Alttan Al─▒c─▒ Olmak

Aynur TUTKUN

┬źS├Âyledikleriniz ├╝zerinde d├╝┼č├╝nebiliriz.┬╗
┬źOrtak oldu─čumuz noktalar anla┼čamad─▒klar─▒m─▒zdan daha ├žoktur.┬╗

Tamam, ben unuttum onlar─▒, haydi sen sar─▒l bir annene/babanaÔÇŽ

gibi c├╝mlelerin ili┼čkilerin gerildi─či bir anda sihirli bir etkisi vard─▒r sanki!

Y├╝ce Allah KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖinde: ÔÇťEy ehl-i kitap! Aram─▒zdaki ortak s├Âze gelin.ÔÇŁ der. (├él-i ─░mran, 64) D├╝nya bar─▒┼č ve huzurunun sa─članmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ne kadar olumlu, ─▒l─▒ml─▒ ve ak─▒ll─▒ca bir yakla┼č─▒md─▒r bu. Ehl-i kitapla bile bulu┼čacak ortak bir noktam─▒z─▒n bulunmas─▒ daha do─črusu ortak olan bu noktay─▒ bulabilmek, yakalayabilmek, bu noktadan birbirimize yakla┼čabilmek ne g├╝zel ve etkili bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒d─▒r! Bu a├ž─▒, insanlara aralar─▒ndaki ortak konularda bulu┼čmalar─▒n─▒ tavsiye ederek kavgalar─▒, ├žat─▒┼čmalar─▒, sava┼člar─▒ en aza indirir.

H├ól b├Âyleyken insan; bu yakla┼č─▒m a├ž─▒s─▒n─▒ tavsiye eden bir dinin mensuplar─▒, neden birbirlerine kar┼č─▒ bazen sert, ha┼čin, anlay─▒┼čs─▒z ve so─čuk oluyorlar diye merak etmekten kendini alamaz. Kendi me┼črebine, mizac─▒na uygun olan bir gruba d├óhil olarak insan─▒n o grup i├žinde faydal─▒ bir ┼čeyler yapmaya ├žal─▒┼čmas─▒, hem sosyal hem de m├ónev├« y├Ân├╝n├╝ tatmin etmesi kadar tabi├« bir ┼čey yoktur elbette. Fakat g├╝zel ve do─čru oldu─čuna inanarak bir grubu tercih eden ki┼či, ┬źbenimki seninkinden daha iyi┬╗ anlay─▒┼č─▒na sahip olunca araya ayr─▒l─▒k tohumlar─▒ eker, ileti┼čimi g├╝├žle┼čtirir. Evet, b├╝y├╝k i┼čleri par├žalara ay─▒rarak ba┼čarmaya ├žal─▒┼čmak ak─▒ll─▒ca bir i┼čtir. Yaln─▒z, par├žalar─▒n birbirinden ba─č─▒ms─▒z oldu─čunu d├╝┼č├╝nerek hareket etmek b├╝y├╝k i┼čleri par├ža par├ža ederek k├╝├ž├╝lt├╝r. T─▒pk─▒ b├Âyle, ─░sl├óm gibi b├╝y├╝k bir dinin mensuplar─▒ da b├╝t├╝n├╝ (─░sl├ómÔÇÖ─▒) unutup par├žalar─▒n (gruplar─▒n) birbirinden ba─č─▒ms─▒z olduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝klerinde onun etkisini k├╝├ž├╝lt├╝rler.

┬źBenim yolum seninkinden daha iyi.┬╗ diye d├╝┼č├╝nmektense, ┬źherkesin yolu yolda kalm─▒┼člar─▒ ana caddeye ├ž─▒kar─▒r, hepimiz ayn─▒ hedefe do─čru ilerliyoruz, ortak oldu─čumuz noktalar anla┼čamad─▒─č─▒m─▒z noktalardan ├žok daha fazlad─▒r.┬╗ ┼čeklinde d├╝┼č├╝nmek birlik ve beraberli─či sa─člay─▒c─▒, huzuru temin edici bir yakla┼č─▒md─▒r. Gruplar birbirlerine kar┼č─▒ sert ve ha┼čin olduklar─▒nda, birbirlerinin ortak noktalar─▒na de─čil de farkl─▒ d├╝┼č├╝nd├╝kleri noktalar─▒na odakland─▒klar─▒nda ayr─▒l─▒─ča d├╝┼čerler, anla┼čamazlar. Ehl-i kitapla bile ortak bir s├Âzde bulu┼čarak ge├žinmemiz tavsiye edilirken, kendi i├žimizde ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ├Âz├╝ ve r├╗huyla al├ókal─▒ olmayan konular─▒ s├Âz konusu edip ge├žinememek insan─▒ kahreder. B├Âyle durumlarda alttan almas─▒n─▒ becerebilmek gruplar aras─▒ ili┼čkileri de milletleraras─▒ ili┼čkileri de yumu┼čatabilir, ili┼čkilerin k├Ât├╝ye gitmesini engeller. ├ťmmetin birbiriyle yumu┼čak ili┼čkiler kurmas─▒na ne kadar da ├žok ihtiyac─▒ vard─▒r!

Bunun en g├╝zel ve ├žarp─▒c─▒ ├Ârne─či yak─▒n bir tarihte L├╝bnanÔÇÖda ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Liderlerinin tavsiyesi ├╝zerine ─░sl├óm tarihi boyunca asla birbirleri arkas─▒nda namaz k─▒lmayan iki grup beraberce namaza durmu┼člar, iki grup aras─▒ndaki gerginli─či yumu┼čatacak ne h├órika bir davran─▒┼č ├Ârne─či sergilemi┼člerdir. ─░┼čin siyas├« boyutunu uzmanlar─▒na b─▒rak─▒rsak, bu davran─▒┼č─▒n kitlelerin psikolojisini ne kadar olumlu bir y├Ânde etkiledi─čini g├Ârmek hi├ž de zor de─čildir. Bu davran─▒┼č as─▒rlard─▒r var olan anla┼čmazl─▒─ča kar┼č─▒ g├Âsterilen ├žok g├╝zel, etkili, m├╝spet, alttan al─▒c─▒ bir yakla┼č─▒md─▒r. Bu, bu zamana kadar yanl─▒┼č yapt─▒─č─▒n─▒ zannedip pi┼čman oldu─čunu g├Âsteren bir tav─▒r de─čil, bil├ókis aralar─▒ndaki ortak noktay─▒ g├Ârd├╝klerini g├Âsteren ak─▒ll─▒ca bir tav─▒rd─▒r. ─░yi ve g├╝zel ge├žinebilmek ad─▒na yap─▒lan olgunca bir davran─▒┼č, belki de en g├╝zel ve anlaml─▒ bir jesttir.

Makro d├╝zeyde alttan al─▒c─▒ tutumun ├Ârneklerini ├╝lkemizde de g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r elbette. Haberleri izlerken sald─▒rganca bir tutum sergileyenlerle alttan al─▒c─▒ olgun bir tutum sergileyenleri ay─▒rt etmek hi├ž de zor olmayacakt─▒r.

Mikro d├╝zeyde de alttan al─▒c─▒ davran─▒┼č ├Ârnekleri kar┼č─▒l─▒kl─▒ ili┼čkileri yumu┼čatan, huzuru temin edici bir etkiye sahiptir. Mesel├ó; aile i├žinde ili┼čkiler gerginle┼čti─činde taraflardan birinin alttan al─▒c─▒ bir davran─▒┼čta bulunmas─▒ ortal─▒─č─▒ s├╝tliman ediverir. Ve belki de kar─▒-koca ili┼čkilerini devam ettiren en ├Ânemli etken (her zaman ayn─▒ taraf olmamak ┼čart─▒yla) taraflar─▒n zaman zaman alttan almas─▒n─▒ bilebilmesidir.

E┼čler aras─▒ ├žat─▒┼čmalar─▒n ard─▒ndan taraflardan birinin s─▒cak bir espri patlatmas─▒ ya da onun dedi─čine gelmesi t├╝m olumsuzluklar─▒ unutturuvermez mi? Elbette ki bunu her zaman ayn─▒ taraf yaparak kendini ezdirmemeli, her e┼č kar┼č─▒ taraf─▒n hassas oldu─ču konularda alttan almaya ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. Sanki ortak oldu─čumuz hi├žbir konu yokmu┼č da bu konu t├╝m ba─člar─▒ kopar─▒verecekmi┼č izlenimi verilmemelidir.

Ebeveyn-evl├ót ili┼čkilerinde de ├Âzellikle ergenlikte bu ├žok etkili bir y├Ântemdir. Bu d├Ânemde zaten ebeveyn ve gen├ž aras─▒nda ├žat─▒┼čmalar─▒n ya┼čanmas─▒ ├žok kolayken ├Âzellikle ebeveynlerin zaman zaman alttan almas─▒ ili┼čkilerin kopmamas─▒ i├žin elzemdir. ┬źAyn─▒ fikirde de─čilim ama bu seferlik senin dedi─čin olsun.┬╗ ya da: ┬źBen pek be─čenmedim ama senin zevkine kurban olam!┬╗ gibi n├╝kteli bir yakla┼č─▒m aradaki ba─člar─▒n kopmas─▒n─▒ ve gencin d─▒┼čar─▒ya y├Ânelmesini engeller.

Ufak ├žocuklarla da ya┼čanan ├žat─▒┼čmalar genelde kar┼č─▒l─▒kl─▒ inatla┼čmalar sonucu ├ž─▒kmaz m─▒? Yanl─▒┼č yapan bir ├žocu─ča kar┼č─▒ annesi gereken ├«kazda bulunmu┼čtur, hatt├ó belki de bir-iki ┼čamar bile atm─▒┼čt─▒r. Ama h├ól├ó ├žocuk sesini kesmez, inat├ž─▒l─▒─č─▒na devam ederse ne yapmak gerekir? (ki baz─▒ d├Ânemlerinde ├žocuklar oldu─čundan da fazla inat├ž─▒d─▒rlar). Ba─č─▒r─▒yor, ├ža─č─▒r─▒yor, tekmeliyor da olsa onu kuca─č─▒n─▒za al─▒p ba─čr─▒n─▒za basarak: ÔÇťBak yavrum, ben seni ├žok seviyorum ama b├Âyle kavga etti─čimiz zamanlar ├žok ├╝z├╝l├╝yorum!ÔÇŁ gibi bir ┼čeyler s├Âyleyin ve neticeye bir bak─▒n. ├ľfke ve inad─▒ndan dolay─▒ a─člayan yumurcak biraz sonra b├╝y├╝k bir ihtimalle masum masum a─člamaya ba┼člayacakt─▒r. Ve b├Âyle tats─▒z bir olay nefrete d├Ân├╝┼čmeden unutulup gidecektir.

Gelin-kaynana, ├ómir-memur, ├Â─čretmen-├Â─črenci ve kom┼čuluk ili┼čkilerinde de zaman zaman alttan al─▒c─▒ davran─▒┼člara ihtiya├ž duyulur. Bu davran─▒┼člar genelde olgun olan taraftan beklenir ├ž├╝nk├╝, fevr├«, heyecanl─▒ ve hiss├« davrananlar ilk etapta mant─▒kl─▒ davran─▒┼člar sergileyemezler.

Kiminle olursa olsun yeri ve zaman─▒ geldi─činde kendimizi kulland─▒rmad─▒─č─▒m─▒z─▒ da g├Âstermeli, bu t├╝r davran─▒┼člar─▒ hakikaten uyu┼čmak, iyi ge├žinmek, gerginlik olu┼čturmamak i├žin yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ hissettirmeliyiz. Kendimizi ezdirmeden, onurumuzu ayaklar alt─▒na almadan alttan al─▒c─▒ davranmak; ak─▒ll─▒, olgun, ge├žimli ve uyumlu oldu─čumuzu g├Âsterir. Gerek kar─▒-koca, gerek ebeveyn-evl├ót, gerekse gruplar aras─▒, milletleraras─▒ ili┼čkilerde olsun alttan al─▒c─▒ tutum i├žerisinde olmak; huzur, mutluluk ve bar─▒┼č─▒n sa─članmas─▒ ve devam─▒ i├žin san─▒ld─▒─č─▒ndan daha da ├Ânemlidir.