BUG├ťN N─░├ç─░N YET─░┼×M─░YOR?

YAZAR : Mehmet Ali VAR varoglu5@gmail.com

Muhte┼čem m├óz├«mizde m├╝thi┼č ├Âzelliklere sahip ┼čahsiyetler yeti┼čtirmi┼č bir milletiz…

Bug├╝n ni├žin ├╝st├╝n vas─▒flara sahip, y├╝ksek vas─▒fl─▒ insan yeti┼čtiremiyoruz?

Hep devri, d├Ânemi su├žluyoruz.

Hakikaten her t├╝rl├╝ imk├ón─▒n oldu─ču zaman─▒m─▒zda, akl─▒ ├želen pek ├žok tuzak var. Televizyon, telefon, internet…

Oysa bunlar ayn─▒ zamanda e─čitim ve ├Â─čretimin de istifade edebilece─či malzemelerden ibaret… Onlar─▒ engel de─čil, yard─▒mc─▒ yapabildi─čimizde b├╝y├╝k bir problem olmad─▒klar─▒ anla┼č─▒lacakt─▒r…

O h├ólde problem ba┼čka bir yerde:

Disiplinsizlikte…

Zorluklar─▒ g├Âze alamamakta…

Derinlik yerine sath├«li─če ka├žmakta…

├ľrnek olamamakta…

├çocuklar─▒m─▒z zorlu─ča katlanmak, gayret ve m├╝cadele etmek yerine; i┼čin kolay─▒na ka├ž─▒p ileriye y├Ânelik cidd├« ├žal─▒┼čmalarda bulunmuyor. Veli, ├Â─čretmen ve okul da zorluklara g├Â─č├╝s germeye yana┼čm─▒yor.

Ba┼čta ebeveynlerimiz, yavrular─▒n─▒ kolayc─▒l─▒─ča al─▒┼čt─▒r─▒yor. Aileler ├žocuklar─▒n─▒n hep mutlu ya┼čamas─▒n─▒ istiyor, oysa hayat sadece g├╝zelliklerden ibaret de─čil. ─░nsan, hayatta birtak─▒m s─▒k─▒nt─▒lara, g├╝├žl├╝klere katlanacak ki maddeten ve m├ónen olgunla┼čabilsin. Ac─▒ ├žekmeyen, zorluk g├Ârmeyen bir ├žocuk; en ba┼čta sab─▒r denilen vasf─▒ kazanam─▒yor. Zorlukla kar┼č─▒la┼čmad─▒─č─▒ i├žin m├╝cadele nedir bilmiyor. M├╝cadele etmedi─či i├žin kuvvet geli┼čtiremiyor. Cesarete, ├Âzg├╝vene ihtiya├ž bile duymuyor. ├ét─▒l, s├Ân├╝k, ist├«dat ve kabiliyetlerinden habersiz kal─▒yor.

G├╝n├╝m├╝zde eskiden oldu─ču gibi madd├« s─▒k─▒nt─▒lar pek yok. ├çocuklara tarlada ├žal─▒┼čmak, ├žar┼č─▒-pazarda bir ┼čeyler satmak, ailenin ge├žimine yard─▒mc─▒ olmak gibi i┼čler eskisi kadar d├╝┼čm├╝yor. Onlar─▒n i┼či sadece ders ├žal─▒┼čmak. Ancak belli bir s├╝re ├žal─▒┼čan ├žocuk, can─▒ s─▒k─▒l─▒nca ya televizyonun, ya da bilgisayar─▒n a─člar─▒na tak─▒l─▒yor. Aile de ┼čuurlu de─čilse, ├žocuklar─▒n g├╝nleri ├žo─ču zaman bo┼ča harcan─▒yor. Okullardaki kadar yavrular─▒n evde de pl├ón ve programa ihtiyac─▒ var.

Kolayc─▒l─▒k, g├╝n├╝ kurtarma; g├Âr├╝n├╝rde iyi g├Âr├╝nse bile ileride ba┼čar─▒ a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k problemler do─čurur. ├çal─▒┼čma azmi olmayan, g├╝├žl├╝klerden ├žekinen, ki┼čili─či tek├óm├╝l etmeyen insan; hayat─▒n ├ófetleri kar┼č─▒s─▒nda bocalar. Bunun i├žin Necip Faz─▒l bir beytinde ne g├╝zel s├Âyler:

Kolay m─▒ Kaf Da─č─▒ÔÇÖn─▒ ├ževirmek dolay dolay?
Var ol ey ulvî zorluk, yere bat sefil kolay!

├çocuk yeti┼čtirmek, ilmek ilmek kilim dokur gibi itina isteyen, fed├ók├órl─▒k gerektiren bir i┼č. ├ç├╝nk├╝; ┬ź├çocuk b├╝y├╝tmek ba┼čka, ├žocuk yeti┼čtirmek ise ├žok daha ba┼čkad─▒r. ├çocu─ču okula g├Ândermek, yedirip i├žirmek, giydirip gezdirmek asla onu yeti┼čtirmek de─čildir.┬╗1

Hep kolayl─▒k, daima ├Â─črenci merkezli, ├Â─črencinin kolay─▒na gelen yakla┼č─▒mlar, disiplinden, ├Â─čretmene h├╝rmet duygusundan uzakl─▒k, en ufak bir m├╝dahalede ┬źpsikolojisi bozulan┬╗ ├žocuklar… Sonu├žta egoist, sayg─▒s─▒z mill├« ve m├ónev├« de─čerlere uzak yeti┼čen bir nesil…

Bunun yan─▒nda itibar─▒, haysiyeti her ge├žen g├╝n azalan ├Â─čretmenlik…

H├ólbuki ├Â─čretmen; e─čitimin eskilerin deyi┼čiyle ┬źl├óz─▒m-─▒ gayr-─▒ muf├ór─▒k─▒┬╗ yani olmazsa olmaz─▒. Bug├╝n ├že┼čitli kaynaklardan bilgiye ula┼čmak m├╝mk├╝n… Belki ├Â─čretim; robotlarla, ekranlarla, cihazlarla y├╝r├╝t├╝lebilir. Ya e─čitim? Ya terbiye? Ya ┼čahsiyet?.. ─░nsan├« tecr├╝beler… Bak─▒┼č… Konu┼čma… Duru┼č…

├ľ─čretmen d├╝n oldu─ču gibi yar─▒n da toplumun rehberi, g├Ân├╝lleri ayd─▒nlatan ─▒┼č─▒─č─▒ olmal─▒.

Eb├╗ Ali Dekk─ük; ilim ve irfan─▒, ├╝stad─▒ndan ├Â─črenmenin l├╝zumu hakk─▒nda ┼č├Âyle der;

ÔÇťBir e─čitimcinin yeti┼čtirmedi─či kimse, ├ž├Âlde kendi kendine yeti┼čen meyvesiz bir a─ča├ž gibidir. Bu a─ča├ž meyve verse dah├« lezzeti olmaz.ÔÇŁ

Dolay─▒s─▒yla e─čitimde vas─▒fl─▒ neticeler alabilmemizin bir ┼čart─▒ da ├Â─čretmeni; liyakatli, ┼čahsiyetli yeti┼čtirmek ve ona gerekli sayg─▒ ve itibar─▒ iade etmek…

├ç├╝nk├╝ verilen e─čitimin kal─▒c─▒ olabilmesi, ├Â─črenciye model olmakla m├╝mk├╝nd├╝r.

Vas─▒fl─▒ insan yeti┼čtiremememizin bir sebebi de derinlik kayb─▒d─▒r.

Bir├žok ke┼čif ve icad─▒yla bat─▒ya ├Ârnek olan ecdad─▒n─▒n yazd─▒─č─▒ eserleri okumaktan dah├« ├óciz olan bir nesilden ne beklenebilir? Bug├╝n e─čitim ve ├Â─čretimde derinlik yerine tam aksine; sath├«lik, s─▒─čl─▒k ├╝zerinde durulmakta, ├Â─črenciler kimsenin okumayaca─č─▒, kopyala-yap─▒┼čt─▒r ├Âdevler haz─▒rlamaya, hatt├ó onlar─▒ b├╝y├╝klerine yapt─▒rtmaya te┼čvik edilmektedir. B├Âyle yeti┼čen bir nesil, gelecekte de intihallerle kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r.

D├╝nya ├žap─▒nda me┼čhur, insanl─▒─ča y├Ân verici adam yeti┼čtirebilmek i├žin ufkumuz geni┼č olmal─▒. M├ól├óy├ón├« ┼čeyleri b─▒rakarak, kahve k├Â┼čelerinde, televizyon kar┼č─▒lar─▒nda vakit ├Âld├╝rmek yerine, k├╝t├╝phanelerde, l├óboratuvarlarda akl─▒m─▒z─▒; k├ómil insanlar─▒n sohbetlerinde de g├Ânl├╝m├╝z├╝ ayd─▒nlatmal─▒y─▒z. Vas─▒fl─▒ insan yeti┼čtirememenin ac─▒s─▒n─▒ y├╝re─činde hisseden Necip Faz─▒l bu konuda ┼č├Âyle der:

ÔÇťViyana bozgunundan ┬źNiz├óm-─▒ Cedid┬╗e kadar ve TanzimatÔÇÖtan CumhuriyetÔÇÖe kadar i├žimizle d─▒┼č─▒m─▒z ve k├Âklerimizle dallar─▒m─▒z aras─▒ndaki mahsup s─▒rr─▒na erecek, i├ži muhasebe, murakabe ve ├žile dolu, d├╝nya ├žap─▒nda tek bir kafa bile yeti┼čtiremedik ve hep onba┼č─▒ k├╝lt├╝rl├╝ basit aksiyon adamlar─▒n─▒n iti┼č kak─▒┼člar─▒na uyduk ve onlar─▒ kahramanla┼čt─▒rd─▒k.ÔÇŁ2

B├╝t├╝n bunlar─▒n ├╝st├╝nde tamamlay─▒c─▒ bir ┼čart da m├óneviyatt─▒r…

├çocuklar─▒m─▒z─▒n liyakatli ve k├ómil bir ┼čahsiyete kavu┼čmas─▒ i├žin madd├« imk├ónlar─▒n─▒n sa─članmas─▒ kadar, m├ónev├« y├Ânlerine de ├Ânem verilmesi gerekir. Onlar─▒n hayat─▒n bin bir zorlu─ču ile ba┼č edebilmesi, ├Ânlerine ├ž─▒kan tuzaklardan emin olabilmeleri, ├žift kanatl─▒ olarak yeti┼čmelerine ba─čl─▒. Midelerin doymas─▒ kadar, ak─▒llar─▒n, g├Ân├╝llerin de m├ónev├« hasletlerle bezenmesi ┼čart. Yani g├╝n├╝m├╝zdeki gibi d├╝nyaya a─č─▒rl─▒k veren bir e─čitim anlay─▒┼č─▒ yerine, dengeli e─čitim yap─▒lmal─▒.

ÔÇťE─čitim hizmetleri, insandaki beden-ruh ve ak─▒l-kalp aras─▒ndaki hassas dengeye dikkat edilerek pl├ónlanmal─▒d─▒r.

┼×ayet insan─▒n sadece akl─▒na hitap edilirse menfaat, makam, d├╝nyev├« hev├ó ve hevesler a─č─▒r basar ve r├╗h├« tek├óm├╝l ihmal edilmi┼č olur. B├Âyle yeti┼čtirilen insan; neticede servet, ┼č├Âhret ve ┼čehvetin kulu h├óline gelir. Fakat akl─▒yla birlikte onun kalbi de e─čitilebilirse, f─▒trat─▒nda mevcut olan tem├óy├╝llerin Hak yoluna y├Ânlendirilmesi ancak o zaman m├╝mk├╝n olabilir.ÔÇŁ3

ÔÇťKi┼činin hem kendine hem topluma yararl─▒ bir insan h├óline gelebilmesi i├žin yaln─▒z akl─▒n─▒n de─čil g├Ânl├╝n├╝n de e─čitilmesi l├óz─▒m. Bat─▒daki bir├žok bilim adam─▒ gibi yaln─▒z bilim teknik-teknikte ilerleyip g├Ânl├╝ geli┼čmeden kalan, insanl─▒k anlay─▒┼č─▒ olmayan bilim adam─▒ndan fayda de─čil, zarar gelir. Bir i┼č adam─▒ veya onlar─▒n toplulu─ču olan bir ┼čirket i├žin de b├Âyledir.ÔÇŁ4

Peki o zaman nas─▒l bir e─čitim uygulayaca─č─▒z ki insan─▒m─▒z d├Ârt ba┼č─▒ m├ómur bir ┼čekilde yeti┼čsin. ├ľzlenen gen├žli─če kavu┼čup, gelece─čimizi emin ellere teslim edece─čiz:

ÔÇťDo─čru olan─▒, g├╝zel olan─▒, inanc─▒, ilmi, irfan─▒ ve ahl├ók─▒ merkeze alm─▒┼č bir e─čitim… D├Ârt ba┼č─▒ m├ómur dedikleri kabilde, d├Ârt taraf─▒ da e─čitici; yani hem ├žocu─ču, hem ├Â─čretmeni, hem aileyi, hem de ├ževreyi e─čitici bir vas─▒fta olur…ÔÇŁ5

Memleketimizin gelece─či, milletimizin umudu, sa─člam bir nesil yeti┼čtirmek; fed├ók├órl─▒k isteyen ve mukaddes bir vazife. Bu i┼či ne kadar iyi ba┼čar─▒rsak o kadar bahtiyarl─▒─ča erer ve yurdumuzu emin ellere teslim etmi┼č oluruz. ┬ź├és─▒mÔÇÖ─▒n nesli┬╗ veya ┬źalt─▒n nesil┬╗ler ancak b├Âyle olur.

Gayret bizden, ba┼čar─▒ AllahÔÇÖtan.

____________________

1 Ahmet MARA┼×LI, Evde Okul Okulda Kalite, s. 17.
2 N. F. K─▒sak├╝rek, ─░deolocya ├ľrg├╝s├╝, B├╝y├╝k Do─ču Yay., ─░stanbul-2008, 17. Bask─▒, s. 11.
3 Osman N├╗ri TOPBA┼×, Ebed├« Fecre Do─čru Muhabbet ve M├órifet, Y├╝zak─▒ Yay., ─░st. 2006, s. 223.
4 Oktay S─░NANO─×LU, Bir New-York R├╝yas─▒ ┬źBYE-BYE T├ťRK├çE┬╗, 9. bask─▒, Otopsi Yay., ─░st. 2002, s. 146.
5 M. Ali E┼×MEL─░, ├çocuklar─▒m─▒z Kimin Evl├ód─▒, Y├╝zak─▒, 2009, sa. 52, s. 10.