Ad─▒n─▒ Duydu─čumuz, Kendini Bilmedi─čimiz Kanl─▒ Co─črafya ARAKAN

M. A┼č─▒r KARABACAK ma.karabacak@gmail.com

Me┼čhur arama motorlar─▒na ┬źArakan┬╗ yaz─▒p arama tu┼čuna bast─▒─č─▒m─▒zda kar┼č─▒m─▒za saniyeler i├žinde milyonlarca foto─čraf, video ve yaz─▒ ├ž─▒kar ve hepsinde birbirinden ac─▒nas─▒, birbirinden elem verici, birbirinden hazin hik├óyeler ve deh┼četi ya┼čam─▒┼č bak─▒┼člarla kar┼č─▒la┼č─▒rs─▒n─▒z. ├ľyle ki; foto─čraflara bakarken b─▒rak─▒n─▒z bir m├╝sl├╝man hissiy├ót─▒n─▒, insanl─▒─č─▒n─▒zdan mahcup olur ve g├╝nl├╝k k─▒yl u k─ül i├žinde ge├žen m├╝reffeh hayat─▒n─▒zdan hay├ó edersiniz.

─░ki taraf─▒ su olan incecik bir kara par├žas─▒nda y├╝r├╝meye ├žal─▒┼čan s─▒ra s─▒ra dizilmi┼č bir grup insan m─▒ dersiniz; g├Âzlerine zoom yapm─▒┼č foto─čraf makinas─▒n─▒n mekanik hissizli─činden bile ─▒zd─▒r├ób─▒n─▒ kolayca okuyabilece─činiz kuca─č─▒ndaki yavrusunu kurtarmak isteyen bir anne mi dersiniz yoksa u─črad─▒─č─▒ gadrin sebebini anlayamamaktan b├«tap, ├ž─▒plak ayakl─▒, y─▒rt─▒k yakal─▒, ├žamurun ve uzun yolculu─čun eseri terin alt─▒ndan bile sezilen y├╝z├╝ndeki; ┬źNeler oluyor, neden oluyor?┬╗ sorular─▒na cevap bulamayan ├žocuklar m─▒ arars─▒n─▒z? Hepsini ve inan─▒n daha fazlas─▒n─▒ g├Âr├╝rs├╝n├╝z o birka├ž saniye i├žinde kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kan sayfalarda. E─čer bakmaya ve okumaya tahamm├╝l yetirebilirseniz!

Neden? ─░nsan, insana bu vah┼četi hangi s├óikle yapar?

Hik├óye asl─▒nda ├žok yal─▒n ve ├žok eski. ├édemÔÇÖle ┼čeytan─▒n hikayesi, ─░sl├ómÔÇÖla k├╝fr├╝n, nurla karanl─▒─č─▒n.

─░┼čte Arakanl─▒ Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒ b├╝t├╝n bu eziyet ve zulme; ├édemÔÇÖin yan─▒nda, nurlu bir m├╝sl├╝man olmay─▒ tercih ettikleri i├žin m├╝stahak g├Âr├╝l├╝yorlar.

ArakanÔÇÖ─▒n ─░sl├ómla┼čma hik├óyesi, Peygamber EfendimizÔÇÖin vefat─▒ndan 100 y─▒ldan az bir s├╝re ge├žmi┼čken ba┼člar. Bir grup m├╝sl├╝man t├╝ccar, AsyaÔÇÖda baz─▒ limanlara yana┼č─▒rlar ve orada ya┼čamaya ba┼člarlar. ─░ki t├╝rl├╝ kazan├žlar─▒ vard─▒r onlar─▒n. Hem bu d├╝nyada ettikleri k├ór hem de as─▒l d├╝nyaya y├Ânelik hakik├« kazan├ž. O ├ž─▒kt─▒klar─▒ topra─č─▒n ad─▒n─▒ bug├╝n Arakan veya Myanmar ad─▒yla biliyoruz. O g├╝nden bug├╝ne o topraklarda ─░sl├ómÔÇÖ─▒n g├╝ne┼či parlam─▒┼čt─▒r ve bug├╝nden k─▒y├ómete kadar da parlayacakt─▒r. Kimi zaman kan k─▒rm─▒z─▒s─▒ olarak parlayacak fakat ─▒srarla ─▒┼č─▒ldamaya devam edecektir.

Mekke-Medine nerede, Arakan neresi?

Sah├óbeden t├óbi├«ne ge├žen ┼čanl─▒ bir me┼čÔÇśale ve o me┼čÔÇśale hen├╝z yak─▒n b├Âlgeleri ayd─▒nlatmam─▒┼čken; uzak ├žok uzak diyarlardan bir diyarda O N├╗rÔÇÖun ziy├ós─▒yla, ayd─▒nl─▒─č─▒yla, d├╝nyalar─▒n─▒ ayd─▒nlatma ┼čerefine ermi┼č bir halkt─▒r ArakanÔÇÖ─▒n Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒.

Rohingya; kimi dilbilimcilere g├Âre Arap├ža ┬źrahmet┬╗ k├Âk├╝nden gelir ve ├žok merhametli, yard─▒msever ve iyilik d├╝┼čk├╝n├╝ halk demektir. Kimi dilbilimcilere g├Âre de Fars├ža veya K├╝rt├žeden gelme bir kelimedir ve; ┬źG├╝ne┼čin do─čdu─ču topraklar┬╗ m├ón├ós─▒na gelmektedir. K├╝rt m├╝sl├╝man t├ócirlerin do─čuda gidebildikleri son topraklar oldu─ču i├žin bu ismi vermi┼člerdir.

Hangi dilden ve hangi k├Âkten gelirse gelsin, buradaki en ├Ânemli nokta; ArakanÔÇÖ─▒n ─░sl├ómÔÇÖla ┼čereflenmesinin, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n do─čdu─ču topraklara co─čr├óf├« a├ž─▒dan kendisinden daha yak─▒n olan pek ├žok b├Âlgeden daha ├Ânce vuk├╗ bulmas─▒d─▒r. Arakan yani Rohingya m├«l├ód├« ikinci as─▒rda ─░sl├ómÔÇÖla m├╝┼čerref olma bahtiyarl─▒─č─▒na ermi┼č aziz bir toprak par├žas─▒d─▒r.

K├ť├ç├ťK KRALLIKLAR ve ─░NG─░L─░Z S├ľM├ťRGE D├ľNEM─░

Arakan, as─▒rlarca bug├╝nk├╝ Banglade┼č ve Bengal b├Âlgesinin k├╝├ž├╝k krall─▒klar─▒ taraf─▒ndan m├╝sl├╝man olarak ya┼čad─▒. MyanmarÔÇÖ─▒n di─čer kesimleri Budist ya┼čant─▒s─▒nda devam etti. MyanmarÔÇÖ─▒n sahil ┼čeridi olan Arakan b├Âlgesi, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak ─░sl├óm d├«nini benimsedi. Bug├╝n Myanmar DevletiÔÇÖnin i├ž kesimlerinde de m├╝sl├╝man n├╝fus bulunmakla beraber; bunlar, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak Hint m├╝sl├╝manlar─▒ndan olu┼čur ve Rohingyal─▒lar─▒n ├žekti─či ve ya┼čad─▒─č─▒ b├╝y├╝k fel├óketlerden nisbeten uzak ve emin ya┼čamaya devam etmektedirler.

ArakanÔÇÖa ─░ngiliz eli 1820ÔÇÖlerde de─čmi┼čtir. MyanmarÔÇÖ─▒n o d├Ânemki ismiyle BirmanyaÔÇÖn─▒n Hindistan i├žlerine uzanan sava┼člar─▒ neticesinde ─░ngilizler, Arakan b├Âlgesini fiilen ele ge├žirmi┼čler ve sonraki 50 y─▒l boyunca da ad─▒m ad─▒m b├Âlgedeki varl─▒klar─▒n─▒ geni┼čletmi┼člerdir. Bununla birlikte Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n sonunda Birmanya art─▒k ─░ngiliz s├Âm├╝rge bakanl─▒─č─▒n─▒n alt─▒nda bir ba─čl─▒ devlet olarak varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek zorunda kalm─▒┼čt─▒r, t├ó ki ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n sonuna kadar.

Bu d├Ânemde Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan bug├╝ne k─▒yasla nisbeten biraz rahatl─▒k vard─▒, fakat ayr─▒l─▒k tohumlar─▒n─▒n ekildi─či ve istikbalde kanl─▒ g├╝nlerin habercisi olan k├╝├ž├╝k fakat etkili h├ódiseler ya┼čand─▒. ─░ngilizler, ├Âzellikle m├╝sl├╝manlar─▒n ve Budistlerin aras─▒n─▒ a├žt─▒lar ve k├╝├ž├╝k ├žapl─▒ katli├ómlar bu y─▒llarda ger├žekle┼čti.

Bununla birlikte Bengal ve Banglade┼čÔÇÖten g├Â├žler de bu d├Ânemde oldu. Bug├╝n Myanmar h├╝k├╗metinin Arakan m├╝sl├╝manlar─▒ i├žin s├Âyledi─či ┬źyerli de─čiller┬╗ ifadesinin dayand─▒─č─▒ temel s├óik de i┼čte tam olarak budur. G├Â├žmen m├╝sl├╝manlar, kendi ├╝lkelerine gitsinler. Myanmar ├╝lkesi i├žinde ya┼čayan devlet verilerine g├Âre % 4 baz─▒ di─čer kaynaklara g├Âre de % 20 civar─▒nda olan n├╝fusun az bir k─▒sm─▒, bu d├Ânemde Arakan topraklar─▒na gelmi┼č olmas─▒na ra─čmen, sanki ArakanÔÇÖdaki b├╝t├╝n m├╝sl├╝man n├╝fus o d├Ânemde g├Â├ž ettirilen muh├ócirlermi┼č gibi g├Âsterilmeye ├žal─▒┼č─▒lmakta ve Myanmar vatanda┼č─▒ say─▒lmamaktad─▒r.

Kald─▒ ki b├╝t├╝n m├╝sl├╝manlar o d├Ânemde gelmi┼č bile olsalar, 1948ÔÇÖde kurulan bir devletin kurulu┼č tarihinden bile ├žok ├Ânceleri oralara yerle┼čmi┼č ve art─▒k yerlile┼čmi┼člerdir. 150-200 y─▒ld─▒r ayn─▒ b├Âlgede ya┼čayan ve ├Âl├╝lerini g├Âmd├╝kleri topraklardan; ┬źSiz buraya ait de─čilsiniz!┬╗ denilerek ├ž─▒kar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒n─▒n ne milletleraras─▒ hukuk ne de be┼čer├« vicdan nezdinde kabul ve tasdik edilmesinin imk├ón─▒ yoktur.

Ve yine kald─▒ ki o d├Ânemde hem bug├╝nk├╝ Arakan topraklar─▒ hem de Banglade┼č ve Bengal olarak bildi─čimiz b├Âlgeler, ─░ngiliz idaresi alt─▒nda oldu─ču i├žin bu g├Â├žler tamamen bir i├ž g├Â├ž olarak tel├ókk├« edilmek durumundad─▒r. Aksi d├╝┼č├╝n├╝lemez.

Yani, Burma (Myanmar) h├╝k├╗metinin elinde sa─člam ve ├«timada l├óy─▒k bir arg├╝man bulunmamaktad─▒r.

Bu d├Ânemin son y─▒llar─▒nda Japonya, Arakan b├Âlgesini i┼čgal etmi┼č ve bu i┼čgal karga┼čas─▒ esnas─▒nda Budistler, m├╝sl├╝manlara y├Ânelik (─░ngilizlerin ekmi┼č oldu─ču fitnelerin de y├╝ksek tesiriyle) katli├ómlara ba┼člam─▒┼člard─▒r. Art─▒k pergelin ucu gittik├že a├ž─▒lmakta ve yara gittik├že b├╝y├╝mektedir. ─░├žten i├že m├╝levves bir ur, d─▒┼čtan da tel├ófisi zor yaralar b├╝y├╝mektedir iki toplum, iki dinda┼člar aras─▒nda.

B─░RMANYA VEYA BURMA (MYANMAR)IN KURULU┼×UNDAN ASKER├Ä DARBEYE (1948-1962)

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ sonunda ─░ngilizler, pek ├žok s├Âm├╝rgesinden oldu─ču gibi BurmaÔÇÖdan da ├žekilme karar─▒ alm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemin d├╝nyay─▒ etkileyen fikr├« yap─▒s─▒; ┬źBa─č─▒ms─▒zl─▒k, ├Âzg├╝rl├╝k, milliyet├žilik┬╗ r├╝zg├ór─▒ sebebiyle Burma Devleti kurulmu┼č ve H─▒ristiyanl─▒k ve HinduizmÔÇÖden sonra d├Ânemin en ├žok m├╝ntesibi bulunan BudizmÔÇÖin daha da canland─▒r─▒lmas─▒ i├žin kendi i├žinde sert bir siyasete do─čru kaymaya ba┼člam─▒┼čt─▒r bu yeni ve taze devlet.

BurmaÔÇÖn─▒n en g├╝neyinde bulunan ArakanÔÇÖda ise Rohingyal─▒ m├╝sl├╝manlar da bu Budist devletten ayr─▒lmak istemi┼čler ve yine bir ─░ngiliz s├Âm├╝rgesinden ayr─▒lan PakistanÔÇÖ─▒n kurucu ba┼čkan─▒ Muhammed Ali CinnahÔÇÖtan yard─▒m istemi┼člerdir kendilerinin de PakistanÔÇÖ─▒n bir par├žas─▒ olarak kabul edilmesi i├žin. Fakat bu m├╝mk├╝n olmam─▒┼čt─▒r. Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒ bu sefer rotay─▒ Burma h├╝k├╗metine ├ževirmi┼čler ve ba─č─▒ms─▒zl─▒k talebinde bulunmu┼člard─▒r. Bu talep neticesinde etraflar─▒ askerlerle ├ževrilmi┼č ve b├╝y├╝k s├╝rg├╝nler, i┼čkenceler, cinayetler ve toplu katli├ómlar ba┼člam─▒┼čt─▒r.

ASKER├Ä DARBE SONRASI D├ľNEM (1962-G├ťN├ťM├ťZ)

1962ÔÇÖden 2011 y─▒l─▒na kadar asker├« bir y├Ânetim alt─▒nda olmu┼čtur Myanmar. 2011 y─▒l─▒nda bir sivil h├╝k├╗met kurulmakla birlikte, bu sivil h├╝k├╗metin liderli─čini de bir emekli general yap─▒yordu ve kabinenin ├žo─ču da emekli askerlerden olu┼čmakta idi. Yani sadece ad─▒ sivil h├╝k├╗metti.

1962 y─▒l─▒ndaki darbe sonras─▒nda 135 etnik grup belirlendi MyanmarÔÇÖda. Bu etnik gruplardan olanlar MyanmarÔÇÖ─▒n asl├« vatanda┼člar─▒, di─čerleri ise yabanc─▒lar olarak g├Âsterildi. B├Âylece m├╝sl├╝manlar i┼č ve e─čitim imk├ónlar─▒ndan daha az yararlanmaya ba┼člad─▒lar. T├ó ki 1982 y─▒l─▒na kadar.

1982 y─▒l─▒nda yeni anayasa kabul edildi ve art─▒k m├╝sl├╝manlar tamamen yabanc─▒ say─▒ld─▒lar. ─░┼č ve e─čitim imk├ónlar─▒ndaki eksikliklere, temel ins├ón├« ihtiya├žlar da d├óhil edilmeye ba┼čland─▒.

Vatans─▒z vatanda┼člar konumuna d├╝┼čt├╝ler.

Y├╝zlerce y─▒ld─▒r ya┼čad─▒klar─▒ topraklarda, s─▒rf m├╝sl├╝man olduklar─▒ i├žin; insanca ya┼čamaya y├Ânelik t├╝m haklardan mahrum ve ├╝st├╝ne ├╝stl├╝k bin bir eziyet ve cef├ón─▒n, ard─▒ arkas─▒ gelmeyen zul├╝mlerin ├žemberi i├žinde ya┼čamak zorunda kald─▒lar.

MYANMARÔÇÖIN KURULU┼×UNDAN BU YANA M├ťSL├ťMANLARIN YA┼×ADI─×I EZ─░YETLER

Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒n─▒n n├╝fusu, g├╝n├╝m├╝zde iki bu├žuk milyon civar─▒ndad─▒r. Bu n├╝fusun sadece bir milyonu bug├╝n MyanmarÔÇÖ─▒n Arakan ey├óleti i├žinde ya┼čamaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Geri kalanlar─▒ Banglade┼č, Pakistan, Tayland, Malezya, Suudi Arabistan, Hindistan gibi ├╝lkelerde m├╝ltec├« olarak ya┼čamaktad─▒r.

Ne Myanmar i├žindeki ne de Myanmar d─▒┼č─▒ndaki Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒n─▒n durumlar─▒, temel ins├ón├« ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒layacak seviyededir. Bil├ókis Myanmar i├žinde ya┼čayanlar─▒n durumlar─▒; ins├ón├« ihtiya├žlar─▒n giderilmesi noktas─▒ndan ├žok uzakta, hayatta kalma m├╝cadelesine d├Ânm├╝┼č durumdad─▒r. ├ç├╝nk├╝ Myanmar ordusu ve Budist ├žeteleri her an canlar─▒na kastetmekteler.

BİR HÂDİSE

Y─▒l 2012. May─▒s ay─▒n─▒n 29ÔÇÖu. Zaten diken ├╝st├╝nde olan b├Âlge halk─▒n─▒n huzuru iyice ka├žar. ├ç├╝nk├╝ Budist r├óhipler ba┼čka bir Budist kad─▒na ├Ânce tecav├╝z ederler, sonra ├Âld├╝rerek cesedini m├╝sl├╝man bir k├Ây├╝n yan─▒na atarlar. Kad─▒na tecav├╝z edilmi┼č ve ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Budist r├óhipler hemen;

ÔÇťRohingyal─▒lar, Budist bir kad─▒na tecav├╝z edip ├Âld├╝rd├╝!ÔÇŁ diye ortal─▒─č─▒ fitne ate┼čine verirler. ├ť├ž Rohingyal─▒ yakalan─▒r ve h├ódisenin f├óili diye g├Âsterilir. H├ólbuki uzaktan yak─▒ndan ilgileri yoktur me┼čÔÇÖum vakayla.

Tutuklanan ├╝├ž Rohingyal─▒n─▒n birisi; halk─▒n g├Âz├╝ ├Ân├╝nde d├Âv├╝lerek lin├ž edilir, di─čer ikisi ise lin├ž edilmese de mahkeme karar─▒yla idama mahk├╗m olurlar. ─░┼č bununla da kalmaz ve Budistler, m├╝sl├╝man k├Âylere sald─▒r─▒rlar. Ordu da destek olur. Hi├ž destek olmad─▒─č─▒ yerlerde Rohingyal─▒lar─▒ yakalay─▒p Budistlerin ellerine verirler. B─▒├žakl─▒, ┼či┼čli, sat─▒rl─▒, baltal─▒ katli├ómlar ba┼člar. ├ľnce birka├ž k├Ây, ard─▒ndan da s─▒ras─▒yla di─čerleri… Kar┼č─▒lar─▒na m├╝sl├╝man kimli─či ile kim ├ž─▒karsa, ekin bi├žer gibi bi├žer Budist r├óhipler. Onlarca k├Ây ate┼če verilir. Binlerce m├╝sl├╝man kad─▒na tecav├╝z ve ard─▒ndan i┼čkence ile ├Âl├╝m. Kurtulabilenler de derme ├žatma teknelerle Naf NehriÔÇÖnden Banglade┼č s─▒n─▒r─▒na ge├žmeye ├žal─▒┼č─▒rlar.

Aylarca s├╝ren bu katli├ómlar─▒ d├╝nya nas─▒l oldu da g├Ârebildi? Bir gazeteci ─░brahim Sediyani o y─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda oradayd─▒ ve d├╝nyaya ArakanÔÇÖda olanlar─▒ servis edebildi. SediyaniÔÇÖnin kaleminden:

ÔÇť22 Ekim 2012ÔÇÖde m├╝sl├╝manlara haber g├Ânderen Budistler;

┬źGelin bu problemi kendi aram─▒zda konu┼čup halledelim.┬╗ dediler ve bulu┼čma i├žin adres belirttiler. 23 Ekim sabah─▒; m├╝sl├╝manlar─▒ temsilen bir grup, Budistlerin verdi─či adrese gitti. Ama h├ódiselerin ba┼člad─▒─č─▒ Haziran ay─▒ndan beri b├Âlgede herkesi kapsayan; ┬źSoka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒┬╗ vard─▒. M├╝sl├╝manlar can korkusundan dolay─▒; kalabal─▒k bir ┼čekilde randevu yerine gitmeyi ak─▒l ettiler, fakat bu sefer de aylard─▒r; ┬źSoka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒┬╗n─▒n bulundu─čunu unuttular. M├╝sl├╝manlar randevu yerine gidince, Budistler bu kez polis ├ža─č─▒rd─▒lar ve;

┬źBak─▒n m├╝sl├╝manlar soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒n─▒ ├ži─čnediler!┬╗ diyerek ┼čik├óyet ettiler. Olay yerine ola─čan─▒n ├žok ├╝zerinde kalabal─▒k bir polis ordusu geldi. M├╝sl├╝manlar polislere, kendilerini buraya ├ža─č─▒ranlar─▒n onlar oldu─čunu s├Âylediler. Ancak Budistler bunu ink├ór etti. Polis, m├╝sl├╝manlar─▒ su├žlu buldu ve tutuklamak istedi. M├╝sl├╝manlar buna kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒nca arbede ya┼čand─▒. Sittwe ├ževresinde m├╝sl├╝manlar─▒n ikamet etti─či 12 k├Ây ate┼če verildi. Randevu i├žin oraya gitmi┼č olan m├╝sl├╝manlar─▒n tamam─▒, bo─čazlar─▒ kesilerek katledildi. Katli├óm─▒ Budist r├óhipler ile Myanmar polisi birlikte yapt─▒.ÔÇŁ

B─░R BA┼×KA H├éD─░SE

2001 y─▒l─▒n─▒n ┼×ubat ay─▒nda 8 m├╝sl├╝man; ┬źseyahat izni┬╗ alarak trenle, d├Ânemin Myanmar ba┼čkenti YangunÔÇÖa gitmek ├╝zere trene binerler. M├╝sl├╝manlar─▒n seyahat izni olmadan bir k├Âyden di─čerine bile gitmeleri yasakt─▒r ├ž├╝nk├╝. YangunÔÇÖa yakla┼čt─▒klar─▒nda polis taraf─▒ndan durdurulurlar ve sorguya al─▒n─▒rlar. Seyahat belgelerini de g├Âsterdikleri h├ólde tutuklan─▒rlar. Su├žlar─▒ da; ┬ź├ťlkenin ba┼čkentini ziyaret etmeye te┼čebb├╝s┬╗t├╝r. Mahkeme her birine 7 y─▒l hapis cezas─▒ verir.

Peki Arakanl─▒lar ne istiyor?

Arakanl─▒lar─▒n isteklerini temelde iki maddede toparlayabiliriz:

1. Vatanda┼čl─▒k haklar─▒n─▒n tan─▒nmas─▒,

2. Topraklar─▒na y├Ânelik tecav├╝zlerin bitmesi.

1982 anayasas─▒ ile Myanmar ├╝lkesini olu┼čturan ─▒rklar─▒n i├žinde de─čildir Arakanl─▒lar. Dolay─▒s─▒yla Myanmarl─▒ say─▒lmamaktad─▒rlar. Vatanda┼čl─▒klar─▒ yoktur. Kendi vatanlar─▒nda vatans─▒zd─▒rlar.

┼×airin;

├ľz yurdunda garipsin, ├Âz vatan─▒nda parya

dedi─či gibi, Arakanl─▒lar tam m├ón├ós─▒yla bu h├óli ya┼čamaktad─▒rlar.

Do─čum vergisi, ├Âl├╝m vergisi, evlenme vergisi, yolculuk vergisi, hayvan vergisi, ev vergisi vs. her t├╝rl├╝ be┼čer├« ihtiya├ž ve davran─▒┼ča bir vergi koymu┼čtur Myanmar. Kar┼č─▒l─▒─č─▒nda da nisbeten ya┼čamalar─▒na m├╝saade etmektedir.

Peki d├╝nya ArakanÔÇÖdaki m├╝sl├╝manlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bu i┼čkence ve soyk─▒r─▒ma nas─▒l yakla┼čmaktad─▒r?

Can al─▒c─▒ soru belki de budur.

D├╝nya devletleri tam anlam─▒yla ├╝├ž maymunu oynamaktad─▒r ve; ┬źG├Ârmedim, duymad─▒m ve bir ┼čey de s├Âyleyemem.┬╗ demektedir.

Bunca i┼čkence, cinayet ve soyk─▒r─▒m fecaati kar┼č─▒s─▒nda Birle┼čmi┼č Milletler; Rohingya m├╝sl├╝manlar─▒n─▒n ┬źd├╝nyan─▒n en mazlum halk─▒┬╗ oldu─čunu il├ón etmi┼č; k─▒namalar, esef bildirmeler, ├╝z├╝nt├╝lerini payla┼čmalar ile bu bitmez ac─▒y─▒, diplomatik konu┼čmalar─▒n─▒n nez├óket mezesi yapmaktan ├Âteye ge├žememi┼člerdir.

Birka├ž m├╝sl├╝man ├╝lkenin c─▒l─▒z sesi de Birle┼čmi┼č Milletler koridorlar─▒n─▒n beton duvarlar─▒nda m├╝sl├╝manlar─▒n ac─▒nas─▒ h├ólinin yans─▒mas─▒ olarak yank─▒lanmaktan ├Âteye ge├žememi┼čtir.

B├╝t├╝n bu; ┬źG├Ârmedim, duymad─▒m, bilmiyorum.┬╗ oyununa ra─čmen T├╝rkiye, 2017 y─▒l─▒nda d├╝nyan─▒n g├Âz├╝n├╝ ArakanÔÇÖa ├žekmeye nispeten muvaffak olmu┼čtur.

Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan; e┼čini, o─člunu ve kabineden iki bakan─▒ Banglade┼čÔÇÖteki Arakan kamplar─▒na g├Ândermi┼č ve bu kamplar─▒ d├╝nyan─▒n g├╝ndemine almaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Yine ayn─▒ y─▒l─▒n Birle┼čmi┼č Milletler, toplant─▒s─▒nda Arakan i├žin ├Âzel bir b├Âl├╝m ay─▒rm─▒┼č ve ┼č├Âyle demi┼čtir:

D├╝nyam─▒z t├╝m bu k├╝resel ve b├Âlgesel problemlerle m├╝cadele ederken, birka├ž hafta ├Ânce MyanmarÔÇÖdan ald─▒─č─▒m─▒z ac─▒ haberlerle bir kez daha d├╝nya irkildi. MyanmarÔÇÖ─▒n Arakan b├Âlgesindeki m├╝sl├╝man toplum, provokatif ter├Âr h├ódiseleri bahane edilerek adeta bir etnik temizlik yap─▒lmaktad─▒r.

Zaten ├žok b├╝y├╝k bir yoksulluk ve sef├ólet i├žinde ya┼čayan, vatanda┼čl─▒k haklar─▒ dah├« ellerinden al─▒nm─▒┼č olan Arakan m├╝sl├╝manlar─▒n─▒n k├Âyleri yak─▒lmakta, y├╝z binlerce insan b├Âlgeden ve ├╝lkeden g├Â├že zorlanmaktad─▒r. B├Âlgeden g├Â├ž eden insanlar─▒n y├Ânlendirildi─či Banglade┼čÔÇÖteki kamplar, asgar├« ins├ón├« ihtiya├žlar─▒ dah├« kar┼č─▒layabilecek durumda de─čildir.

Milletleraras─▒ toplum, t─▒pk─▒ SuriyeÔÇÖde oldu─ču gibi, Arakan m├╝sl├╝manlar─▒n─▒n maruz kald─▒─č─▒ ins├ón├« dram konusunda da iyi bir imtihan verememi┼čtir. ┼×ayet MyanmarÔÇÖda ya┼čanan bu trajedinin ├Ân├╝ne ge├žilmezse; insanl─▒k tarihi, yeni bir kara lekenin utanc─▒yla ba┼č ba┼ča kalacakt─▒r. As─▒l olan; Banglade┼č ba┼čta olmak ├╝zere ├╝lke d─▒┼č─▒na s─▒─č─▒nan Arakan halk─▒n─▒n, as─▒rlard─▒r ya┼čad─▒klar─▒ kendi topraklar─▒nda; g├╝ven, huzur ve refah i├žinde hayatlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmelerini temin etmektir.

T├╝rkiye olarak, bu krizin ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin de gayret ediyoruz. Ge├žti─čimiz g├╝nlerde KazakistanÔÇÖ─▒n Ba┼čkenti AstanaÔÇÖda ─░sl├óm ─░┼čbirli─či Te┼čkil├ót─▒n─▒n bir toplant─▒s─▒ vesilesiyle kat─▒l─▒mc─▒ ├╝lkelerle bu konuda ├Âzel bir oturum ger├žekle┼čtirdik. E┼čim, o─člum, D─▒┼či┼čleri Bakan─▒m─▒z─▒, Aile ve Sosyal Politikalar Bakan─▒m─▒z─▒ Banglade┼čÔÇÖe o kamplar─▒ yerinde g├Ârmeye g├Ânderdik. Ve orada yapt─▒klar─▒ ziyaretle g─▒d├ó, il├ó├ž, giyim -ki deste─čin ikinci etab─▒n─▒ da takip ediyoruz- desteklerimiz devam edecek. Ve ┼čimdi Birle┼čmi┼č Milletler binas─▒nda, ─░sl├óm ─░┼čbirli─či Te┼čkil├ót─▒ Rohingya Temas Grubu Toplant─▒s─▒ÔÇÖn─▒ ger├žekle┼čtirece─čiz.

Son krizin hemen ard─▒ndan 7 Eyl├╝lÔÇÖde Banglade┼čÔÇÖteki kamplar─▒ ziyaret eden; e┼čim, o─člum, D─▒┼či┼čleri Bakan─▒m─▒z, Aile ve Sosyal Politikalar Bakan─▒m─▒z ve sivil toplum kurulu┼člar─▒m─▒z, ya┼čanan ins├ón├« drama bizzat ┼čahit olmu┼člard─▒r. ├ťlkemizin resm├« kalk─▒nma yard─▒m kurulu┼ču olan T─░KA, MyanmarÔÇÖda yard─▒m faaliyeti y├╝r├╝tebilen tek organizasyon durumundad─▒r. Ayr─▒ca, AFAD, K─▒z─▒lay, Diyanet Vakf─▒ ve ├že┼čitli sivil toplum kurulu┼člar─▒m─▒z da Banglade┼č ve di─čer ├╝lkelerde ma─čdur durumda bulunan Arakanl─▒ m├╝sl├╝manlara ins├ón├« yard─▒m ula┼čt─▒rma faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝yor.

─░lgili ├╝lkelerin gereken imk├ónlar─▒ sa─člamas─▒ h├ólinde, yard─▒m faaliyetlerimizi daha kapsaml─▒ ┼čekilde s├╝rd├╝rmek istiyoruz. Ve Birle┼čmi┼č Milletler Genel Sekreteri Say─▒n GuterresÔÇÖle de bu konular─▒ bug├╝n g├Âr├╝┼čt├╝m. ┼×imdi ise bu ad─▒mlar─▒ s├╝ratle atman─▒n haz─▒rl─▒─č─▒ i├žindeyiz

ARAPÔÇÖIN G├ľZYA┼×I TEPES─░NDEN ─░NME VAKT─░ GELMED─░ M─░?

K├╝├ž├╝kken, ├žok k├╝├ž├╝kken; bir sabah babam─▒ h├╝z├╝nl├╝ ve g├Âzleri nemli g├Ârd├╝m. Da─č gibi bir adamd─▒ babam. Nas─▒l a─člard─▒? M├ón├ó iklimimin d─▒┼č─▒nda bir alg─▒yd─▒ bu benim i├žin.

ÔÇťBu gece Amerikal─▒lar Ba─čdatÔÇÖ─▒ bombalamaya ba┼člad─▒lar.ÔÇŁ dedi h├╝z├╝nl├╝ bir ses tonuyla.

Bir m├╝sl├╝man topra─č─▒n─▒n Amerikal─▒lar taraf─▒ndan bombalanmas─▒, babam─▒ hayli teess├╝re gark etmi┼čti. Bug├╝n i├žinde bulundu─čumuz h├óle bak─▒nca, asl─▒nda kaybetti─čimiz de─čerin ─░sl├óm Karde┼čli─či de─čeri oldu─čunu rahatl─▒kla s├Âyleyebilirim.

Belki s├╝rekli i┼čitilen bir retorik gibi g├Âr├╝nebilir; fakat bizim en b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒m─▒z, en temel derdimiz, m├╝sl├╝manlar olarak h├ól├ó ArapÔÇÖ─▒n g├Âzya┼č─▒ tepesinden ma─čmum g├Âzlerle m├óz├«nin ihti┼čaml─▒ hasretini Amerikan beyaz perdesinde seyreder gibi hayal etmektir.

H├ólbuki, bir silkinsek toparlanacak ve d├╝nyan─▒n neresinde olursa olsun mazlumlar─▒n istinatg├óh─▒ olabilecek bir m├ón├ó ve madde g├╝c├╝ne kavu┼čaca─č─▒z.

NELER YAPILAB─░L─░R?

M├╝sl├╝man vicdan─▒ STKÔÇÖlar elbette ufak tefek gayretler g├Âsteriyor. G├Âsterecekler de. ├ç├╝nk├╝ m├╝sl├╝man─▒n M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n─▒n ┼či├ór─▒d─▒r, yard─▒m etmek ihtiyac─▒ olana.

Fakat STKÔÇÖlar─▒n g├╝c├╝n├╝ ├žok a┼čan bir problemle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─čumuzu anlamakla m├╝kellefiz ├Âncelikle. Devletlerin, devlet g├╝c├╝n├╝ kullanmas─▒ gerekmekte.

ÔÇó├ľncelikle Birle┼čmi┼č Milletler nezdinde, Myanmar h├ódiseleri sa─člam ve sa─čl─▒kl─▒ verilerle ifade edilmeli.

ÔÇóEhl-i insaf b├╝t├╝n devletler, siy├ós├« g├╝├žleri ne olursa olsun tav─▒r almaya ikn├ó edilmeli.

ÔÇóMyanmar; el├žili─či bulunan b├╝t├╝n ├╝lkelerde diplomatik misyonda ikinci ve belki de ├╝├ž├╝nc├╝ k├ótipli─če d├╝┼č├╝r├╝lmeli.

ÔÇóBeynelmilel b├╝t├╝n yar─▒┼čma ve toplant─▒lardan Myanmar temsilcilerinin el ├žektirilmesi i├žin ├žaba g├Âsterilmeli.

ÔÇóMyanmarÔÇÖla ticaret yapan ├╝lkeler s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lmal─▒.

ÔÇóM├╝sl├╝man ├╝lkeler, Myanmar i├žindeki ve d─▒┼č─▒ndaki Rohingyal─▒lar─▒ koruma alt─▒na ald─▒─č─▒n─▒ il├ón etmeli.

ÔÇóMyanmarÔÇÖdan ├Âncelikle ├╝lke i├žindeki halk─▒n hayat garantisi al─▒nmal─▒ ve sonra da hepsine sosyal haklar─▒n─▒n geri verilmesi istenmeli.

ÔÇó├ťlke d─▒┼č─▒nda s├╝rg├╝n veya muh├ócir olan b├╝t├╝n Rohingyal─▒lar─▒n ├╝lkeye d├Ân├╝┼člerinin kap─▒s─▒n─▒n a├ž─▒lmas─▒ i├žin bask─▒ yap─▒lmal─▒, eski ev ve varl─▒klar─▒n─▒n h├╝k├╗met taraf─▒ndan verilmesi garanti alt─▒na al─▒nmal─▒.

ÔÇóA├ž─▒k bir ┼čekilde su├ža bula┼čm─▒┼č b├╝t├╝n Budistlerin, mahkeme ├Ân├╝nde hukuk kurallar─▒ ├žer├ževesinde mahkeme edileceklerinin garantisi al─▒nmal─▒.

ÔÇóOrdudan, katli├óm ve soyk─▒r─▒ma bula┼čm─▒┼č olanlar─▒n tespit edilmesi ve temizlenmesi istenmeli.

Bu sayd─▒─č─▒m─▒z maddelerin bir veya birka├ž─▒n lider ├╝lke taraf─▒ndan s─▒k─▒ s─▒k─▒ya takip edilmesi gerekmektedir. Elbette b├╝t├╝n bunlar─▒n g├╝n├╝m├╝z konjonkt├╝r├╝nden bak─▒ld─▒─č─▒nda, icr├ós─▒n─▒n ├žok uzak bir hayal oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Fakat sadece 4 y─▒l ├Ânce i├žinden 4-5 farkl─▒ ├╝lke ├ž─▒kmas─▒ i├žin i├ž sava┼č─▒n e┼či─čindeki bir ├╝lke durumundan, bug├╝n geldi─čimiz noktaya bak─▒ld─▒─č─▒nda ; ┬ź─░nsan i├žin ancak ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ vard─▒r.┬╗ ├óyetinin nas─▒l a├ž─▒k ve se├žik tez├óh├╝r etti─čini anlamak ve ├žok k─▒sa bir s├╝re i├žerisinde bu say─▒lan zor gibi g├Âr├╝len maddelerin bile daha ├Âtesinde imk├ón ve kazan─▒mlara kap─▒ a├ž─▒labilece─čini, ula┼čabilece─čimizi g├Ârmek elbette ki m├╝mk├╝nd├╝r.

Tek yapmam─▒z gereken; All├óhÔÇÖ─▒n bize, g├╝n├╝m├╝zde bir h─▒ristiyan devlet adam─▒n─▒n a─čz─▒ndan tekrar hat─▒rlatt─▒─č─▒ ├él-i ─░mr├ón S├╗resiÔÇÖnin o kuts├« s├Âzlerini, vaÔÇśdini ve ├«kaz─▒n─▒ tekrar hat─▒rlay─▒p ona g├Âre h├ól ve gidi┼č├ót─▒m─▒z─▒ tertip etmekten ge├žmektedir.

ÔÇťHep birlikte All├óhÔÇÖ─▒n ipine s─▒ms─▒k─▒ yap─▒┼č─▒n; b├Âl├╝n├╝p par├žalanmay─▒n. All├óhÔÇÖ─▒n size olan nimetini hat─▒rlay─▒n. Hani siz birbirine d├╝┼čman idiniz de Allah g├Ân├╝llerinizi birle┼čtirdi ve OÔÇÖnun nimeti sayesinde karde┼č oldunuz. Siz bir ate┼č ├žukurunun tam kenar─▒nda iken oradan da sizi Allah kurtarm─▒┼čt─▒. ─░┼čte Allah size ├óyetlerini b├Âyle a├ž─▒kl─▒yor ki do─čru yolu bulas─▒n─▒z.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 103)

Sel├óm ve du├ó ile…

KATLİÂMLAR

1938

Budist r├óhipler ba┼čkanl─▒─č─▒nda, m├╝sl├╝man Rohingya halk─▒na kar┼č─▒ korkun├ž sald─▒r─▒lar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Binlerce Rohingyal─▒ ├Âlm├╝┼č ve yakla┼č─▒k 500 bin Rohingyal─▒ ├╝lkelerini terk etmek zorunda kalm─▒┼člard─▒r.

MART 1942

─░ngiliz i┼čgaline kar┼č─▒ olarak kurulan Takin ├Ârg├╝t mensuplar─▒ ve Budistler Minbya kentine ba─čl─▒ ├çonbil├¬ k├Ây├╝ne sald─▒rarak erkek-kad─▒n, ya┼čl─▒-gen├ž, ├žocuk-bebek ayr─▒m─▒ g├Âzetmeden k─▒l─▒├ž, ┼či┼č, b─▒├žak ve baltalarla m├╝sl├╝manlar─▒ vah┼č├«ce ┼čeh├«d etmi┼člerdir.

Y├╝zlerce kad─▒na tecav├╝z edilmi┼č ve sonra da bedenleri baltayla par├žalanm─▒┼čt─▒r. Kundaktaki binlerce bebek bile ┼či┼členerek ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. ├ľyle ki Lemgo Nehri, at─▒lan cesetlerden dolay─▒ g├╝nlerce k─▒rm─▒z─▒ akm─▒┼čt─▒r.

M├╝sl├╝manlar─▒n alt─▒n, g├╝m├╝┼č vb. de─čerli e┼čyalar─▒ ya─čmalanm─▒┼č ve arta kalan b├╝t├╝n varl─▒klar─▒ ya─čmac─▒lar aras─▒nda pay edilmi┼čtir.

40 g├╝n s├╝ren bu sald─▒r─▒ ve katli├ómlarda toplam 150 bin Rohingyal─▒ m├╝sl├╝man ac─▒mas─▒zca ┼čeh├«d edilmi┼čtir.

1978
KRAL DRAGON SALDIRILARI

Ba┼čkent Sittwe yak─▒n─▒ndaki m├╝sl├╝man k├Âylerde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. On binlerce m├╝sl├╝man; diri diri yak─▒larak, bo─čazlar─▒ kesilerek, ┼či┼členerek, kur┼čunlanarak ┼čeh├«d edilmi┼čtir.

Y├╝zlerce kad─▒na ├Ânce tecav├╝z sonra da i┼čkence yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

300 bin civar─▒nda Rohingyal─▒ m├╝sl├╝man b├Âlgeden ka├žarak kom┼ču Banglade┼čÔÇÖe s─▒─č─▒nm─▒┼č ve onlar─▒n bo┼čaltt─▒─č─▒ evlere Budistler yerle┼čtirilmi┼čtir.

2012

Yine diri diri yakmalar, bo─čazlamalar, ┼či┼člemeler, baltalarla par├ža par├ža do─čramalar. Akabinde sa─č kalanlar─▒n ya┼čama ├╝midi ile d├╝┼čt├╝─č├╝ yollar. Yollar─▒n ald─▒─č─▒ canlar bir de; mezar─▒ bilinmeyen, bulunamayacak yerlere g├Âm├╝len bedenler.

1640 ┼čehid.

370 ki┼či bo─čaz─▒ kesilerek,

800 ki┼či evlerinin i├žinde iken evlerinin ate┼če verilmesiyle diri diri yanmalar─▒ izlenerek,

400 ki┼či kur┼čuna dizilerek,

Kalanlar da ta┼članarak ve sopalarla d├Âv├╝lerek ┼čeh├«d edilmi┼č.

Y├╝zlerce insan tavuk gibi bo─čazlanarak, binlerce insan da diri diri yak─▒larak ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č, on binlerce insan g├Â├ž etmek zorunda kalm─▒┼čt─▒r.

Toplamda 33 k├Ây ate┼če verilmi┼čtir. Yak─▒lan ev say─▒s─▒ ise 2920ÔÇÖdir.

2017ÔÇÖnin Kurban Bayram─▒ÔÇÖnda ┬źkurbanl─▒k┬╗ olarak se├žilen m├╝sl├╝man Rohingya halk─▒n─▒n, okyanus yoluyla ka├žmamalar─▒ i├žin yak─▒lan tekne say─▒s─▒ 95.

Bir ┼čark─▒ bilirim k├╝├ž├╝kl├╝─č├╝mden.

Orda bir k├Ây var uzakta, gitmesek de gelmesek de o k├Ây bizim k├Ây├╝m├╝zd├╝r.

├ľyle de─čilmi┼č anlad─▒m.

Ne kadar uzak olursa olsun, gitmek gerekiyormu┼č anlad─▒m. Gidip g├Ârmek gerekiyormu┼č anlad─▒m. Gitmezsem gidemedi─čim topraklarda yab├ón├« otlar bitip beni, benden olan─▒ benden al─▒rm─▒┼č anlad─▒m.

Gidemedi─čin yer senin de─čilmi┼č anlad─▒m.

Bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n:

Kap─▒n─▒za bir sabah askerler geliyor ve; ┬ź─░┼č├ži l├óz─▒m.┬╗ diyerek sizi g├Ât├╝r├╝yorlar. Mecburen gitmek zorundas─▒n─▒z. Gitmeme gibi bir hakk─▒n─▒z yok. Aksi takdirde hapis ve i┼čkence var. ─░┼čin kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ├╝cret beklentisi i├žine girmek de yok. Siz ┬źzorunlu i┼č├ži┬╗siniz. Yani bir nev├« k├Âle.

Bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n:

Beton ev yapma hakk─▒n─▒z yok. Evinizi ah┼čaptan yapacaks─▒n─▒z. Evde kaz├ór├ó yang─▒n ├ž─▒kar da ev yanarsa siz de yand─▒n─▒z demektir; ├ž├╝nk├╝ ev, devletin mal─▒d─▒r. Devlet mal─▒na zarar verdi─činiz i├žin 6 y─▒l sorgusuz sualsiz hapis cezas─▒ sizi bekliyor.

Bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n:

En fazla liseye kadar okuyabilirsiniz, ├╝niversite e─čitimi tam bir hayal. ─░┼č yeri a├žamazs─▒n─▒z kendi ba┼č─▒n─▒za. Ancak Budist bir orta─č─▒n─▒z─▒n olmas─▒ gerekir. Hi├ž para koymadan, yat─▒rmadan % 50 sizin orta─č─▒n─▒zd─▒r Budist.

Bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n:

Elinde olan her ┼čey i├žin y├╝ksek vergiler ├Âdemek zorundas─▒n. Koyunun, ke├žin mi var? Y├╝ksek vergi. Devlette ba┼čvuru yapabilece─čin bir merc├« de yok. ├ç├╝nk├╝ devlet memuru da olamazs─▒n. Arabana veya motosikletine binip yan k├Âydeki akrabalar─▒n─▒ ziyaret edemezsin; ├ž├╝nk├╝ araba veya motosiklet alman da yasak, yan k├Âye gitmen de yasak. Yolculuk hakk─▒n da yok. Telefonla aray─▒p h├ól-hat─▒r sormak m─▒ istiyorsun? M├╝mk├╝n de─čil. Sabit veya mobil hatta sahip de olamazs─▒n.

Çünkü sen müslümansın.

Evlenmek mi istiyorsun? Hem damat hem gelin, ayr─▒ ayr─▒ devlete vergi ├Âdemek zorunda. Vergini ├Âdedin fakat hemen evlenemezsin. Ba┼čvuruyu yapacaks─▒n ve 2-3 y─▒l bekleyeceksin cevap gelmesi i├žin. 2-3 y─▒l sonra olumsuz da gelebilir cevap. Hem evlenemezsin hem ├Âdedi─čin vergi de yanar.

Bir ├╝lke d├╝┼č├╝n├╝n:

Evde ka├ž ki┼či var; ka├ž ki┼či ├Âlm├╝┼č, ka├ž ki┼či do─čmu┼č bilinmesi i├žin devlete her y─▒l aile foto─čraf─▒ vermek zorundas─▒n. Hem do─čanlar hem de ├Âlenler i├žin vergi vereceksin ayn─▒ zamanda.

Tüm bunlardan darlandın, sıkıldın; gidip camide namaz kılmak istiyorsun. Camiye gittin, fakat cemaatle namaz kılamazsın. Cemaatle namaz kıldın mı askerler gelip camiyi yıkıyorlar ve yerine Budist mâbedi yapıyorlar. Kurban Bayramı geldi, kurban kesebilir misin, elbette hayır.

─░┼čte o ├╝lke Myanmar.

Ve b├╝t├╝n bu s─▒k─▒nt─▒lar─▒ ya┼čamana sebep olan tek bir farkl─▒l─▒─č─▒n var senin.

M├╝sl├╝man olman.

Orda bir Myanmar var uzakta. Gidip gelmezsek e─čer, benim gibi m├╝sl├╝manlar ├Âlecek hep. D├╝n ├Âld├╝kleri gibi. Bug├╝n ├Âld├╝kleri gibi. Yar─▒n da ├Âlecekler…