CENNETL─░KLER ARASINDA!

YAZAR : Handenur Y├ťKSEL

VIII. y├╝zy─▒l─▒n sonu ve IX. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda ya┼čam─▒┼č olan, me┼čhur vel├«lerden Huzeyfet├╝ÔÇÖl-MerÔÇśa┼č├«, Mara┼čÔÇÖta do─čdu, lakab─▒ Sed├«d├╝ddin idi. Huzeyfe, ├ža─č─▒n─▒n b├╝y├╝k ilim ve tasavvuf erbab─▒ndan tahsil g├Ârm├╝┼č, pek ├žok vel├«nin sohbetinde bulunmu┼č, akl├« ve nakl├« ilimlerde y├╝ksek dereceli bir ├ólim olmu┼čtu. ─░brahim bin Edhem HazretleriÔÇÖnin talebelerinden olan ve pek ├žok kimseyi feyziyle ir┼čad eden, ├çi┼čtiyye tar├«kat─▒n─▒n silsilesinden bir halka olan Huzeyfet├╝ÔÇÖl-MerÔÇśa┼č├«, 822 (h. 207) senesinde vefat etti.

Bu b├╝y├╝k vel├«, kendisinden nasihat isteyen birine ┼č├Âyle buyurmu┼čtu:

ÔÇťNefsinin isteklerine uyarak, sana d├«nin ruhsat ve kolayl─▒k taraflar─▒n─▒ tavsiye eden kimseleri dost edinme.ÔÇŁ Bir ba┼čkas─▒na da;

ÔÇťE─čer Allah Te├ól├óÔÇÖya gizli ib├ódet edersen, istesen de istemesen de kalbin d├╝zelir.ÔÇŁ diye ├Â─č├╝t vermi┼čti.

***

Huzeyfet├╝ÔÇÖl-MerÔÇśa┼č├« Hazretleri, bir beldeye gittiklerinde kendilerini kar┼č─▒lamak ├╝zere toplanan ahaliyi g├Âr├╝nce, Allah korkusundan a─člay─▒p s─▒zlamaya ba┼člad─▒.

Yan─▒na gelen biri;

ÔÇťÔÇôY├ó ├╝stad, ni├žin bu kadar a─člay─▒p inliyorsun? Bu ─▒st─▒rab─▒ ├žekmene sebep nedir? Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n Rah├«m ve Ker├«m oldu─čunu bilmiyorsun?ÔÇŁ diye sordu.

Huzeyfe Hazretleri;

ÔÇťÔÇôAllah Te├ól├ó; ┬źBir f─▒rka, cennette; bir f─▒rka, cehennemde…┬╗ (e┼č-┼×├╗r├ó, 7) buyuruyor; acaba ben bunlar─▒n hangisindeyim, bunu bilmedi─čim i├žin a─čl─▒yorum.ÔÇŁ diye cevap verdi. Ayn─▒ kimse;

ÔÇťÔÇôSenin kendinin ne oldu─čundan haberin yok, ba┼čkalar─▒na nas─▒l yol g├Âsterebilirsin?ÔÇŁ dedi.

Huzeyfet├╝ÔÇÖl-MerÔÇśa┼č├«, bu s├Âz ├╝zerine kendinden ge├žip bay─▒ld─▒. Kendine gelip ay─▒ld─▒─č─▒nda gaipten bir ses duyuldu. Orada bulunan herkesin duydu─ču bu ses;

ÔÇťY├ó Huzeyfe! Biz seni dost edindik, k─▒y├ómet g├╝n├╝ seni cennetlikler aras─▒na koyaca─č─▒z.ÔÇŁ diyordu.

KALB─░MDE ALLAH KORKUSU VAR!

21 Eyl├╝l 1842ÔÇÖde d├╝nyaya gelen Sultan II. Abd├╝lhamid, 31 A─čustos 1876ÔÇÖda 34 ya┼č─▒nda iken Osmanl─▒ taht─▒na oturmu┼č, 23 Temmuz 1908ÔÇÖde II. Me┼črutiyeti il├ón etmi┼čti. Zeki, fakat fikir ve kanaatlerini d─▒┼ča vurmayan bir karakter yap─▒s─▒na sahipti. 26 Nisan 1909ÔÇÖda, Avrupa devletlerinin gayretiyle d├╝zenlenen bir asker├« darbe ile tahttan indirilmi┼č ve Sel├ónikÔÇÖte bulunan Al├ótini k├Â┼čk├╝ne hapsedildi. Balkan HarbiÔÇÖnin kaybedilmesi ├╝zerine, ─░stanbulÔÇÖa getirilerek Beylerbeyi Saray─▒ÔÇÖnda g├Âz hapsinde tutulan Sultan II. Abd├╝lhamid, 10 ┼×ubat 1918ÔÇÖde 76 ya┼č─▒nda iken vefat etti. D├óh├« Sultan, Sultanahmet D├«vanyoluÔÇÖndaki Sultan II. Mahmud t├╝rbesinde medfundur.

SultanÔÇÖ─▒n en b├╝y├╝k meziyeti, d─▒┼č politikadaki ├╝statl─▒─č─▒d─▒r. Berlin Anla┼čmas─▒ ile Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n i├žine d├╝┼čt├╝─č├╝ siyas├« tehlikeler, ancak b├Âyle bir siyas├« deh├ó sayesinde durdurulabilmi┼čti. D├Ânemin Frans─▒z Sefiri Maurice Bompart, Sultan hakk─▒ndaki kanaatini;

ÔÇťAvrupaÔÇÖda onun ayar─▒nda siy├óset-i h├óriciyyeye ├ó┼čin├ó bir diplomat yoktur!ÔÇŁ s├Âz├╝yle ifade eder.

***

Takvimler 21 Temmuz 1905ÔÇÖi g├Âsteriyordu. G├╝nlerden Cuma idi… H├╝nk├ór, Cuma namaz─▒ i├žin Ham├«diye CamiiÔÇÖne girmi┼č, m├óbed her zamanki gibi ├╝├ž s─▒ra askerle ├ževrilmi┼čti. Bir s├╝re sonra SultanÔÇÖ─▒n ├ž─▒kmak ├╝zere oldu─ču bildirildi. Arabas─▒ binek ta┼č─▒n─▒n ├Ân├╝ne getirilmi┼č, askerler nizam vaziyeti alm─▒┼čt─▒. Bir anda seyircilerin bulundu─ču taraftan kulaklar─▒ sa─č─▒r eden bir patlama sesi duyuldu; g├Âky├╝z├╝ne siyah bir duman bulutu y├╝kseldi. Set ├╝st├╝ndeki askerler yerlere savrulmu┼č, cami ve saray─▒n camlar─▒ b├╝y├╝k bir ┼čang─▒rt─▒ ile par├žalanm─▒┼č, birka├ž saniye sonra sem├ódan yere kafa, kol ve bacak gibi uzuvlar d├Âk├╝lmeye ba┼člam─▒┼čt─▒.

Sultan Abd├╝lhamid, izdihamdan kimse incinmesin diyerek arabas─▒na bindi. Dizginleri eline al─▒p faytonu her zamankinden daha a─č─▒r kullanarak yoku┼čtan yukar─▒, saraya do─čru ├ž─▒kt─▒. Padi┼čah─▒n, s─▒hhatte oldu─čunu bildirmek ├╝zere haremi te┼črif edece─či bildirilmi┼čti. Harem halk─▒ kendisini b├╝y├╝k bir heyecan i├žinde;

ÔÇťGe├žmi┼č olsun Efendimiz!ÔÇŁ nidalar─▒yla kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒. O s─▒rada k─▒z─▒ Ay┼če Sultan;

ÔÇťÔÇôEfendimiz, sizi g├Âr├╝nce akl─▒m─▒z ba┼č─▒m─▒za geldi, met├ónetinize hayran oldum.ÔÇŁ dedi.

Kahraman Sultan ona ┼č├Âyle cevap verdi:

ÔÇťÔÇôBen m├╝tevekkilim, kalbimde sadece Allah korkusu vard─▒r, ba┼čkaca bir korku duymam. Bir h├ódise olmadan evvel onu ├Ânlemek i├žin ├žok tel├ó┼č ederim. Ama tehlikenin i├žinde bulundu─čumu hissedersem, icab─▒nda ate┼če at─▒lmaktan bile ├žekinmem. Bizi Allah korudu, ┼čimdi, asker evl├ótlar─▒mdan ve ahaliden z├óyiat olup olmad─▒─č─▒n─▒ tahkik ettiriyorum.ÔÇŁ

Sonra elini paltosunun cebine soktu ve cebinden irili ufakl─▒ demir ve ta┼č par├žalar─▒ ├ž─▒kararak;

ÔÇťÔÇôBak─▒n─▒z, bunlar ceplerime girmi┼č.ÔÇŁ diyerek, harem sakinlerine g├Âsterdi.1

İMKÂNIN OLUNCA YAPARSIN!

Tan─▒nm─▒┼č me┼č├óyihten Abd├╝laziz Bekkine, 1895 y─▒l─▒nda B├óyezid MercanÔÇÖda do─čdu. TataristanÔÇÖ─▒n Kazan ┼čehrinden ─░stanbulÔÇÖa gelip yerle┼čen Halis EfendiÔÇÖnin o─čludur. ─░lk tahsilini Kaptan Pa┼ča Camii ─░mam─▒ Halil EfendiÔÇÖde yapan Abd├╝laziz Efendi, ondan d├«n├« ilimler ve Arap├ža ├Â─črendi. Ard─▒ndan D├ór├╝ÔÇÖt-Tedris mektebini birincilikle bitirdi. 1910 y─▒l─▒nda ailesiyle birlikte KazanÔÇÖa d├Ânen Abd├╝laziz Efendi, 1917 Bol┼čevik ─░htil├óliÔÇÖne kadar orada ve Buh├ór├óÔÇÖda tahsiline devam etti. ─░htil├ól sonras─▒ (1921) karde┼čleriyle birlikte Bak├╝ ve Batum ├╝zerinden tekrar ─░stanbulÔÇÖa gelen Abd├╝laziz Efendi, Nak┼č├« me┼č├óyihinden Mustafa Feyzi EfendiÔÇÖye intisab ederek, 1926ÔÇÖda ondan ic├ózet ald─▒ ve hal├«fesi oldu. Bu tarihten sonra ─░stanbulÔÇÖun ├že┼čitli camilerinde g├Ârev yapan Abd├╝laziz Efendi, ZeyrekÔÇÖteki ├çiviz├óde ├ťmm├╝ G├╝ls├╝m CamiiÔÇÖndeki imaml─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda postni┼čin oldu. (1949)

Ba┼čta Cumhuriyet d├Âneminin ├Ânemli ilim ve fikir adamlar─▒ndan Nurettin TOP├çU olmak ├╝zere pek ├žok ilim adam─▒n─▒n d├╝┼č├╝nce d├╝nyas─▒n─▒ feyziyle ayd─▒nlatt─▒. 1952 Kas─▒mÔÇÖ─▒nda vefat eden Bekkine Hazretleri, Edirnekap─▒ Sak─▒za─čac─▒ ┼×ehitli─činde medfundur.

***

Hac─▒ Abd├╝laziz Efendi ├žok c├Âmertti, babas─▒ndan kalan binalar─▒n kira gelirlerini karde┼člerine b─▒rakm─▒┼čt─▒. Kendisinin sadece 50 lira imaml─▒k maa┼č─▒ olmas─▒na ra─čmen, sofras─▒ndan misafiri eksik olmazd─▒. Talebelerinden biri c├Âmertli─či ile ilgili ┼ču h├ót─▒ray─▒ nakleder:

ÔÇťSene 1950 idi, diyanette memurluk yapan bir arkada┼č─▒m evleniyordu. D├╝─č├╝n masraf─▒ olan 3.000 liray─▒, cemaat aras─▒nda c├Âmertli─či ile tan─▒nan, babas─▒n─▒n samim├« dostu bir amca kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒. Ancak arkada┼č─▒m─▒z─▒n 300 liral─▒k son bir ihtiyac─▒ daha olmu┼č, ama amca bey bu harcamay─▒ gerekli g├Ârmeyip ├Âdememi┼čti. Arkada┼č─▒m, Abd├╝laziz EfendiÔÇÖnin camisinde bir ikindi ├Âncesi bana bu s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan dert yand─▒, i├žinde bulundu─ču ├žaresizli─čini anlatt─▒. Fakat elimden bir ┼čey gelmezdi, zira birikmi┼č b├Âyle bir param yoktu.

Namaz sonras─▒ hocaefendinin evine girdik, bir s├╝re sohbet ettik. ─░├žeride arkada┼č─▒m─▒z─▒n durumuyla ilgili en ufak bir ┼čey konu┼čulmad─▒. Fakat ayr─▒lma zaman─▒ geldi─činde hocaefendi, arkada┼č─▒m─▒ yan─▒na ├ža─č─▒r─▒p biraz konu┼čtu. Sonradan ├Â─črendim ki, kendisine 300 lira vermi┼čti. Arkada┼č─▒m hi├ž beklemedi─či bu durum kar┼č─▒s─▒nda ┼ča┼č─▒r─▒p bocalam─▒┼č;

┬źÔÇôEfendim, ben bu paray─▒ nas─▒l ├Âderim?┬╗ demi┼č. Abd├╝laziz Efendi ise cev├óben;

┬źÔÇô├ľdemene l├╝zum yok, sen de imk├ón─▒n olunca benzer ┼čekilde hareket edersin.┬╗ buyurmu┼člar…ÔÇŁ2

BU ─░┼× ACELEYE GELMEZ!

Hiciv ustas─▒ ┼čair Halil Nihat BOZTEPE 1882ÔÇÖde TrabzonÔÇÖda do─čdu. Orta ├Â─črenimini Trabzon Asker├« R├╝┼čtiyesi ve ─░d├ód├«siÔÇÖnde tamamlad─▒. Meslek hayat─▒na Frans─▒z Mektebinde T├╝rk├že ├Â─čretmeni olarak ba┼člad─▒. Bu arada D├╝y├╗n-i Um├╗miyyeÔÇÖde memurluk yapt─▒. 1927ÔÇÖde G├╝m├╝┼čhane, 1931ÔÇÖde Trabzon mebusu olarak TBMMÔÇÖye girdi. 1949ÔÇÖda ─░stanbulÔÇÖda hayata ved├ó eden Halil Nihat, nazik ve yard─▒msever ki┼čili─či ile tan─▒n─▒yordu.

Halil Nihat, hiciv taraf─▒ a─č─▒r basan bir ┼čairdi. D├«van ┼čairlerine yazd─▒─č─▒ ├žarp─▒c─▒ naz├«releriyle bilinir.

***

Halil Nihat BOZTEPE ├Âmr├╝ boyunca bek├ór ya┼čam─▒┼čt─▒. Hastal─▒klarla ge├žen ya┼čl─▒l─▒k y─▒llar─▒nda dostlar─▒ onu yaln─▒zl─▒ktan kurtarmak i├žin ┼č├Âyle dediler:

ÔÇťÔÇôHaydi Nihat Bey, seni evlendirelim art─▒k!ÔÇŁ

O ise, hayat─▒n ├žile ve s─▒k─▒nt─▒lar─▒yla ge├žen yorgun altm─▒┼č y─▒l─▒n ard─▒ndan, dostlar─▒na mahzun g├Âzlerle bakt─▒ ve tebess├╝m ederek onlara ┼ču kar┼č─▒l─▒─č─▒ verdi:

ÔÇťÔÇôHele durun bakal─▒m, bu i┼č ├Âyle aceleye gelmez!ÔÇŁ
____________________

1 Ziya Nur AKSUN, Osmanl─▒ Tarihi, ─░stanbul, 1994, s. 9.
2 Prof. Dr. Osman ÇATAKLI, Abdülaziz Bekkine, İstanbul, s. 27.