BAKI┼× A├çISI

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

mustafa_kucukasci_yuzakidergisi_ocak2016

Bir├žok lisanda ┬źg├Ârmek┬╗, idrak etmek, anlamak m├ón├ós─▒nda kullan─▒l─▒r. G├Ârmek i├žin bakmak gerekir. Bak─▒┼č─▒n da a├ž─▒lar─▒ olur. Madd├« ve m├ónev├«…

Bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, g├Âr├╝┼č├╝ keskinle┼čtirir, derinle┼čtirir, idr├ókin ufkunu geli┼čtirir. Tabi├« tersine de sebep olur. Dar bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ idr├óki daralt─▒r.

Ne b├╝y├╝kt├╝r, g├Âz├╝n bak─▒┼č fark─▒,
─░ki z─▒t ufka dev ak─▒┼č fark─▒…
Ayn─▒ kudrette y─▒l boyunca g├╝ne┼č;
─░┼čte d├╝ny├óda yaz ve k─▒┼č fark─▒…

Evet, g├╝ne┼č ayn─▒ uzakl─▒ktan bakar fakat bir yar─▒m k├╝rede k─▒┼č, bir yar─▒m k├╝rede yaz ya┼čan─▒r.

H├ódiseler kiminin g├Âz├╝ne ibret s├╝rmesi olur, kiminin g├Âz├╝ne gaflet s├╝rg├╝s├╝…

Cimri bir insan, kendisinden yard─▒m istendi─činde daral─▒r. Beni mi buldu, diye d├╝┼č├╝n├╝r. Y├ósin S├╗resiÔÇÖnde nakledildi─či ├╝zere ┼č├Âyle felsefeler dah├« ├╝retir:

ÔÇťOnlara inf├ók edin denildi─činde ┼č├Âyle derler:

┬źAllah dilese onlar─▒ doyururdu, onlar─▒ biz mi doyuraca─č─▒z?┬╗ÔÇŁ (Y├ós├«n, 47)

Hazret-i Ali ise, b├Âyle bir durumu iki kat sevin├ž sebebi saym─▒┼čt─▒r:

ÔÇť─░ki nimet var ki beni hangisinin daha ├žok sevindirdi─čini bilemiyorum.

Birisi, bir ki┼činin yard─▒m isteyece─činde bana gelmesi, benden yard─▒m istemesidir.

Di─čeri de, o kimsenin arzusunu All├óhÔÇÖ─▒n benim vas─▒tamla yerine getirmesi yahut kolayla┼čt─▒rmas─▒d─▒r.ÔÇŁ (Ali el-M├╝ttak├«, Kenz├╝ÔÇÖl-Umm├ól, VI, 598/17049)

Ge├ženlerde sosyal medyada bir afi┼č g├Ârd├╝m. D├«n├« bir kurulu┼čun haz─▒rlad─▒─č─▒ afi┼čte, bir g├╝nl├╝k ma├«┼četi olan i├žin dilenmenin haram oldu─ču, bu sebeple dilencilere para vermeyerek, onlar─▒n haram i┼člemesine yard─▒mc─▒ olmamam─▒z gerekti─či ifade ediliyordu.

Musa Efendi -rahmetull├óhi aleyh- ise, dilenen bir ki┼čiye az da olsa ikramda bulunarak nefsimizin cimrili─činden korunmam─▒z gerekti─čini hat─▒rlat─▒yordu.

├ç├╝nk├╝ i├žimizde; ┬źBa┼čkas─▒na verme, bana ver!┬╗ diye dilenen bir nefs dilencisi var. As─▒l onu bu k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒ktan kurtarmak gerek!

Nefs├ón├« bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ile, nefsi terbiye bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ne kadar farkl─▒ neticeler ortaya ├ž─▒karmakta.

Bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ d├╝zelten en m├╝him ayar, manzaray─▒ kadraja s─▒─čd─▒racak kadar geni┼č bakabilmek.

G├╝n├╝ kurtarmak dar bir a├ž─▒d─▒r.

Amma;

Her fiilin, her ad─▒m─▒n, her s├Âz├╝n t├ó ├Âb├╝r d├╝nyada mahkeme-i k├╝br├óda hesab─▒n─▒n sorulaca─č─▒n─▒, m├«z├ón─▒n hay─▒r veya ┼čer kefesinde tart─▒ya girece─čini, amel defterinde kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen bir ki┼či i├žin, g├Âr├╝┼č ve idrak ├žok geni┼č ve dolay─▒s─▒yla ├žok farkl─▒ olacakt─▒r.

KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim; ÔÇťBak, bak─▒n!ÔÇŁ emirleriyle doludur.

Nas─▒l; ÔÇť─░kraÔÇÖ!: Oku!ÔÇŁ emri; okunacak her ┼čeye ÔÇťBismi Rabbike: Rabbinin ad─▒ylaÔÇŁ kayd─▒yla tevcih edilmi┼čse, ÔÇťFÔÇÖenzur!: Bak!ÔÇŁ emri de ┬źKeyfe?: Nas─▒l?┬╗ soru ismiyle, bak─▒lacak, ibret al─▒nacak, tefekk├╝r vesilesi olacak manzaralara istikametlendirilir. Keyfiyet, ┬źkeyfe┬╗den meydana getirilmi┼č bir kelimedir. Kalite… Nitelik… Bak─▒┼č─▒n keyfiyeti, Rabbin tasarruflar─▒ a├ž─▒s─▒ndan bak─▒┼čt─▒r:

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒n rahmetinin eserlerine bir bak: Arz─▒, ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan nas─▒l diriltiyor! ┼×├╝phesiz O, ├Âl├╝leri de mutlaka diriltecektir. O, her ┼čeye k─üdirdir.ÔÇŁ (er-R├╗m, 50, Ayr. Bkz. el-Ankeb├╗t, 20)

ÔÇť(─░nsanlar) devenin nas─▒l yarat─▒ld─▒─č─▒na, g├Â─č├╝n nas─▒l y├╝kseltildi─čine, da─člar─▒n nas─▒l dikildi─čine, yery├╝z├╝n├╝n nas─▒l yay─▒ld─▒─č─▒na bir bakmazlar m─▒?ÔÇŁ (el-─×├ó┼čiye, 17-20)

H├ólbuki, k├óin├óta dar a├ž─▒larla bakan nice bilim adamlar─▒ g├Âr├╝yoruz ki, tabiattaki bu mesaj─▒ alam─▒yorlar. ─░l├óh├« sanattan; ┬źcanl─▒l─▒─č─▒n her ┼čartta var olma direnci┬╗ gibi donuk mesajlar al─▒yorlar! B├Âyle olunca idrakleri, kabrin ├Âtesine ge├žemiyor. Tasavvurlar─▒ da k─▒y├ómetin ├Âtesine ge├žemiyor.

Bu bak─▒┼č, yar─▒nlar─▒ olmayan mahl├╗kat i├žin normaldir. Nitekim Cen├ób-─▒ Hak, k├ófirleri;

ÔÇťOnlar davarlar gibi (tefekk├╝rs├╝z) yerler…ÔÇŁ (Muhammed, 12) diye tasvir eder. Bu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla ┼ču manz├╗meyi yazm─▒┼čt─▒m:

Kediler, k├Âpekler, ku┼člar, bal─▒klar…
Fareler, ├Âk├╝zler, foklar, tavuklar…
├ľteki d├╝nyadan pay─▒ olmayan,
Ak─▒ldan nasipsiz t├╝m yarat─▒klar…
K├óin├óta bakar, tek g─▒da g├Âr├╝r,
S─▒├žrayana ko┼čar, duran─▒ koklar…
Ne kadar keskinse g├Âz ve burunlar,
O kadar mutlular, o denli toklar!..

İnsansa, zâhirde bâtını arar;
Fikreder, perdenin ard─▒n─▒ yoklar…
Tefekk├╝r, te┼čekk├╝r ve muhasebe…
Varlar neden mevcut, niye yok yoklar?
Sorar bu sanatta kimindir imzâ?
H├ól─▒kÔÇÖ─▒ g├Âsterir m├ónev├« oklar…
O sâfî merakın ve tecessüsün,
En g├╝zel tims├óli, masum ├žocuklar!..

Fakat her ┼čeye a├ž g├Âzlerle bakan,
Nice insanc─▒k var, hem ne de ├žoklar!..
Hayvan─▒n su├žu yok, ├Âyle kodlanm─▒┼č,
Ya neden idraksiz ┼ču domuzcuklar?!.
Hayvanl─▒kta hayvanlar─▒ a┼čanlar,
─░┼črette ├žoklar da ibrette yoklar…
T├ól├«, sak─▒nal─▒m ┬źbel h├╝m edall┬╗den,
Yoksa k─▒y├ómette bekliyor ┼čoklar!..

Bir ba┼čka bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, b├╝t├╝n mahl├╗kat─▒n All├óhÔÇÖ─▒ zikretti─či, tesbih etti─či z├óviyesinden bakmakt─▒r ki, o zaman, ink├órc─▒lar hakk─▒nda; ┬źbel h├╝m edall: Hay─▒r! Onlar hayvanlardan daha a┼ča─č─▒da, hid├óyetten daha ziyade uzakt─▒rlar.┬╗ (el-AÔÇśr├óf, 179) h├╝km├╝n├╝ vermek zaruret olur.

Hele ┼ču bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na bakar m─▒s─▒n─▒z?

ÔÇťBilindi─či ├╝zere; ┼čimdiye kadar hi├žbir ku┼č, kom┼čusundan daha ├žok say─▒da yuva yapmaya u─čra┼čmad─▒. ┼×imdiye kadar hi├žbir tilki, saklanacak tek bir deli─či oldu─ču i├žin ├╝z├╝lmedi. ┼×imdiye kadar hi├žbir sincap bir yerine iki k─▒┼č yetecek kadar ceviz toplay─▒p saklamad─▒─č─▒ i├žin endi┼čeden ├Âlmedi ve hi├žbir k├Âpek ya┼čl─▒l─▒k y─▒llar─▒ i├žin birikmi┼č kemi─či olmad─▒─č─▒ ger├že─či ├╝zerine, uykusuz geceler ge├žirmedi.ÔÇŁ

YARIN

─░nsanda yar─▒n endi┼česi asl─▒nda hakl─▒…

Yar─▒n fakat hangi yar─▒n?

Yar─▒na bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ de─či┼čtirmeli…

─░l├óh├« emir, yar─▒na bakmaya ├ža─č─▒r─▒yor:

ÔÇť…herkes, yar─▒na ne haz─▒rlad─▒─č─▒na baks─▒n…ÔÇŁ (el-Ha┼čr, 18)

Bu yar─▒n, ├óhiret…

Bu emrin ba┼č─▒nda da sonunda da takv├ó emri var. ─░nsan me├žhul bir vadiye temkinle girer. Takv├ó tam da bu temkin ve sak─▒nmay─▒ ifade ediyor.

Bug├╝n, baz─▒lar─▒n─▒n yar─▒n─▒yd─▒. Ge├žmi┼č ├╝mmetlerin, m├óz├«de kalm─▒┼č kavimlerin, topluluklar─▒n ├ók─▒beti…

Cen├ób-─▒ Hak onlara da bakmay─▒ emrediyor. ─░bret nazar─▒yla ve Allah onlara ┬źnas─▒l┬╗ mu├ómele etmi┼č, ├ók─▒betleri nas─▒l olmu┼č bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla:

ÔÇťSizden ├Ânce nice (milletler hakk─▒nda) il├óh├« kanunlar gelip ge├žmi┼čtir. Onun i├žin, yery├╝z├╝nde gezin dola┼č─▒n da (All├óhÔÇÖ─▒n ├óyetlerini) yalan sayanlar─▒n ├ók─▒beti ne olmu┼č, g├Âr├╝n!ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 137)

┬źBak─▒n!┬╗ buyuruluyor ├ž├╝nk├╝;

├éhireti yalan sayanlar─▒n ├ók─▒beti; daha bug├╝nden, k─▒y├ómet gelmeden bile peri┼čan. Azametlerinin yerinde yeller esiyor, ├╝zerine titredikleri hazinelerinde fareler ve h─▒rs─▒zlar cirit ar─▒yor.

Acaba arkeoloji ilmiyle me┼čgul olanlar bu nasibi alabiliyor mu?

Bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ bozuksa hay─▒r.

Dar bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla; onlar─▒n silini┼člerini bir hel├ók olarak de─čil, normal bir yok olu┼č olarak g├Âr├╝yorlar. ┬źHer ┼čey, her toplum yok oldu!┬╗ diyorlar. Av├óm├« ifadelere bile d├╝┼čen; ÔÇť─░├žen de ├Âl├╝yor, i├žmeyen de…ÔÇŁ tarz─▒ bahaneler gibi…

T─▒pk─▒ Uhud Harbi sonras─▒nda Eb├╗ S├╝fyanÔÇÖ─▒n gelip;

ÔÇťBedirÔÇÖde bizimkiler ├Âld├╝, UhudÔÇÖda sizinkiler…ÔÇŁ demesi gibi.

H├ólbuki Eb├╗ S├╝fy├ónÔÇÖa;

ÔÇťFakat bizimkiler ┼čehid ve cennette, sizinkiler ise le┼č ve cehennemde!ÔÇŁ diye hayk─▒ran Hazret-i ├ľmerÔÇÖin bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla bakarsak olup bitenler hi├ž de ├Âyle de─čil.

Hazret-i ├édemÔÇÖden ukb├óya kadar geni┼č bir tarih ├žizgisi ├žekerseniz;

Hazret-i Nuh kazand─▒, devam etti; mu├ór─▒zlar─▒ ma─čl├╗p oldu ve ceza g├╝n├╝n├╝ bekliyorlar.

Hazret-i Hûd kazandı, devam etti; Âd helâk oldu ve hesap gününü bekliyor.

Hazret-i S├ólih kazand─▒, devam etti; Sem├╗d peri┼čan oldu ve daha da olacak…

Hazret-i ─░brahim, m├╝ÔÇÖminlerin sal├ótlar─▒nda bile ya┼č─▒yor. Nemrut, m├╝stehz├« bir sine─če tu┼č oldu ve kendi ├óciz ate┼činden milyon kat─▒ bir ate┼čin ortas─▒na at─▒laca─č─▒ g├╝n├╝ bekliyor.

Hazret-i Y├╗suf, iffetli gen├žlerin du├ólar─▒nda ya┼č─▒yor. Onu kendi ay─▒plar─▒n─▒ ├Ârtbas etmek i├žin hapsedenler, bug├╝n topra─č─▒n yar─▒n cehennemin zindan─▒nda mahpus olacaklar.

Hazret-i Musa, onu ├Âld├╝rmek i├žin ├Âld├╝r├╝len binlerce bebe─če ra─čmen ya┼č─▒yor. ├ťmmet-i MuhammedÔÇÖin Musa naml─▒ evl├ótlar─▒yla dah├« ya┼č─▒yor. Fakat Firavun, k├óbuslar i├žinde ala┼ča─č─▒ edilece─či g├╝n├╝ bekliyor.

Bir ba┼čka ┬źfÔÇÖenzur┬╗ tam da bu mevzuda:

ÔÇťOnlar─▒n hile ve tuzaklar─▒n─▒n sonuna bir bak! Do─črusu onlar─▒ ve kavimlerinin hepsini yok edip (├╝lkelerinin) alt─▒n─▒ ├╝st├╝ne getirdik.ÔÇŁ (en-Neml, 51)

Bug├╝n de, k├óbuslar─▒nda kendilerini bertaraf etmek ├╝zere arza v├óris olacak nesilleri g├Ârm├╝┼č ve onlar─▒ be┼či─činde bo─čmak i├žin ─░sl├óm beldelerine ├žullanm─▒┼č bebek katillerinin de ├ók─▒beti farkl─▒ olmayacak.

Bizim bak─▒┼č a├ž─▒m─▒zdan h├ódiselerin ak─▒┼č─▒ ├žok yava┼č g├Âr├╝nebilir. ─░├žinde ya┼čad─▒─č─▒n h├ódiseyi g├Ârmek, a├ž─▒ ve zaman fark─▒ sebebiyle zor oldu─ču i├žin y├╝ce Mevl├ó;

┬źGe├žmi┼če bak!┬╗ diyor.

Keyfiyetli bir ┼čekilde bak…

Do─čru bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla bak…

─░┼čin sonunu yani ├óhireti i├žine alabilecek geni┼č bir a├ž─▒yla bak!..

Bir g├╝n ├ók─▒betine ibretle de─čil, hayranl─▒kla bak─▒lanlardan olabilmek niyaz─▒yla…