Ciddiyet ve Vakar

YAZAR : ─░rfan ├ľZT├ťRK

─░nsan─▒n konu┼čmas─▒, y├╝r├╝mesi, oturup kalkmas─▒, g├╝lmesi, a─člamas─▒ velh├ós─▒l her h├ól ve hareketi, hafiflikten ve l├óub├ól├«likten uzak, belli bir ciddiyet ve vakar i├žinde olmal─▒d─▒r. ┼×─▒mar─▒kl─▒k, insan─▒ g├╝l bah├žesi olmaktan ├ž─▒kar─▒p, diken tarlas─▒ h├óline getirir.

Vakar; a─č─▒rba┼čl─▒l─▒k, haysiyeti koruma, temkinli davranma, ┼čeref sahibi olma ve heybet anlamlar─▒na geliyor. ├Ämandan ne┼čÔÇÖet eden bir a─č─▒rba┼čl─▒l─▒k h├óli. ─░nsan─▒n haysiyet ve itibar─▒n─▒ ├ževresine -b├╝y├╝klenmeden- hissettirmesi diyebiliriz.

Bu sebeple insan; ├Âl├ž├╝s├╝z ┼čaka, hafif davran─▒┼člar ve l├óub├ól├«likle aras─▒na mutlaka bir s─▒n─▒r koymal─▒d─▒r. Bu arada vakar ve ciddiyet, asla kibirle kar─▒┼čt─▒r─▒lmamal─▒d─▒r. Cidd├« ve vakarl─▒ olmak, ├Âl├ž├╝l├╝ ┼čaka ve latife yapmaya m├óni de─čildir. Vakarla tev├ózu birlikte olursa, tam bir faz├«let olur.

├ľzellikle muallimler talebeleri ile, kumandanlar askerleri ile, imam-hatipler cemaati ile, ├ómirler maiyetindeki memurlar─▒ ile, i┼čverenler i┼č├žileri ile, anne-babalar da ├žocuklar─▒ ile olan m├╝nasebetlerinde; vakar ve ciddiyeti elden b─▒rakmadan, onlara kar┼č─▒ ┼čefkatli, merhametli ve m├╝┼čfik olabilmelidir.

Bu ciddiyet ve ┼čefkat dengesi iyi ayarlanamad─▒─č─▒ takdirde; ya ceber├╗tluk durumu yahut da anlay─▒┼č─▒n suiistimali gibi bir vaziyet ortaya ├ž─▒kabilir.

Bu m├╝nasebetler, t─▒pk─▒ y├╝ce da─člarla engin ovalar gibi olmal─▒. Bir taraftan y├╝celi─či ile maiyetindeki insanlar─▒ kucaklarken, di─čer yandan da disiplini sa─člay─▒p sevin├ž ve kederleri beraberce payla┼čabilmelidir.

Dedikodu yapmak, fitne-fesat ├ž─▒karmak, onun-bunun aleyhinde konu┼čmak, hafif davran─▒┼člarda ve ┼č─▒mar─▒k hareketlerde bulunmak, y─▒l─▒┼č─▒k ve l├óub├ól├« olmak, yalan s├Âylemek ve haset etmek gibi fiil ve ifade tarzlar─▒, ciddiyet ve vakarla ba─čda┼čmaz. Bunlar cahilli─čin ve ceh├óletin eserleridir. Ger├ži ben bug├╝ne kadar, cahilli─čini kabul eden hi├ž kimseye rastlamad─▒m. Cahilin ceh├óletini ispatlamak kolayd─▒r, l├ókin kabul ettirmek zordur.

Bunun diploma ile de pek al├ókas─▒ yok. L├óf ta┼č─▒yor mu bir insan, cahildir. ├çevresine l├óf yeti┼čtirmekten; kendisini ilimle, irfanla yeti┼čtirmeyi ihmal etmi┼čtir. Dedikodu yap─▒yor mu bir ki┼či cahildir. Onu-bunu ├žeki┼čtiriyor, fitne-fesat ├ž─▒kar─▒yor mu, l├óub├ól├« ve y─▒l─▒┼č─▒k m─▒ daha da b├╝y├╝k bir cahildir ve dah├« g├╝nahk├órd─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu hareketler, d├«nimizce de yasaklanm─▒┼čt─▒r.

N├óho┼č al─▒┼čkanl─▒klardan bir t├╝rl├╝ vazge├žemeyenler, besmele yerine yalan s├Âyleyip dedikoduyu ik─üme edenler, gayr-─▒ cidd├« olanlar, seviyesiz ┼čaka yapanlar, hafif me┼črep├že yat─▒p kalkanlar var ya; as─▒l ac─▒nmas─▒ gereken bunlard─▒r. ─░nan├žl─▒, k├╝lt├╝rl├╝, cidd├«, vakarl─▒ ve bilgili bir insan─▒n en b├╝y├╝k imtihan─▒, cahiller aras─▒nda kalmakt─▒r.

Ras├╗lullah Efendimiz; insanlar─▒n en cidd├«, izzetli ve vakarl─▒ olan─▒ idi. ├ľmr├╝ boyunca ciddiyete halel getirici bir fiil ve ifade tarz─▒ i├žinde olmad─▒. H├╝rmete l├óy─▒k bir vakar ve sevgiye l├óy─▒k bir tev├ózu i├žinde oldu.

Rabbimiz, bu dünyanın en ciddî insanına;

ÔÇťO (KurÔÇÖ├ón) asla bir ┼čaka de─čildir.ÔÇŁ (et-T├ór─▒k, 14) hat─▒rlatmas─▒n─▒ yapm─▒┼č ve Furk─ün S├╗resiÔÇÖnde de;

ÔÇťRahm├ón olan All├óhÔÇÖ─▒n has kullar─▒ onlard─▒r ki, yery├╝z├╝nde vakar ve tev├ózu ile y├╝r├╝rler ve cahiller kendilerine sata┼čt─▒klar─▒ zaman ┬źsel├óm┬╗ deyip ge├žerler.ÔÇŁ buyurmu┼čtu.

Hazret-i Nebî -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťAllah Te├ól├ó, ├žirkin konu┼čan ve ne konu┼čtu─čunu bilmeyenlerden nefret eder.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Birr, 61) buyurarak l├óub├ól├«likten uzak olma ikaz─▒nda bulunmu┼čtu. Bazen gece namaz─▒n─▒n bir rek├ót─▒nda Bakara, ├él-i ─░mr├ón, Nis├ó ve M├óide s├╗relerini okuyordu ki, toplam─▒ 126 sayfa eder. O bile;

ÔÇťBen dah├« amelimle cennete giremem.ÔÇŁ buyuruyorsa; g├╝nahlarla dolu bir m├╝ÔÇÖmin, ciddiyetten uzakla┼č─▒p nas─▒l l├óub├ól├« olabilir ki?

Kald─▒ ki ciddiyet ve vakar, sosyal hayatta da insan─▒ m├╗teber k─▒lan ├žok ├Ânemli bir meziyettir. Bu meziyeti kazanabilmek i├žin; ┬źy─▒ld─▒z g├Âr├╝nme sevdas─▒yla ate┼č b├Âce─či olma┬╗ tavr─▒ndan vazge├žilmelidir ki, i├ž d├╝nyam─▒zdaki samimiyet, ciddiyet ve vakar, d─▒┼č─▒m─▒za da yans─▒yabilsin. Toplum i├žinde m├ókes bulsun ve ├Ârnek te┼čkil etsin.

Y─▒llar ├Ânce dinlemi┼čtim:

Yaz tatilinde TrabzonÔÇÖda bir ├žay bah├žesinde 8-10 ki┼či sohbet etmektedirler. ├ľnce bir tan─▒┼čma fasl─▒ ge├žer. Oradakiler kimi h├ókim, kimi savc─▒, kimi ├Â─čretmen, kimi m├╝hendis, kimi avukat, kimi de kaymakamd─▒r. Herkes kendisini takdim eder. ─░├žlerinde bir de il├óhiyat├ž─▒ vard─▒r. Sohbette, ad├ólete dair bir husus ortaya at─▒l─▒r ve herkes fikrini beyan etmeye ba┼člar.

Tam s─▒ra il├óhiyat├ž─▒ya gelince, i├žlerinden kendini bilmez biri hemen m├╝dahale eder ve;

ÔÇťÔÇôO arkada┼č─▒ ge├želim. ├ç├╝nk├╝ il├óhiyat├ž─▒lar ├Âteki d├╝nyal─▒d─▒rlar. Bu d├╝nyan─▒n meselelerinden, hele ki hukuk├« meselelerinden ne anlas─▒nlar?!. Cennet-cehennemden ba┼čka ne bilsinler?!.ÔÇŁ der.

Bu durum kar┼č─▒s─▒nda, t├╝m dikkatler il├óhiyat├ž─▒ya ├ževrilmi┼čtir. ─░├žlerinde ayn─▒ s├╝fl├« fikri payla┼čanlardan baz─▒lar─▒ ise, k─▒s k─▒s g├╝lmeye ba┼člam─▒┼č ve ortal─▒kta buz gibi de bir hava esmektedir. Bu densizlik kar┼č─▒s─▒nda, il├óhiyat├ž─▒ vakarla s├Âz al─▒r:

ÔÇťÔÇôEvet, ben bir il├óhiyat├ž─▒y─▒m. ─░l├óhiyat fak├╝ltesinde okudu─čum ─░sl├óm hukuku derslerinin yan─▒nda, ayn─▒ zamanda hukuk fak├╝ltesini de bitirdim. Esas hayat─▒, ├óhiret bilirim. Bu d├╝nyadaki her davran─▒┼č─▒m─▒z─▒n da ├óhiretteki ahv├ólimizi belirleyece─čine inan─▒r─▒m. Aram─▒zda da ├óhiret yurdunda cennete mi, yoksa cehenneme mi gidece─čini umursamayan hi├ž kimsenin oldu─čunu zannetmiyorum. M├╝saadenizle ben de bu hususta kanaatimi ifade edeyim…ÔÇŁ

Herkes ├Ân├╝ne bakmakta ve kimseden ├ž─▒t ├ž─▒kmamaktad─▒r. Densizlik yapan adam da bin pi┼čman olur.

─░┼čte vakar ve ciddiyet budur.

Kavga etmeden medenîce hakkını savunabilmektir.

Asil duru┼čunla, y├╝ce vakar─▒nla, engin bilginle, derin k├╝lt├╝r├╝nle her zaman ve her zeminde fikrini ifade edebilmektir.

├ç├╝nk├╝; ┬źBilgi kuvvettir.┬╗ Bilgili olursan, fiillerin ve ifade tarz─▒n g├╝├žl├╝ olur.

Mûtedil ol her hâlde,
Hareket ├╝ efÔÇśalde.
Vak├╗r olmak istenir,
Hem nisâ hem ricalde. (Gülzâr-ı İrfan)