?

ÔÇôBiliyorsun, para olmadan huzur olmaz.

ÔÇôPara elbette gerekli de, hayat─▒ ona g├Âre ┼čekillendirmek ne kadar do─čru?

ÔÇôBenim i├žin en do─črusu bu.

ÔÇô?!.

Zaman ge├žer. Heves h├óline getirdi─či iste─čine g├Âre bir rota tutar ve gayesine ula┼č─▒r. Ancak f─▒trat─▒na ters oldu─ču i├žin ─▒st─▒rapl─▒ bir ya┼čay─▒┼č─▒n k─▒skac─▒nda k─▒vran─▒r durur:

ÔÇôBu konumu de─či┼čtirece─čim.

ÔÇôNiye? Kendin se├žmedin mi?

ÔÇôSe├žtim de, ├žekemiyorum art─▒k.

ÔÇôHuzuru b├Âyle bulaca─č─▒n─▒ sen s├Âylememi┼č miydin?

ÔÇôYan─▒lm─▒┼č─▒m. Ya┼čayacaklar─▒m─▒ bilseydim, hi├ž ister miydim?

ÔÇôFakat belliydi.

ÔÇôMe─čer belirsizmi┼č!

ÔÇô?!.

Bazen toplumda bir r├╝zg├ór eser. Yo─čun rekl├ómlar─▒n ard─▒ndan moda olmu┼č bir fikre kap─▒l─▒r. Kolay bir ya┼čay─▒┼č─▒ tercih eder. Her ┼čeyin rahat─▒na ka├žar:

ÔÇôOh be, d├╝nya varm─▒┼č!

ÔÇôVar da, hayat her zaman tozpembe bahar de─čil, k─▒┼č vakti de var.

ÔÇôBana zordan bahsetme. Kafana takmazsan, hayatta k─▒┼č diye bir ┼čey ya┼čamazs─▒n.

ÔÇôOlur mu? S─▒k─▒nt─▒lar da hayat─▒n bir ger├že─či.

ÔÇô├çok ince d├╝┼č├╝nenler i├žin ├Âyle.

ÔÇôYa senin i├žin?

ÔÇôUmurumda de─čil. Ha ├Âyle, ha b├Âyle. Nas─▒lsa ge├žip gidiyor. Keyfime bakar─▒m.

ÔÇôFakat ├Âmr├╝n her taraf─▒ otoban de─čil ki. Keskin virajlar, u├žurumlar dolu.

ÔÇô├ço─ču kuruntulardan ibaret.

ÔÇô?!.

B├Âylece aylar ge├žer, mevsimler yer de─či┼čtirir. ├çok ac─▒ bir hakikatin girdab─▒na yakalan─▒r:

ÔÇôD├╝nya de─čil, cehennem.

ÔÇôDaha ├Ânce b├Âyle demiyordun?

ÔÇôNereden bilebilirdim bu ya┼čayaca─č─▒m dertleri?

ÔÇôHani her ┼čey kolayd─▒?

ÔÇôDe─čilmi┼č i┼čte. Her ┼čey, zorun da zoruymu┼č.

ÔÇôFakat sen istedin.

ÔÇô─░stedim de, ne yapay─▒m, tam bilemeden istemi┼čim.

ÔÇôNas─▒l yani?

ÔÇôBasbaya─č─▒, baksana istemedi─čim h├óldeyim.

ÔÇô?!.

Ancak yine de ak─▒llanmam─▒┼čt─▒r. Pek ├žok ┼čeyi erteler de erteler. ├ťzerine d├╝┼čen vazifeleri, tevbeyi, kullu─ču, d├╝zg├╝n ya┼čamay─▒, daha nice ┼čeyleri habire tehir eder:

ÔÇôNe acelesi var? Yava┼č yava┼č toparlayaca─č─▒m.

ÔÇôZaman h─▒zl─▒ ak─▒yor ama.

ÔÇôAks─▒n. Benim niyetim sa─člam. Zaten vakit ge├žmeden do─čru olan─▒ yapaca─č─▒m.

ÔÇôYar─▒na b─▒rak─▒yorsun yani d├╝zg├╝nl├╝─č├╝?

ÔÇôNas─▒lsa yanl─▒┼č─▒m─▒n fark─▒nday─▒m. Gerisi kolay.

ÔÇôYeter mi yakla┼č─▒m?

ÔÇôBence yeter!

ÔÇôHi├ž sanmam. Sadece veb├ólin daha da artar.

ÔÇôBence artmaz. Sadece i├žimdeki masum bir gayeyi ger├žekle┼čtiriyorum, neticede b├╝t├╝n veballerimi temizleyece─čim.

ÔÇô?!.

Fakat devran eski devrandır. Felek eski felek. Vebâlini temizleme fırsatı kalmaz:

ÔÇôEyvah!

ÔÇôSus art─▒k! Ecel kap─▒s─▒ndaki eyvahlar bo┼čuna!

ÔÇôBiraz m├╝saade olsa!

ÔÇôNiye?

ÔÇôG├Ârd├╝─č├╝m ┼ču korkun├ž neticeleri istemiyorum.

ÔÇôOlur mu, sen ├Âm├╝r boyu onlar─▒ istedin durdun. Hatt├ó onlar i├žin m├╝cadele ettin, kavgalara dald─▒n.

ÔÇôB├Âyle olaca─č─▒n─▒ bilemedim.

ÔÇôHi├ž konu┼čma, belliydi…

ÔÇô?!.

O ├žaresiz pi┼čman─▒, topra─ča g├Âmerlerken mezar ta┼č─▒ ├╝zerine bir b├╝lb├╝l kondu. Kabre toprak atanlara m├ónidar m├ónidar bakt─▒ ve tane tane ┼čak─▒maya ba┼člad─▒:

ÔÇťEy ya┼čayanlar!

├ľlmeden ├Ânce ibret al─▒n. Gaflet elinde can vermeden ├Ânce idrak edin.

Mezara d├╝┼čen ┼ču kurban─▒n h├óline bak─▒n!

Hayattaki onca bilgiye ve ger├že─če ra─čmen ceh├ólet pen├žesinde can veren ve faydas─▒z bir pi┼čmanl─▒kla ┼čimdi feryatlara bo─čulan ┼ču zavall─▒ mevt├óya bak─▒n!

Size neler neler anlat─▒yor!

Ey ya┼čayanlar!

Mezarlar─▒ ve e─čitim hayat─▒ndaki mezar gibi neticeleri g├Âr├╝n de;

Kalpleriyle veya bedenleriyle k├Ât├╝ bir ┼čekilde ├Âlenlerin ├žaresizce idrak etti─čini, ├Âlmeden ├Ânce kavrama gayretini g├Âsterin. Gaflet ve ceh├ólet kurban─▒ olanlar─▒n peri┼čan vaziyetini anlay─▒n. ┼×eytana ve nefsine uyarak yalan d├╝nyan─▒n jant─▒nda heb├ó ve ziyan olanlar─▒ ibretle tem├ó┼č├ó edin.

Bilesiniz ki;

Hepsinin d├╝┼čt├╝─č├╝ hata ayn─▒.

Hepsi, bu hayat─▒ ve sonras─▒n─▒ anlamadan istediler. Ak─▒llar─▒, g├Ân├╝lleri ve ya┼čay─▒┼člar─▒ da, maalesef yanl─▒┼č heves ve isteklerini besledi. Hepsi de anlamadan istemenin zeb├╗nu oldular.

Bu sebeple;

Herkes kendini bilhassa istekleri itibar─▒yla daha iyi tan─▒mal─▒.

Çünkü;

─░nsan, ne g├Ârse isteyen bir varl─▒k. Bir ┼čey; insan─▒n g├Âz├╝n├╝ ku┼čat─▒nca, ├Âz├╝n├╝ de ├ón─▒nda ku┼čat─▒yor. Bu durum, sonralar─▒ dayan─▒lmaz bir istek h├óline d├Ân├╝┼č├╝yor. Neticede ├Âyle bir h├ól al─▒yor ki, art─▒k do─čru veya yanl─▒┼č ay─▒r─▒m─▒ diye bir hakikat kalm─▒yor. Sadece istekler ├Âne ├ž─▒k─▒yor. B├╝t├╝n a─č─▒rl─▒─č─▒yla sadece istekler devrede oluyor. ├ťstelik hi├žbir ┼čekilde tahlil edilmeden, herhangi bir de─čerlendirmeye ve tasnife t├ób├« tutulmadan.

Oysa;

─░steklerde mutlaka do─čru-yanl─▒┼č ay─▒r─▒m─▒ ┼čart. ├ç├╝nk├╝ hayat─▒n i├žine en g├╝├žl├╝ d├óhil olu┼člar, istekler etraf─▒nda ya┼čan─▒yor. G├╝c├╝ nisbetinde istek devreye girdi─či an; insan k├Âle de oluyor, ahmak da oluyor, k├Ât├╝ de oluyor, katil de oluyor, cahil de oluyor, ars─▒z da oluyor, hatt├ó hayvanat gibi de oluyor. Ne oldu─čuna de─čil, sadece ne iste─čine bak─▒yor. Kendi istedi─čini yap─▒yor ve kendi istedi─čini ya┼č─▒yor ya, gerisi onu hi├ž ilgilendirmiyor.

─░┼čte insan─▒n infil├ók etti─či tuzak buras─▒.

Ve;

Bu tuza─č─▒ kullanma m├╝hendisleri de, insanl─▒─č─▒ her t├╝rl├╝ g├╝d├╝yor, peri┼čan ediyor. ─░nsan─▒ e─čitim s─▒ralar─▒na oturtsan─▒z bile o tuza─č─▒n m├╝hendislerinin estirmi┼č oldu─ču duman duman istek r├╝zg├órlar─▒, nice taze dima─člar─▒ d├Ârt bir yana savuruyor.

Dolay─▒s─▒yla;

Ne olursa olsun, her ┼čeyde;

├ľnce e─čitimde, sonra hayat─▒n b├╝t├╝n sahalar─▒nda, ailede, toplumda, ticarette;

Mutlaka;

─░stek ├Âncesi cidd├« bir ayar gerekli.

HakkÔÇÖ─▒n ve hakikatin onaylad─▒─č─▒ istekler, do─čru bili┼č ve do─čru anlay─▒┼č─▒n ard─▒ndan devreye girmeli.

Yani;

B├╝t├╝n istekler, ayarl─▒ olmal─▒.

Çünkü;

İnsanı dünyada da âhirette de hüsrana sürükleyen istekler, hep ayarsız istekler.

Ayarsız istekler, insanları helâk ediyor, yuvaları yıkıyor, toplumları sarsıyor, medeniyetleri yok ediyor.

G├Ârmeli:

Ayars─▒z istekle e─čitim, ceh├ólet harman─▒. Ayars─▒z istekle aile, fel├óket meydan─▒. Ayars─▒z istekle madd├« imk├ónlar ve makamlar, insan─▒ yerin dibine ge├žiren dipsiz kuyular.

Ayars─▒z istekler; ├ž├╝nk├╝ insan─▒ sa─č─▒r yap─▒yor, k├Âr yap─▒yor, dengesiz yap─▒yor. Bir ka┼č─▒k suda bile bo─čuyor, hel├ók ediyor.

Her meselede b├Âyle.

Ayarsız istekle, âhireti talep bile fecaat. Ancak ayarlı istek olursa bu dünya, rahmet vesilesi, âhiret tarlası.

Ayarl─▒ istekle hareket etmeyi bilen S├╝leyman oldu, Eb├╗bekir oldu, cennet saraylar─▒na mazhar k─▒l─▒nd─▒. Ayars─▒z istekle davranan da K─ür├╗n kesildi, S├ólebe kesildi, yerin dibine ge├žti.

K─▒sacas─▒;

Ayarl─▒ istek ├žok m├╝him!

Ancak;

Bu ayar, be┼čer ayar─▒ de─čil; il├óh├« ayard─▒r, nebev├« ayard─▒r.

Aksi hâlde;

Yine b├╝t├╝n istekler, ayars─▒zl─▒ktan ibaret olur.

Çünkü;

─░l├óh├« ve nebev├« olmayan b├╝t├╝n ayarlar─▒n arkas─▒nda, sadece iste─čin kendisi var, onun ard─▒nda da nefs├óniyet ve iblis var. Perde perde ard─▒nda hepsi. G├Âr├╝nt├╝de z├óhir de─čil. Onun i├žin, ayar dikkati ├žok ince gerek.

En tutarl─▒ ayar da;

Onun ne oldu─čunu tam olarak idrak ettikten sonra terazi h├óline getirilen ayar.

─░steklerde bu husus, dir├óyet, liy├ókat, gayret ve olgunlu─ča ba─čl─▒.

Ger├žekle┼čtirenlere ne mutlu!

Çok zarurî ve gerekli.

Tabi├«, olduk├ža da zor.

Hep bu y├╝zden insano─člu, istekleri itibar─▒yla dikkatsiz ve aceleci.

Dikkat ┼čart.

─░nsanlardaki isteklerin % 90ÔÇÖ─▒, bazen de % 100ÔÇÖe yak─▒n─▒, anlamadan olu┼čan istekler. Yoksa, ac─▒ neticeleri kim ister ki? Hi├ž kimse. Cehennem alevlerini kim ister ki? Hi├ž kimse. Yaz─▒k ki, o alevleri anlamad─▒─č─▒ i├žin istekleri cehennemde noktalanacak nice gafiller var.

Onlara ├Âlmeden sorsan─▒z, anlayarak istediklerini s├Âyler hepsi. ├ľld├╝kten sonra sorsan─▒z; ┬źB├Âyle olaca─č─▒n─▒ kavrayamad─▒k!┬╗ demekten ba┼čka ├žareleri olmaz.

Yani, ya┼čarken, daima;

─░stekleri hususunda anlayarak ve bilerek hareket etti─čini iddia ederler.

Oysa bu yan─▒lg─▒; y├╝zde bir, y├╝zde iki oran─▒nda bir anlay─▒┼č─▒n ┼ča┼č─▒rtmacas─▒.

Yahu;

Bir kimse; basit bir f├ón├« ├žile kar┼č─▒s─▒nda, tutup da ni├žin ├Âlmeyi ister? Elbette ki; intihar neticesi ya┼čayaca─č─▒ ├žilenin, hayatta iken r├óz─▒ olmad─▒─č─▒ ├žileden milyarlarca kat daha beter oldu─čunu bilmedi─či ve anlamad─▒─č─▒ i├žin. Yani; bir gram─▒n alt─▒nda ezilen zay─▒f bir insan─▒n, buna tepki olarak on milyar tonun alt─▒na girmesinin sebebi;

Anlamadan istek!

Alt─▒na girdi─či y├╝k├╝n on milyar ton oldu─čunu anlasa, bir anda i┼č de─či┼čir. Bir gram y├╝kten de─čil on tondan bile ┼čik├óyet├ži olmaz.

├ľyleyse;

Cehennemi isteyen onu ne kadar anlam─▒┼čt─▒r? Hi├ž!

Cenneti istemeyen onu ne kadar anlam─▒┼čt─▒r? Hi├ž!

Bu ┼čekilde maalesef;

─░nsano─člu, hi├ž anlamadan o kadar istekler pe┼činde ko┼čuyor ki, saymakla bitmez. Anlad─▒─č─▒ an ise o isteklerden ├Âyle ka├ž─▒yor, ├Âyle ka├ž─▒yor ki, o kadar olur.

Di─čer taraftan;

─░nsan─▒n isteksizlikleri de umumiyetle anlamadan ger├žekle┼čiyor. ├ç├╝nk├╝ insan, iki cihanda da kendisinin faydas─▒na olan o kadar ├žok hususta isteksizliklerin zeb├╗nu oluyor ki, yine o kadar olur. Mesel├ó; namaz k─▒lmayan kimse, ni├žin k─▒lmay─▒ istemez? Belli ki, namaz─▒ tam anlamam─▒┼čt─▒r. Anlasayd─▒, o m├«r├óc─▒ ed├ó i├žin can verirdi.

Asl─▒nda;

─░nsanlar ancak anlayarak hareket etmeye uygun yarat─▒lm─▒┼člard─▒r. Hep b├Âyle refleks g├Âsterirler. Fakat acelecilikleri y├╝z├╝nden tam anlamadan bir s├╝r├╝ ayars─▒z isteklere kap─▒l─▒rlar. Durmadan acelecilikleri, do─čru d├╝r├╝st anlamadan istemeye sevk eder ve b├╝y├╝k yan─▒lg─▒lara d├╝┼č├╝r├╝r.

─░┼čte bu ger├žekleri g├Âr de;

Ey insano─člu!

Hayatta ne istersen, mutlaka;

Anla da iste!..

Hayat─▒ m─▒ istiyorsun, ├Âl├╝mle birlikte anla. ├ç├╝nk├╝ ├Âl├╝m├╝ anlamayan dirili─čin s─▒rr─▒na eremez.

Af m─▒ istiyorsun, kendin de affetmeyi tat. Zira affetmeyen kimse, hangi y├╝zle AllahÔÇÖtan af isteyebilir?

Ba┼čar─▒ m─▒ istiyorsun, ├žal─▒┼čarak anla. ├ç├╝nk├╝ insana ancak kendi gayreti ├žaredir.

G├╝lmek mi istiyorsun, a─člayarak anla.

Unutma;

Ate┼či anlarsan, cehennemden vazge├žersin. ─░l├óh├« cezay─▒ idr├ók edersen, g├╝naha ve su├ža dair i├žinde hi├žbir istek kalmaz. F├ón├« lezzetler, azaptan daha ac─▒ gelir.

Ne kadar;

Anlarsan, o kadar ill├ó cennet dersin. ├çileler, ─▒st─▒raplar hi├žle┼čir, bala d├Âner.

Yeter ki;

Do─čru anla da iste!

O zaman;

Pi┼čman olmazs─▒n…