KILI├ç VE TERAZ─░ DENGES─░…

Asım UÇAROK


M├╝sl├╝manlar─▒, vasat/orta/m├╗tedil bir ├╝mmet olarak vasfeden Cen├ób-─▒ Hak; hemen her sahada m├╝ÔÇÖminlere itidali emretmi┼čtir.
Sava┼čta bile…
Hicr├« ve mil├ód├« yeni y─▒la girerken M├╝sl├╝manlar─▒ ac─▒ bir g├╝ndem bekliyordu: GazzeÔÇÖde ya┼čanan insanl─▒k dram─▒… Abluka alt─▒na al─▒nm─▒┼č, metrekareye be┼č insan─▒n d├╝┼čt├╝─č├╝ bir ┼čehre; havadan, denizden ve karadan bomba ya─čd─▒ran bir vah┼čet tablosu…
─░nsan─▒n kan─▒ donuyor… Kimileri; ┬źSava┼č bu…┬╗ diyor. ┬źSava┼č zaten ├Âl├╝m demek, vah┼čet demek, yapacak bir ┼čey yok!┬╗ Altm─▒┼č senedir s─▒k s─▒k tekerr├╝r eden bu vah┼čete sessiz kal─▒nmas─▒n─▒n sebeplerinden biri de bu sava┼č kar┼č─▒t─▒ romantik yakla┼č─▒m.
Sava┼č─▒n ba┼čl─▒ ba┼č─▒na k├Ât├╝l├╝k oldu─čunu s├Âyleyerek sava┼č ahl├ók─▒ndan kurtulmaya ├žal─▒┼čmak…
Hay─▒r!..
Madem her ┼čeyde dengeyi arayaca─č─▒z burada da do─čruyu d├╝┼č├╝nmeli… Vah┼č├« ├Ârneklerinden yola ├ž─▒karak sava┼č─▒ b├╝sb├╝t├╝n ink├ór da itidalli bir d├╝┼č├╝nce de─čil.
Sava┼č─▒ ortadan kald─▒racak ┼čey; zulm├╝n, haks─▒zl─▒─č─▒n, gadrin ortadan kalkmas─▒d─▒r ki bu imtihan d├╝nyas─▒nda m├╝mk├╝n g├Âr├╝nmemektedir.
D├╝nyaya bakt─▒─č─▒m─▒zda bu hakikat kar┼č─▒s─▒nda, HakkÔÇÖ─▒n pusulas─▒ndan uzak rotalar─▒n yine ya ifrat a├ž─▒klar─▒nda ┼ča┼čk─▒n ve azg─▒nca dola┼čt─▒─č─▒n─▒ veya tefrit limanlar─▒nda karaya oturdu─čunu g├Âr├╝r├╝z.
Bir tarafta ÔÇťBir yana─č─▒na vurana ├Âb├╝r yana─č─▒n─▒ ├ževir.ÔÇŁ s├Âz├╝nde kendini bulan, y├órenlere tev├ózu hakikatini, a─čy├óre paspas olmak ┼čeklinde sunanlar… Gandi gibi pasif direni┼čler… Canl─▒lar─▒ incitmeme hassasiyeti ad─▒na ├Âm├╝r boyu b├╝t├╝n hayvan├« g─▒dalardan uzak duracak derecede a┼č─▒r─▒l─▒─ča d├╝┼čenler…
Di─čer tarafta MakyevelliÔÇÖden ald─▒─č─▒; ┬źMaksada ula┼čmak i├žin her yol mubah!┬╗ fetvas─▒yla, en ufak bir vicdan├« k─▒p─▒rdan─▒┼č duymadan ├Âl├╝m makineleri ile insan av─▒na ├ž─▒kanlar… Misket bombalar─▒, fosfor bombalar─▒, atom bombalar─▒, may─▒nlar… Hak nam─▒na bu─čzu, nefis ad─▒na gazaptan ay─▒r─▒p k─▒n─▒na girecek k─▒l─▒├žlar de─čil, bunlar… Bunlar k─▒p─▒rdayan hatt├ó var olan her ┼čeyi yok etmeye ayarl─▒ makineler…
H├ólbuki ad─▒, sel├ómet ve bar─▒┼č k├Âk├╝nden gelen dinimiz;
D├óv├ón─▒n inan├ž ve fikir seviyesinde ve hen├╝z ferd├« boyutta ya┼čand─▒─č─▒ Mekke d├Âneminde nice zul├╝mlere de maruz kal─▒nd─▒─č─▒ h├ólde hi├žbir mukabele hukuku getirmemi┼č hep sabr─▒, metaneti geli┼čtirmi┼č;
Hicretle neticelenen bask─▒lar sonucunda art─▒k meselenin cemiyet pl├ón─▒na intikalinden sonra ise hakk─▒n korunmas─▒n─▒n b├ót─▒l ile m├╝cadeleyi zarur├« h├óle getirece─činden hareketle, ├Ânce m├╝dafaa ile s─▒n─▒rl─▒ harbe izin vermi┼č; (Hacc, 39)
Son olarak da ahl├ók├« ve hukuk├« kaideleri ├žok yerinde ve net bir ┼čekilde belirlenmi┼č ├«l├ó-y─▒ kelimetullah yolunda cihad─▒ vaz etmi┼čtir. (Bakara, 193)
Aslolan bar─▒┼čt─▒r. M├╝ÔÇÖmin ┼čeh├ódeti arzu etse de, sava┼č─▒ temenni etmez. Nebev├« tavsiye Cen├ób-─▒ HakÔÇÖtan ├ófiyet talep etmektir. ─░nsanlar Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n lutfu olan konu┼čma yetene─či sayesinde anla┼č─▒r, tart─▒┼č─▒r, ikna eder veya olurlar. Mu├óhedeler, anla┼čmalar akdederler. Muhalefetin, g├Âr├╝┼č ayr─▒l─▒klar─▒n─▒n, menfaat ├žat─▒┼čmalar─▒n─▒n s├Âz konusu oldu─ču yerlerde ise hak-hukuk devreye girer.
Ancak hak-hukuk dinlenmez, adalet ├ži─čnenir, fitne, fesat, gasp, i┼čgal, zul├╝m ortaya ├ž─▒karsa, onu giderecek bir m├╝cadeleye de ihtiya├ž do─čar. ─░nsanl─▒k tarihinin esas─▒n─▒ olu┼čturan peygamberler tarihi, hakk─▒n sesine kar┼č─▒ hep bir sald─▒r─▒ oldu─čunu, bu sald─▒r─▒y─▒ umumiyetle hicretin, sonra da cihad─▒n izledi─čini g├Âstermektedir.
Sava┼č konusunda hakk─▒n─▒ savunmayacak ┼čekilde pasif/edilgen tavr─▒ y├╝celtenler vard─▒r.
ÔÇťBir yana─č─▒na vurana ├Âb├╝r yana─č─▒n─▒ ├ževir.ÔÇŁ s├Âz├╝n├╝ dillerinde zikreden Ha├žl─▒lar, maalesef davran─▒┼člar─▒yla tarih boyunca hep sald─▒rgan ve hukuk, vicdan, ahl├ók tan─▒maz olmu┼člard─▒r.
H├ólbuki bu s├Âz Yunus EmreÔÇÖnin;
Vurana elsiz gerek
S├Âvene dilsiz gerek
Dervi┼č g├Ân├╝ls├╝z gerek
m─▒sralar─▒yla dile getirdi─či, sab─▒r, hilm ve af h├ólinin ifadesidir ki mecbur├« acziyette, ferd├« mahiyette, karde┼člere y├Ânelik mahfiyette ve d├╝┼čman─▒n ├óciz oldu─ču zafer ve ├ófiyette ge├žerli bir tav─▒rd─▒r. H├óbilÔÇÖin K─übilÔÇÖe; ┬źSen beni ├Âld├╝rmek i├žin bana elini kald─▒rsan da ben sana kald─▒rmayaca─č─▒m.┬╗ deyi┼či; Hazret-i Y├╗sufÔÇÖun karde┼člerini affetmesi, Peygamber EfendimizÔÇÖin pek ├žok kereler sergiledi─či, Hazret-i AliÔÇÖden de me┼čhur bir misalin bulundu─ču, g├╝├žl├╝ h├ólde iken ├óciz d├╝┼čman─▒ affetme ├Ârnekleri b├Âyledir.
Hayat k─▒lavuzumuz, M├╝sl├╝manlar─▒; ┬źm├╝ÔÇÖminlere kar┼č─▒ al├žakg├Ân├╝ll├╝┬╗, ┬źKendi aralar─▒nda merhametli…┬╗ vas─▒flar─▒yla, terazinin bir kefesini, i├že, karde┼če kar┼č─▒ g├Âsterilecek tavr─▒ g├Âsterirken; d─▒┼ča, a─čy├óre, d├╝┼čmana g├Âsterilecek duru┼ču; ┬źk├ófirlere kar┼č─▒ ┼čiddetli ve izzetli┬╗ olarak tarif eder.
Fakat, fitne, zul├╝m, i┼čgal… var; nasihat, tembih, ikaz, ihtar… fayda etmiyor, hakk─▒n sahibi olanlarda da hakk─▒ m├╝dafaa edecek takat ve mecal varsa harp bir zaruret olur.
Fakat burada intikam hisleri devreye girebilir. Kuvveti, kuvve-i gadabiyyeyi kontrol etmek zordur. Sava┼člar bir tak─▒m k─▒ymetlerin de el de─či┼čtirdi─či, KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n tabiriyle, ┼čerefli ki┼čilerin zelil duruma d├╝┼čt├╝─č├╝ ola─čand─▒┼č─▒ durumlar oldu─ču i├žin, menfaat i┼čtihas─▒ ve intikam gazab─▒yla hareket eden ki┼čilerin, hakl─▒ da olsa haddi a┼čma ihtimali mevcuttur.
Bu sebeple, Cen├ób-─▒ Hak, sava┼čma m├╝saadesiyle birlikte, adalet ve itidal emrini vermi┼č, haddi a┼čmama ikaz─▒nda bulunmu┼čtur:
ÔÇťSizinle sava┼čanlara kar┼č─▒ Allah yolunda siz de sava┼č─▒n. Ancak a┼č─▒r─▒ gitmeyin. ├ç├╝nk├╝ Allah a┼č─▒r─▒ gidenleri sevmez.ÔÇŁ (Bakara, 190)
Muharebe hukukunda, ├óyette de belirtildi─či gibi sava┼čmayanlara yani kad─▒n, ├žocuk, ya┼čl─▒ bug├╝n├╝n tabiriyle sivillere dokunulmamas─▒ esast─▒r. Yine sava┼ča kat─▒lmayan din adamlar─▒na ili┼čilmez ve m├óbedlere zarar verilmez.
Haddi a┼čmamak konusunda ne kadar titiz davran─▒ld─▒─č─▒na dair b├╝y├╝k ─░sl├óm hukuk├žusu ─░m├óm-─▒ ├ézamÔÇÖdan bir g├Âr├╝┼č nakledelim. M├╝b├óreze, ├ça─čr─▒ filminden de ├ó┼čin├ó oldu─čumuz, sava┼č ├Âncesinde taraflardan ├Âne ├ž─▒kan ki┼čilerin kar┼č─▒la┼čmas─▒d─▒r.
ÔÇť─░mam ├ézam Hazretlerine g├Âre ilk evvel bir M├╝sl├╝man taraf─▒ndan d├╝┼čmana m├╝b├óreze teklif edilmez. Zira herhangi bir ┼čahs─▒ m├╝b├órezeye davet, onun hakk─▒nda bir nev├« husus├« bir tecav├╝z ve teadd├« say─▒labilece─činden buna ─░sl├óm adalet ve m├╝r├╝vveti m├╝sait de─čildir.ÔÇŁ (├ľmer Nasuhi B─░LMEN, Ist─▒lah├ót-─▒ F─▒khiyye Kamusu, III/367)
Bu y├╝ksek adalet ve m├╝r├╝vvet duygular─▒yla m├╝cehhez ecdad─▒m─▒z, FilistinÔÇÖe as─▒rlarca h├ókimiyet kurdu ve kimsenin burnu kanamad─▒. ├çekilmek zorunda kald─▒ktan sonra ise figan hi├ž dinmedi.
Ey F├ótihÔÇÖin evl├ód─▒! Senindir bu g├Ârev:
Al, hak da─č─▒tan g├╝rz├╝n├╝ tekrar eline!
Kim dur diyecek kim, ┼ču bebek k─ütiline?!. (T├ól├«)
Evet ecdad─▒m─▒z─▒n elindeki g├╝rz zul├╝m i├žin de─čil adaleti sa─člamak i├žindi.
G├╝c├╝ adalet ile dengelemek konusunda H─▒ristiyan k├╝lt├╝r├╝nde de izler g├Âr├╝r├╝z. Pek ├žok heykel, arma ve benzeri motifte, k─▒l─▒├ž ve terazi yan yanad─▒r. H├ólbuki ger├žekler, o k─▒l─▒c─▒n teraziyi korumaktan ├žok, menfaat, kin, husumet kefesine bast─▒rmakta kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ teraziyi k─▒l─▒├ž korur, ama teraziyi k─▒l─▒├žtan kim koruyacakt─▒r?
Osmanl─▒ devlet armas─▒n─▒n motifleri aras─▒nda ise, g├╝rze as─▒l─▒ bir terazi ve terazinin alt─▒nda da KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ ve kanunu temsil eden iki kitap g├Âr├╝l├╝r. ─░┼čte adaleti, ta┼čk─▒nl─▒k etme ihtimali bulunan kuvvetten koruyacak g├╝├ž; dinin temsil etti─či vicdan, ahl├ók ve inan├ž ile kanunun temsil etti─či hukuktur.
D├╝nya bug├╝n o terkibi ne kadar da ├Âzledi?
Hele Filistin…