Vasiyet ve Hikmetler Muhyidd├«n-i Arab├«ÔÇÖden VAS─░YETLER

Dr. Âdem AKIN | Muhammed YETİM

Muhyidd├«n-i Arab├« Hazretleri, ├Âncelikle KurÔÇÖ├ón ve s├╝nnetten s├╝zd├╝─č├╝ bilgilerin, sonra da kendisinden ├Ânce ya┼čayan ulem├ó ve evliy├ón─▒n eserlerinin ve ba┼čta F├╝t├╗h├ót-─▒ MekkiyyeÔÇÖsi olmak ├╝zere b├╝t├╝n kendi kitaplar─▒n─▒n ├Âz├╝n├╝ 201 vasiyette toplam─▒┼čt─▒r.

VAS─░YET 14-B

Benim sana tavsiyem Hak Te├ól├óÔÇÖn─▒n emirlerini ├«f├ó, yasaklad─▒klar─▒ndan da ka├ž─▒nma hususunda vukuf ve anlay─▒┼č ehli olmand─▒r. Ki b├Âylece AllahÔÇÖ─▒n emir ve nehy ettikleri ile senden neyi irade buyurdu─čunu bilenlerden olas─▒n.

Sak─▒n AllahÔÇÖtan dua ve talepte bulunmayan ki┼čilerden olma. AllahÔÇÖtan dua ve talepte bulunmayan ki┼či, OÔÇÖnu cimri addetmi┼č say─▒l─▒r. Bu, herkes i├žin ge├žerlidir. Sana tavsiye edilenleri yerine getirmede eksik kal─▒rsan kendi nefsinden ba┼čkas─▒n─▒ ay─▒plama. Sen bilmiyorsan, ben sana ├Â─črettim. Unutkan ve gafil bir ki┼čiysen, sana nasihat ve ├«kazda bulundum. Ve e─čer sen m├╝ÔÇÖmin isen vaaz u nasihat sana fayda sa─člar. Ben sana bunlar─▒ nasihat etmekle AllahÔÇÖ─▒n emrine uymu┼č oldum. Nasihatten fayda g├Ârmen, senin ├«man─▒n─▒n ┼č├óhitlerindendir. Allah Te├ól├ó benim ve senin hakk─▒nda ┼č├Âyle buyurmu┼čtur:

ÔÇťVaaz ve nasihate devam et; ├ž├╝nk├╝ vaaz, m├╝ÔÇÖminlere fayda verir.ÔÇŁ (Z├óriyat S├╗resi, 55)

Nasihat sana fayda vermiyorsa kendi nefsinin ├«man─▒n─▒ itham et. Muhakkak ki Allah s├Âz├╝nde dosdo─črudur ve nasihatin m├╝ÔÇÖminlere fayda verdi─čini bildirmektedir.

Evvelce zikretti─čimiz had├«s-i kuds├«nin1 devam─▒nda: ÔÇťSizi ba─č─▒┼člayay─▒m.ÔÇŁ s├Âz├╝nden sonra ┼č├Âyle buyrulmaktad─▒r:

ÔÇťEy kullar─▒m! Sizin bana hi├žbir zarar─▒n─▒z eri┼čmez ki Bana zarar veresiniz. Ve Bana sizin hi├žbir faydan─▒z eri┼čmez ki, Bana fayda sa─člayas─▒n─▒z.ÔÇŁ

Mal├╗mdur ki Allah -S├╝bh├óneh├╗ ve Te├ól├ó- asla fayda veya zarara u─čramaz. Zira O, b├╝t├╝n ├ólemlerden/varl─▒klardan m├╝sta─čn├«dir. Fakat had├«s-i kuds├«de -yedirilme i├žirilme hususlar─▒nda bahsetti─čimiz ├╝zre- Allah Te├ól├ó, kendini kullar─▒ menzilesinde imi┼č gibi zikretmekte ve b├Âylece kullar─▒n─▒n, OÔÇÖna fayda veya zarar eri┼čtirmekten pek fazla ├óciz olduklar─▒ hususunda bizi uyarmaktad─▒r. Bu hususlarda kullardan OÔÇÖna bir ┼čeyin eri┼čmesi muh├óldir. Fakat O bir topluluk hakk─▒nda: ÔÇťOnlar, AllahÔÇÖ─▒n h─▒┼čm─▒na sebep olan ┼čeylerin ard─▒na d├╝┼čt├╝ler.ÔÇŁ (Muhammed S├╗resi, 28) buyurmaktad─▒r. Bu durum, AllahÔÇÖ─▒n kendisini tenzih etti─či z├óhir├« bir zarard─▒r. Bu, mesel├ó tevbek├ór gibi, AllahÔÇÖ─▒ r├óz─▒ edecek, OÔÇÖnu sevindirecek bir amel i┼čleyen bir kulun bu tevbesi sebebiyle AllahÔÇÖ─▒n sevinmesi hususunda da b├Âyledir. (Yani bu da AllahÔÇÖ─▒n kendisini tenzih etti─či z├óhir├« bir faydad─▒r.)

Bu had├«s-i kuds├«, AllahÔÇÖ─▒ bilmek hususunda: ÔÇťOÔÇÖnun misli gibi bir ┼čey yoktur.ÔÇŁ (┼×├╗r├ó S├╗resi, 11) ├óyetinin ifade etti─či ┼čeyi bilmeyen zay─▒f ruhlu ki┼čilerin bu hususlardaki hastal─▒─č─▒na ┼čif├ó olacak bir il├ó├ž gibidir.

Had├«s-i kuds├«ÔÇÖnin devam─▒ ┼č├Âyle gelmektedir:

ÔÇťEy Kullar─▒m! Sizin ilkinizden sonuncunuza, insan─▒n─▒zdan cininize kadar her biriniz d├╝nyadaki en takv├ó sahibi ki┼činin kalbi gibi olsan─▒z, bu benim m├╝lk├╝me hi├žbir ┼čey katmaz.

Ey Kullar─▒m! Sizin ilkinizden sonuncunuza, insan─▒n─▒zdan cininize kadar her biriniz d├╝nyadaki g├╝nahk├ór ve isyank├ór adam─▒n kalbi gibi olsan─▒z, bu benim m├╝lk├╝mden hi├žbir ┼čey eksiltmez.

Ey Kullar─▒m! Sizin ilkinizden sonuncunuza, insan─▒n─▒zdan cininize her biriniz bir tek arazide toplan─▒p BenÔÇÖden isteseniz ve Ben de her birinize her istedi─činizi versem, bu benim m├╝lk├╝mden ancak deniz suyuna bat─▒r─▒lm─▒┼č bir i─čne deli─činin denizden eksiltti─či kadar eksiltir.ÔÇŁ

Zikretti─čimiz b├╝t├╝n bu ┼čeyler hasta ruhlara birer il├ó├žt─▒r. Ey dostum bu il├ó├žlar─▒ kullan! Cen├ób-─▒ Hak ┼č├Âyle buyurmaktad─▒r:

ÔÇťB├╝t├╝n bunlar sizin amellerinizdir. Ben bunlar─▒ sayaca─č─▒m ve her birinin de hakk─▒n─▒ verece─čim. Her kim bir hay─▒r bulursa AllahÔÇÖa hamd etsin. Ve her kim bir hay─▒rdan gayr─▒s─▒n─▒ bulursa, ancak kendi nefsini ay─▒plas─▒n.ÔÇŁ

Bir ihtiyac─▒ i├žin dilenen ki┼či zel├«l olmu┼čtur. AllahÔÇÖtan ba┼čkas─▒na kar┼č─▒ zel├«l olan da sapk─▒nl─▒─ča d├╝┼čm├╝┼č, nefsine zulmetmi┼č ve kendisini hid├óyete erdirecek yola girmemi┼čtir.

Bu benim sana vasiyetimdir, ona s─▒ms─▒k─▒ sar─▒l. Bu benim sana nasihatimdir, onunla amel et. Allah Te├ól├ó kitab─▒yla ve ras├╗llerinin diliyle kullar─▒na vasiyet etmektedir. Kullanmakla saadete erece─čin bir ┼čeyi sana tavsiye eden her bir ki┼či, AllahÔÇÖ─▒n sana g├Ânderdi─či bir el├židir. RabbÔÇÖinin kat─▒nda ona te┼čekk├╝r et!..

EL-H─░KEM├ťÔÇÖL-AT├é─░YYEÔÇÖDEN H─░KMETLER

Ahmed Bin Muhammed ─░bn At├óullah el-─░skender├«ÔÇÖnin e┼čsiz ve ├Âl├╝ms├╝z eseri olan el-Hikem├╝ÔÇÖl-At├óiyye 264 veciz hikmetten olu┼čmaktad─▒r. Bu hikmetlerin muhtevas─▒ ├╝├ž k─▒s─▒mda toplan─▒r:

1. Ar─▒ duru Allah inanc─▒, yani tevhid,

2. Güzel ahlâk,

3. Nefsi her t├╝rl├╝ k├Ât├╝l├╝kten temizleyerek Allah yoluna girmek.

H─░KMETLER -XV-

Hikmet 129

Hi├žbir ┼čey sana zar├╗ret h├óli kadar t├ólip olmam─▒┼čt─▒r. Zillet ve ihtiya├ž kadar ba┼čka hi├žbir ┼čey de senin i├žin il├óh├« mevhibe ve ihsanlar─▒ ├žabukla┼čt─▒rmam─▒┼čt─▒r.

Hikmet 130

Sen ancak g├╝nah ve m├ósiyetlerin yok olup, iddialar─▒n da son bulduktan sonra AllahÔÇÖa ula┼čacaksan, ebediyyen ula┼čamayacaks─▒n demektir. Fakat O, seni kendisine ula┼čt─▒rmak istedi─či zaman senin vasf─▒n─▒ ve s─▒fat─▒n─▒ kendi vasf─▒ ve s─▒fat─▒yla ├Ârter. Yani OÔÇÖna ula┼čman senden OÔÇÖna olan ┼čeyler (ibadetler, t├óatler, dualarÔÇŽ) sebebiyle de─čil OÔÇÖndan sana gelen ┼čeyler (il├óh├« mevhibeler, rahmet tecell├«leri) sebebiyle olur.

Hikmet 131

E─čer OÔÇÖnun (ay─▒p ve kusurlar─▒m─▒z─▒) g├╝zel ├Ârt├╝┼č├╝ olmasayd─▒ hi├žbir amel kabule l├óy─▒k olmazd─▒.

Hikmet 132

Sen itaat ve ibadet etti─čin anlarda, isyan i├žinde bulundu─čun h├óllerden daha fazla Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n hilmine ve ┼čefkatine muhta├žs─▒n.

Hikmet 133

Setr (g├╝nahlar─▒n ├Ârt├╝lmesi) iki t├╝rl├╝d├╝r: 1- (Kulu) g├╝nahtan ├Ârtmek (uzak tutmak), 2- (Kulun) g├╝nah─▒n─▒ ├Ârtmek (gizlemek). Avamdan olanlar, halk i├žinde mertebe ve de─čer kaybetmekten korktuklar─▒ i├žin AllahÔÇÖtan g├╝nahlar─▒n─▒n ├Ârt├╝l├╝p gizlenmesini isterler. Hav├óstan olanlar ise Mel├«k-i Hak olan Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n nazar─▒ndan d├╝┼čme korkusuyla g├╝nahlardan korunmay─▒ dilerler.

Hikmet 134

Sana ikramda bulunan ki┼či asl─▒nda sendeki setr-i cem├«le (AllahÔÇÖ─▒n g├╝zel ├Ârt├╝┼č├╝ne) ikram etmektedir. O h├ólde hamd, sana ikram ve te┼čekk├╝r edene de─čil setredenedir.

Hikmet 135

Senin ay─▒b─▒n─▒ en iyi ┼čekilde bildi─či h├ólde sana dost olandan ba┼čka dostun yoktur. Bu da ancak senin Kerem Sahibi olan Mevl├óÔÇÖnd─▒r. En hay─▒rl─▒ dost, senden ona hi├žbir fayda olmad─▒─č─▒ h├ólde seni isteyendir.

Hikmet 136

Senin i├žin yak├«n (┼čeksiz-┼č├╝phesiz bilme) n├╗ru par─▒ldayacak olursa ├óhireti, ├óhiret yolculu─čundan bile daha yak─▒n g├Âr├╝rs├╝n. D├╝nyadaki g├╝zellikler ise sana, yoklu─ča mahk├╗miyet karanl─▒─č─▒ onlar─▒n ├╝stlerini kaplam─▒┼č bir h├ólde g├Âr├╝n├╝r.

____________________________

1 Had├«s-i kuds├«nin ba┼č k─▒sm─▒ ┼č├Âyledir:

ÔÇťEy kullar─▒m, Ben zulmetmeyi nefsime haram ettim. Onu aran─▒zda dah├« haram k─▒ld─▒m. Birbirinize zulmetmeyin! Ey kullar─▒m, benim hid├óyet eylediklerimden ba┼čka her biriniz dal├ólettesiniz/sapk─▒nl─▒ktas─▒n─▒z. Benden hid├óyet isteyin ki size hid├óyet vereyim. Ey kullar─▒m, benim doyurduklar─▒mdan ba┼čka her biriniz a├žs─▒n─▒z. Benden doyurulmay─▒ talep edin ki sizi doyuray─▒m.Ey kullar─▒m, benim giydirdiklerimden ba┼čka her biriniz ├ž─▒plaks─▒n─▒z. Benden giydirilmeyi isteyin ki sizi giydireyim. Ey kullar─▒m, siz gece-g├╝nd├╝z hata/g├╝nah i┼čler durursunuz. Ben ise b├╝t├╝n g├╝nahlar─▒ ba─č─▒┼člar─▒m. Benden ba─č─▒┼članma talep edin ki sizi ba─č─▒┼člayay─▒m.ÔÇŁ