─░L─░M TAL─░PLER─░NE TAVS─░YELER

Do├ž. Dr. Seyit AVCI seyitavci1968@mynet.com

Us├╗ls├╝z vus├╗l olmayaca─č─▒ gibi, ├ód├ób ve erk├óndan mahrum bir ilim talibi de olamaz. ─░lim taliplerinin ba┼čar─▒l─▒ olabilmeleri i├žin dikkat etmeleri gereken baz─▒ kurallar, ilke ve esaslar vard─▒r. Bunlar─▒n ba┼č─▒nda niyet gelir:

1. N─░YET

Niyet, bir i┼či Allah r─▒z├ós─▒ i├žin yapmay─▒ kastetmektir. Bu bak─▒mdan niyet; i┼člerin ├Âz├╝, amellerin r├╗hudur. O olmadan yap─▒lan amellerin k─▒ymet ve ehemmiyeti olmaz. ─░lim tahsiline ba┼člayan herkes; ba┼čta HakkÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanmay─▒, bu inan├žla halka hizmet etmeyi kendine gaye edinmelidir. Bu ┼čekildeki bir d├╝┼č├╝nce, hayat─▒ anlaml─▒ h├óle getirir. Zira Ras├╗l-i Ekrem EfendimizÔÇÖin ifadesiyle:

ÔÇťKim ilim ├Â─črenmek i├žin yola ├ž─▒karsa, Allah Te├ól├ó onu cennet yollar─▒ndan bir yola y├Ânlendirir.ÔÇŁ1

Demek ki ilim taliplerinin yolu cennet yoludur. Onlar All├óhÔÇÖ─▒n yolunu ├Â─črenmek, o yola girmek i├žin ilim tahsilini tercih etmi┼člerdir. Bu anlay─▒┼č, insan─▒ hay─▒rl─▒ hizmetlere motive eder. ─░nsan─▒n hayata bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ de─či┼čtirir. ┼×evkini ve zevkini art─▒r. Nas─▒l art─▒rmas─▒n ki g├Âklerde ve yerde bulunan b├╝t├╝n varl─▒klar, ilim talipleri i├žin du├ó eder h├óle gelirler.

2. TEVEKK├ťL

─░lim taliplerinin dikkat etmesi gereken kurallardan ikincisi tevekk├╝ld├╝r. Tevekk├╝l; her hususta All├óhÔÇÖa dayan─▒p g├╝venmek, sebeplere sar─▒ld─▒ktan sonra sonucu OÔÇÖna b─▒rakmak demektir. Tevekk├╝l; All├óhÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒na, ├žal─▒┼čan─▒n emeklerini bo┼ča ├ž─▒karmayaca─č─▒na, sevab─▒n─▒, ├╝cretini tam verece─čine, du├ólar─▒ kabul edece─čine, ├ódil oldu─čuna ve haks─▒zl─▒k etmeyece─čine inanmak ve g├╝venmektir. B├╝t├╝n i┼čleri kurallar─▒na uygun olarak yapt─▒ktan sonra gerisini All├óhÔÇÖa b─▒rakmakt─▒r. Sebeplere sar─▒ld─▒ktan sonra gerisini All├óhÔÇÖa b─▒rakana Allah k├óf├«dir. Onu korktuklar─▒ndan emin, umduklar─▒na n├óil eyler. Bu hususta Allah Te├ól├ó;

ÔÇťAll├óhÔÇÖa kar┼č─▒ sayg─▒l─▒ davranana Allah bir ├ž─▒k─▒┼č ve kurtulu┼č yolu g├Âsterir ve onu hi├ž beklemedi─či yerden r─▒z─▒kland─▒r─▒r.ÔÇŁ buyurmu┼čtur.2 Ne var ki biraz sabredip olaylara g├Â─č├╝s germek, tahamm├╝ll├╝ olup diren├ž g├Âstermek gerekir. Zira Allah Te├ól├ó kendi yolunda ├žal─▒┼č─▒p ├žabalayanlara kendisine ula┼čan yollar─▒ g├Âsterece─čini vaÔÇśdetmi┼čtir.3 Had├«s-i ┼čerifte All├óhÔÇÖa hakk─▒yla tevekk├╝l edenleri, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n, ku┼člar─▒ doyurdu─ču gibi doyuraca─č─▒ haber verilmi┼čtir.4 Her varl─▒─č─▒n r─▒zk─▒n─▒ veren y├╝ce Yarat─▒c─▒, ilim taliplerini de kimsesiz b─▒rakmaz.

Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n kendi kat─▒ndan r─▒z─▒kland─▒rd─▒─č─▒ Hazret-i Meryem5 ve kendi yolunda fed├ók├órl─▒─č─▒ se├žtikleri i├žin, rahmetiyle ku┼čatt─▒─č─▒, i┼člerinde kolayl─▒k ihs├ón etti─či Ash├ób-─▒ Kehf6 ilim talipleri i├žin misal olmal─▒d─▒r. Fakat tevekk├╝l├╝n ┼čart─▒ ba┼čta ├žal─▒┼č─▒p ├žabalamak, sebeplere tevess├╝l edip gayret etmektir.

3. ├çALI┼×MAK

─░yi bir ilim talibi, verimli bir ilim adam─▒ olabilmenin yolu; cidd├« ve s├╝rekli bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmaktan ge├žer. Emek olmadan yemek olamayaca─č─▒ gibi, ilim yolunda cidd├« mesailer harcanmadan da ilim adam─▒ olunmaz. Zevk u saf├óya, paraya pula al─▒┼čanlar─▒n ilim ├Â─črenmeleri m├╝mk├╝n olmaz. ─░lim fed├ók├órl─▒k gerektirir. Ama bu fed├ók├órl─▒─č─▒n da s─▒n─▒rlar─▒ vard─▒r. Her ┼čeyin hakk─▒n─▒ vermek, kimseye haks─▒zl─▒k etmemek gerekir. Dengeyi, itidali elden b─▒rakmamak, ├Âl├ž├╝y├╝ ka├ž─▒rmamak l├óz─▒md─▒r. Zira ba┼čkalar─▒n─▒n hak ve hukukuna da sayg─▒ g├Âstermek gerekir.

4. HOCAYA SAYGI

─░lim taliplerinin dikkat etmeleri gereken hususlardan bir di─čeri de ders okuduklar─▒ hocalar─▒na kar┼č─▒ h├╝rmette kusur etmemeleridir.

Samim├« bir hoca baba yerindedir. Hocan─▒n ilim ve irfan─▒ ├Â─črencisinin en iyi ┼čekilde yeti┼čmesine vesile olur. Bunun i├žin ├Â─črencinin hocaya sayg─▒ g├Âstermesi, ona l├óy─▒k oldu─ču ┼čekilde ihtiramda bulunmas─▒ gerekir. Bu hususta a┼č─▒r─▒ gitmedi─či gibi, kusur da etmemelidir.

Bilhassa il├óhiyat ├Â─črencileri edep y├Ân├╝nden insanlar─▒n en ├╝st├╝n├╝ olmaya ├Âzen g├Âstermelidirler. Zira onlar, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ahl├ók─▒ ile ahl├óklanmas─▒ gereken insanlard─▒r. D├«n├« ilimleri ├Â─črenmek isteyenler, d├╝nyan─▒n en ├╝st├╝n i┼čine talip olmu┼člard─▒r. Kendilerinin de insanlar─▒n en olgunu olmalar─▒ gerekir. Eskiler ilmi ├Â─črendikleri gibi, ilim ehlinin us├╗l ve ya┼čay─▒┼člar─▒n─▒ da ├Â─črenmeye dikkat etmi┼člerdir. B├╝t├╝n bunlar; ├žok├ža bilgi ├Â─črenmekten daha ziyade; hocalar─▒n edebiyle edeplenip olgunla┼čman─▒n, onlara sayg─▒ g├Âstererek ilim yolunda ilerlemenin ne kadar ├Ânemli oldu─čunu g├Âstermektedir.

5. B─░LD─░─×─░YLE AMEL ETMEK

─░lim taliplerinin dikkat etmesi gereken noktalardan bir ba┼čkas─▒ da bildikleriyle amel etmeleridir. ─░limden maksat ameldir. ─░lmiyle amel edenlere Allah, bilmediklerini de ├Â─čretir. D├«n├« ilimlerde tahsil g├Ârenler; bu bilgileri s─▒rf ba┼čkalar─▒na riv├óyet edip aktarmak i├žin de─čil, onlara ri├óyet edip ya┼čamak i├žin ├Â─črenmelidir. Bilgileri riv├óyet i├žin ├Â─črenenler ├žok olmakla birlikte bilginin gere─čine ri├óyet edenler azd─▒r. Zira bir had├«s-i ┼čerifte;

ÔÇťUlem├ón─▒n himmeti ri├óyet, sefihlerin gayreti riv├óyet i├žindir.ÔÇŁ buyurulmu┼čtur.7

─░lim erbab─▒ olanlar, ├Â─črendikleriyle amel etmelidirler. Ger├žek ├ólimler, bildikleriyle amel eden ki┼čilerdir. B├Âyleleri hikmet ehlidir. Hikmet ehli olan ki┼čiler de kendilerine pek ├žok hayr─▒n verildi─či kimselerdir.8 ─░lmin gere─či olan amelleri yapmak insana istikamet kazand─▒r─▒r. ─░stikamet ise en b├╝y├╝k ker├ómettir. ├Äman etmek g├╝zel bir davran─▒┼č olmakla birlikte, ├«m├ón─▒ istikametle s├╝slemek daha g├╝zeldir. Nice ├«man edenler vard─▒r ki, istikamet sahibi de─čildirler. H├ólbuki ├«man gibi y├╝ce bir de─čer, istikamet ve do─čruluk gibi bir nitelikle birle┼čirse bir b├╝t├╝nl├╝k arz eder. ─░stikamet ├╝zere ya┼čamak, fevkal├óde dikkat ve gayret ister. Bunun i├žin Hak Te├ól├ó, EfendimizÔÇÖe;

ÔÇťEmrolundu─čun gibi dosdo─čru ol!ÔÇŁ hitab─▒nda bulunmu┼čtur.9

Do─čru yolda olan PeygamberÔÇÖe do─čru olmas─▒n─▒ emretmek, OÔÇÖndan do─črulukta devam etmesini istemektir. ─░lmin gere─čini yerine getirmek, insan─▒n olgunla┼čmas─▒na, ahl├ók├« bak─▒mdan kem├óle ermesine vesile olur.

6. G├ťZEL AHL├éK

─░lim taliplerinin dikkat etmesi gereken en ├Ânemli hususlardan bir di─čeri de g├╝zel ahl├ók sahibi olmakt─▒r.

G├╝zel ahl├ók; iyilikleri benimsemek, k├Ât├╝l├╝klerden uzak durmakt─▒r. Daha geni┼č ifade ile g├╝zel ahl├ók; insanlarla g├╝zel ge├žinmek, onlara kendini sevdirmek, merhamet etmek, onlar─▒n s─▒k─▒nt─▒lar─▒na katlanmak, yapt─▒klar─▒ k├Ât├╝l├╝klere sabretmek, g├╝ler y├╝zl├╝ olmak, kibirlenmemek, ┼čiddet g├Âstermemek, ├Âfkelenmemek ve azarlamamakt─▒r.

En g├╝zel ahl├óka sahip insan, Peygamber EfendimizÔÇÖdir.10 ─░lim talipleri de peygamber v├órisi olduklar─▒na g├Âre onlar da en g├╝zel ahl├óka, en iyi huylara sahip olmal─▒, herkese ├Ârnek olacak davran─▒┼člar sergilemelidirler. Allah Te├ól├ó g├╝zel davran─▒┼člar─▒ sever, ├žirkinlerini sevmez. Son PeygamberÔÇÖini de ahl├ók├« g├╝zellikleri tamamlamak i├žin g├Ândermi┼čtir. ─░lim talipleri de bu yolda y├╝r├╝melidirler.

7. H─░ZMET

─░lim taliplerini b├╝y├╝k hizmetler beklemektedir. Kendisinde iyi niyet, All├óhÔÇÖa tevekk├╝l, gayret ve ├žal─▒┼čma, b├╝y├╝klere sayg─▒, bildikleriyle amel ve g├╝zel ahl├ók gibi ├╝st├╝n ├Âzelliklerin bulundu─ču ki┼čiler, bu enerjilerini HakkÔÇÖa hizmet yolunda kullanmal─▒d─▒rlar. Bu hususta hi├žbir fed├ók├órl─▒ktan ka├ž─▒nmamal─▒, hi├žbir k─▒nayan─▒n k─▒namas─▒ndan korkmadan, ├Âl├ž├╝ ve itidali de elden b─▒rakmadan ─░sl├ómÔÇÖa hizmet i├žin ├žal─▒┼čmal─▒d─▒rlar. Gereksiz ve faydas─▒z i┼člerle u─čra┼čmaktan uzak durmal─▒, l├╝zumlu ve yararl─▒ hizmetlere ko┼čmal─▒d─▒rlar.

K─▒saca; ilim talipleri din u─črunda fed├ók├órl─▒─ča haz─▒r olmal─▒, fed├ók├órl─▒─č─▒n yan─▒nda vef├ók├órl─▒─č─▒ da elden b─▒rakmamal─▒d─▒rlar.

_______________

1 Ebû Dâvûd, İlim, 1; Tirmizî, İlim, 19.
2 et-Talâk (65), 2-3.
3 el-Ankeb├╗t (29), 69.
4 Tirmizî, Zühd, 33.
5 Meryem (19), 22-25.
6 el-Kehf (18), 16.
7 ─░bn-i Abdilber, C├ómi, II, 6; M├╝n├óv├«, FeyzuÔÇÖl-Kad├«r, VI, 356.
8 el-Bakara ( 2), 269.
9 H├╗d (11), 112.
10 el-Kalem (68), 4.