├éH KE┼×KE!

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

a_ziylan-SAYI-141

Ge├žen g├╝n ortak ├žal─▒┼čan iki karde┼čten biri ziyaretime geldi. Bir firmalar─▒ var. Bana i┼činden, ortakl─▒ktan ┼čik├óyet etti. Hul├ósa;

ÔÇťÔÇôNe i┼čten ne d├╝nyadan, art─▒k tat alam─▒yorum. ├çok s─▒k─▒l─▒yorum. Karde┼čim de ayn─▒ fikirde. Ortakl─▒─č─▒ bitirip ayr─▒lmak istiyoruz.ÔÇŁ dedi.

Ben de;

ÔÇťÔÇôG├Âr├╝n├╝┼če bak─▒l─▒rsa, i┼čleriniz iyi gidiyor. Yabanc─▒ de─čilsiniz, karde┼čsiniz. Ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒z takdirde ├žok m├╝┼čk├╝l durumlara d├╝┼čersiniz. Biz herkese birle┼čmeyi ├Â─č├╝tl├╝yoruz. Ortakl─▒klar kurarak b├╝y├╝meyi tavsiye ediyoruz. Sen ise ayr─▒lmak istiyorsun.ÔÇŁ dedim.

ÔÇťÔÇôAllah herkesin r─▒zk─▒n─▒ verir.ÔÇŁ dedi.

Ben de ┼čunlar─▒ s├Âyledim:

ÔÇťÔÇôAllah herkesin r─▒zk─▒n─▒ verir do─čru ama, Allah; ┬ź─░ki ki┼či ortak olursa ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ benim.┬╗ diyor. ┬źHerkes ayr─▒ ayr─▒ olsun, ben r─▒zk─▒n─▒ veririm.┬╗ diye ayr─▒lmaya te┼čvik etmiyor. ┬źHep beraber olun, birle┼čin.┬╗ diyor.

Çünkü;

Birlikten kuvvet do─čar.

Allah sana r─▒zk─▒n─▒ bir par├ža kuru ekmek olarak da verebilir, m├╝kellef bir sofra olarak da ikram edebilir.

R─▒zk─▒n, sana birinin eline tutu┼čturaca─č─▒ sadaka olarak da gelebilir. Birlik beraberlik i├žinde d├╝r├╝st├že ├žal─▒┼čman─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak bolluk-bereket olarak da gelebilir. H├óinlik olmazsa; e─čer ┼čartlar─▒na ri├óyet edilirse, birlik berekettir. Ayr─▒l─▒k, da─č─▒n─▒kl─▒k ve par├žalanmak ise zay─▒fl─▒kt─▒r ve bereketsizliktir.

Had├«s-i ┼čerifte buyurulur:

┬źBirlik-beraberlik rahmettir. Ayr─▒l─▒k azapt─▒r.┬╗ (Suy├╗t├«, el-C├ómiuÔÇÖs-sa─č├«r, I, 145)

Bir araya toplan─▒nca r─▒z─▒k bereketinin daha fazla geldi─činin g├╝zel bir delili de ┼ču had├«s-i ┼čeriflerdir:

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin ash├ób─▒;

┬źÔÇôY├ó Ras├╗l├óllah! Yemek yiyoruz, fakat doymuyoruz.┬╗ dediler.

Ras├╗l-i Ekrem onlara;

┬źÔÇôHerh├ólde ayr─▒ ayr─▒ yiyorsunuz!┬╗ buyurunca;

┬źÔÇôEvet, ├Âyle yap─▒yoruz.┬╗ dediler.

Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- de;

┬źÔÇôYeme─či birlikte yiyiniz; besmele ├žekiniz; yeme─činiz bereketlenir.┬╗ buyurdu. (Eb├╗ D├óv├╗d, EtÔÇśime 14)ÔÇŁ

Daha evvel; ortakl─▒kla al├ókal─▒, birle┼čerek b├╝y├╝meyi te┼čvik edici ve bir ortakl─▒─č─▒n bozulmamas─▒ i├žin yap─▒lmas─▒ gerekenleri anlatt─▒─č─▒m─▒z yaz─▒lar yazm─▒┼čt─▒k. Yine h├ót─▒ralar─▒m─▒z─▒ da payla┼čm─▒┼čt─▒k.

Fakat o zaman anlatmad─▒─č─▒m babam ile amcam─▒n ortakl─▒k hik├óyesi ile beraber, eksik kalan baz─▒ noktalar─▒ da hat─▒rlatmakta fayda g├Âr├╝yorum.

Antep harbinin ┼čiddetli oldu─ču aylarda dedem ya┼čl─▒ ve hasta, babam─▒ yan─▒na ├ža─č─▒r─▒yor ve ┼č├Âyle diyor:

ÔÇťÔÇôO─člum ben herh├ólde ├Âlece─čim. Karde┼čin hen├╝z k├╝├ž├╝k, daha 12 ya┼č─▒nda. Onu evl├ód─▒n gibi sev, onu sana em├ónet ediyorum.ÔÇŁ

Babam da;

ÔÇťÔÇôBa┼č ├╝st├╝ne baba, sen ├╝z├╝lme o benim karde┼čim.ÔÇŁ diyor.

├çok ge├žmeden dedem vefat ediyor. Allah rahmet eylesin.

O zaman 18 ya┼č─▒nda olan babam─▒n ├╝zerinde b├Âyle bir vasiyet var.

Babam─▒n daha ├Ânce ├Â─črendi─či k├Âk iplik boyac─▒l─▒─č─▒ mesle─či var. Karde┼čini de ├ž─▒rak olarak yan─▒na al─▒yor, beraber ├žal─▒┼č─▒yorlar. Babaannem, babam ve amcam beraber ya┼č─▒yorlar.

Zaman i├žerisinde babam evleniyor; yine ayn─▒ avluda oturuyorlar, ayn─▒ ocaktan yemek yiyorlar, keseleri bir, sofralar─▒ bir… ┼×u para senin, bu para benim hesab─▒ yok aralar─▒nda.

Hayat devam ediyor. Babam─▒n be┼č tane evl├ód─▒ oluyor. Ben, be┼č evl├ód─▒n─▒n d├Ârd├╝nc├╝s├╝y├╝m.

Babam karde┼čini de bir evl├ód─▒ gibi g├Âr├╝yor. Amcam da a─čabeyini babas─▒ gibi g├Âr├╝yor. Neticede ortaklar ama birbirlerine yabanc─▒ insanlarm─▒┼č gibi madd├« hak ve hukuku belirleyecek bir zemin olu┼čmuyor. Babam─▒n akl─▒na gelmiyor, amcam s├Âylemeye ├žekiniyor.

Amcam i┼čyerinde bedenen ├žal─▒┼č─▒yor; babam ise hem i┼č al─▒yor hem tahsil├ót yap─▒yor hem de bo┼č zamanlar─▒nda gelip i┼če yard─▒m ediyor. ─░┼č yerinde amcam─▒n ancak yar─▒s─▒ kadar ├žal─▒┼č─▒yor.

Amcam da evleniyor. Bir ├žocu─ču oluyor. Belki el k─▒z─▒n─▒n da tesiriyle amcam iyice vesveselerle d├╝┼č├╝nmeye ba┼čl─▒yor:

ÔÇťHem ├žok ├žal─▒┼čan benim, hem de payla┼čt─▒─č─▒m─▒zda onlar yedi ki┼či, biz kar─▒-koca bir de ├žocuk ├╝├ž ki┼čiyiz. Ben onlar─▒n iki kat─▒ kadar ├žal─▒┼č─▒yorum, ama payla┼čmaya geldi mi onlar yedi ki┼či yiyor biz ├╝├ž ki┼či yiyoruz.ÔÇŁ

Fakat bunlar─▒ ├ž─▒k─▒p babam─▒n y├╝z├╝ne s├Âyleyemiyor. ─░├žinden kuruyor.

Amcamın moralini iyice bozan iki hâdise daha oluyor.

Babam bir ba─č sat─▒n al─▒yor. Tapu kendi ├╝zerine. Bir zeytinlik sat─▒n al─▒yor o da ayn─▒. Amcam bunlar─▒ duyunca iyice sinirleniyor. Art─▒k evde, annesinin ve yengesinin (benim annemin) yan─▒nda da ┼čik├óyet etmeye ba┼čl─▒yor.

Fakat babam eskinin otoriter bir insan─▒. Bu sebeple annem de duyduklar─▒n─▒ gidip babama s├Âyleyemiyor. Babaannem de bir ┼čey diyemiyor.

Fakat sonunda, amcam babam─▒n kar┼č─▒s─▒na dikilip;

ÔÇťÔÇôBen ayr─▒lmak istiyorum.ÔÇŁ diyor.

Babam sebebini sorunca;

ÔÇťÔÇô─░ll├ó bir sebebi mi olmal─▒?ÔÇŁ diyor.

Alman HarbiÔÇÖnin yeni ba┼člad─▒─č─▒ zamanlar.

Babam nineme gidip karde┼činin ayr─▒lmak istedi─čini anlat─▒nca, ninem;

ÔÇťÔÇôBen ondan uzun zamand─▒r duyuyordum bunu.ÔÇŁ diyor. Sebebini de aktar─▒yor:

ÔÇťKarde┼čin diyor ki: ┬ź├çal─▒┼čan benim yiyen onlar. Onlar ├žok, biz az─▒z!┬╗ÔÇŁ

Babam bunlar─▒ duyunca ├žok k─▒z─▒yor. Daha do─črusu, karde┼činin d├╝┼č├╝nceleri ve arkas─▒ndan s├Âyledikleri a─č─▒r─▒na gidiyor.

ÔÇťÔÇôYa ├Âyle mi?ÔÇŁ diyor.

Bir ├Âfkeyle; oturduklar─▒ evi, d├╝kk├ón─▒, i┼či, ba─č─▒ ve zeytinli─či sat─▒yorlar. Payla┼č─▒m s─▒ras─▒nda s─▒rf;

┬źSen ┼čunu ald─▒n, bunu ald─▒n.┬╗ olmas─▒n diye her ┼čeyi sat─▒p paras─▒n─▒ payla┼č─▒yorlar.

Babam ba┼čka bir eve, amcam ba┼čka bir eve kiraya ├ž─▒k─▒yorlar.

Aradan birka├ž sene ge├žince ikisi de ald─▒─č─▒ paralar─▒ t├╝ketiyor. Haz─▒ra da─č dayanmaz. ─░kisi de ├žok m├╝┼čk├╝l duruma d├╝┼č├╝yor, ma─čdur oluyorlar. Ortak iken durumlar─▒ iyi olan iki karde┼č, ne yapacaklar─▒n─▒ ┼ča┼č─▒r─▒yorlar, k─▒t kanaat ge├žiniyorlar.

Babam daha ┼čansl─▒. ├ç├╝nk├╝ han─▒m─▒ yani annem i┼č bilen bir kad─▒nd─▒. ├çocuklar─▒n da yard─▒m─▒yla aile aya─ča kalk─▒yor. Madd├« durum iyile┼čiyor.

Fakat;

Amcam─▒n yard─▒m edecek ├žocuklar─▒ yoktu. ├ľlene kadar fakir, muhta├ž kald─▒.

Bu ayr─▒l─▒ktan iki taraf da pi┼čman oldu.

Babam hep derdi ki;

ÔÇťÔÇôKe┼čke o zaman ├Âfkeye kap─▒l─▒p da bu ├žocu─ču ay─▒rmasayd─▒m. O bana babam─▒n vasiyetiydi. Babam─▒n vasiyetini tutsayd─▒m.

Ne derse; ┬źHe!┬╗ deseydim ne olurdu sanki. Ortak oldu─čumuzu anlatsayd─▒m. Bizim durumumuz ┼čimdi iyi de onun durumu k├Ât├╝, y├╝re─čim par├žalan─▒yor.ÔÇŁ derdi.

Neticede karde┼č. Elimizden geldi─čince yard─▒m etmeye, zor durumda b─▒rakmamaya ├žal─▒┼čt─▒k. Ama ke┼čke bu s─▒k─▒nt─▒lar hi├ž ya┼čanmasayd─▒.

Amcamla konu┼čtu─čum zaman, g├Âr├╝rd├╝m ki o da pi┼čmand─▒:

ÔÇťÔÇôAh baban! B├╝t├╝n kabahat babanda! Ben san─▒yordum ki b├╝t├╝n menfaati ├╝st├╝ne al─▒yor. H├ólbuki ayr─▒l─▒rken g├Âsterdi ki hi├žbir ┼čeyi kendi ├╝st├╝ne alm─▒yormu┼č. Bunlar─▒ bana zaman─▒nda anlatsayd─▒ ben ayr─▒l─▒r m─▒yd─▒m?!. Niye ayr─▒lay─▒m…ÔÇŁ

Ayr─▒lma karar─▒ alan karde┼č ortaklara, babamla amcam─▒n hik├óyesini b├Âyle anlatt─▒m. Son s├Âz olarak da onlara ┼čunu s├Âyledim:

ÔÇťÔÇôNe olur sizi sevenleri ├╝zmeyin. Sevmeyenleri de sevindirmeyin. ├ç├╝nk├╝ ┼čeytan giriyor araya. ┼×eytan sizin bu h├ólinizi g├Âr├╝nce sevinecek. Baz─▒ dost gibi g├Âr├╝nenler de var. Onlar da sizin d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝z h├óle sevinecek, onlar─▒ da sevindirmeyin. Ortakl─▒─ča devam edin, birle┼čmeye devam edin. Ufak tefek fed├ók├órl─▒klar yap─▒n.

Bu h├ódiseden ├ž─▒kar─▒lacak dersler var.

┼×imdi amcam─▒n vesveselerini d├╝┼č├╝nelim:

At├Âlyede ben fazla ├žal─▒┼č─▒yorum zannediyor. Babam─▒n m├╝┼čteri bulma ve tahsil├ót gibi i┼člerini i┼čten saym─▒yor.

H├ólbuki bir ortakl─▒kta, herkes verimli olaca─č─▒ sahada ├žal─▒┼č─▒r.

Hatt├ó ├ževre, tecr├╝be ve husus├« kabiliyet gerektiren i┼člerin; beden├« faaliyetler gibi mesai saatiyle ├Âl├ž├╝lmesi de do─čru olmaz. ─░┼činin m├╝┼čterisini bulan, tahsil├ót─▒n─▒ yapabilen bir ki┼či; i┼č yapt─▒racak iyi bir ustaba┼č─▒ da bulabilir.

Tam tersi de olabiliyor:

─░┼čin d─▒┼č taraf─▒nda duranlar, i├žeride ├žal─▒┼čanlar─▒ ve yapt─▒klar─▒n─▒ k├╝├ž├╝k g├Ârebiliyorlar. Bu da yanl─▒┼č. ─░┼čin ba┼č─▒nda sahibinin bulunmas─▒ da m├╝him bir katk─▒d─▒r. ├ťretim b├╝t├╝n├╝yle ┬źelin adam─▒┬╗yla y├╝r├╝meyebilir.

H├ós─▒l─▒: ─░ki taraf da di─čerinin k─▒ymetini bilecek, haset etmeyecek, fesatl─▒k yapmayacak.

Babamla amcamın hikâyesi her ortaklık yapana nasihat olsun.

Bir akrabam─▒z vard─▒. Kocas─▒, d├Ârt karde┼čiyle ortak i┼č yap─▒yorlard─▒. Akrabam bana yak─▒narak diyordu ki:

ÔÇťÔÇôAhmet Amca sen biliyor musun, b├╝t├╝n i┼či yapan benim kocam. Her i┼či o yap─▒yor. E─čer o olmasa karde┼čleri hi├žbir i┼či bilmezler.ÔÇŁ

Ben;

ÔÇťÔÇôYavrum ├Âyle deme. B├╝t├╝n r─▒zk─▒ veren Mevl├óÔÇÖm.ÔÇŁ dedim hep ona.

Nihayet ayr─▒ld─▒lar. ┼×imdi o karde┼člerinin hepsinin durumu iyi, kendisininki k├Ât├╝.

Demek ki;

ÔÇťÔÇôBen bilirim!ÔÇŁ dememeli.

Bunun t├ó asr-─▒ sa├ódette ya┼čanan bir misalini Y├╝zak─▒ dergimizde okudum:

Enes bin M├ólik -rad─▒yall├óhu anh- ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťNebiyy-i Ekrem -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- zaman─▒nda iki karde┼č vard─▒. Bunlardan biri (ilim ├Â─črenmek i├žin) Peygamber EfendimizÔÇÖin yan─▒na gelir; di─čeri de ├žal─▒┼č─▒r, bir meslek icr├ó ederdi. Bir g├╝n ├žal─▒┼čan karde┼č, di─čerini Ras├╗l-i Ekrem -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖe ┼čik├óyet etti.

Allah Ras├╗l├╝ -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- bu ┼čik├óyete kar┼č─▒l─▒k ┼ču cevab─▒ verdi:

ÔÇťBelki de sen, onun sayesinde i┼č buluyor ve r─▒z─▒kland─▒r─▒l─▒yorsun.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Z├╝hd, 33/2345)

PeygamberimizÔÇÖin cevab─▒, bereketi hat─▒rlatmak. R─▒zk─▒ vereni d├╝┼č├╝nmek. R─▒zk─▒ veren Rabbim. O hangisinden r├óz─▒ olur:

ÔÇťHer i┼či BEN yap─▒yorum. BEN olmazsam bu firma batar. BEN─░M hakk─▒m daha fazla olmal─▒!ÔÇŁ diyenden mi yoksa;

ÔÇťRabbim hel├ólinden r─▒z─▒k veriyor. Ne mutlu ki hep beraber huzur i├žinde a─č─▒z tad─▒yla ├žal─▒┼č─▒yoruz, kazan─▒yoruz; kimseye muhta├ž olmuyoruz. Rabbim beraberli─čimizi bozmas─▒n. Aram─▒za ┼čeytan─▒ sokmas─▒n!..ÔÇŁ diyenden mi?

Di─čer taraftan;

Babam─▒n hatas─▒ da, karde┼činin vaziyetini hi├ž d├╝┼č├╝nmemesi. O ortakl─▒k ad─▒na sat─▒n ald─▒─č─▒ mallar─▒; bir aile reisi olarak em├óneten ├╝zerine al─▒yor, fakat bunu karde┼činin yanl─▒┼č de─čerlendirebilece─čini d├╝┼č├╝nm├╝yor. Nas─▒l olsa elimde b├╝y├╝d├╝ diyor. Evl├ód─▒ gibi say─▒yor. H├ólbuki o da b├╝y├╝m├╝┼č, evlenmi┼č, ├žoluk-├žocu─ča kar─▒┼čm─▒┼č;

ÔÇťÔÇôBak karde┼čim, bu ba─č─▒ ald─▒k. Ben ┼čimdilik tapusunu ├╝zerime yap─▒yorum ama elbette bu d├╝kk├óna ait bir mal. ─░kimizin ortak mal─▒.ÔÇŁ deseydi, karde┼činin vesveselerini da─č─▒t─▒rd─▒.

Yahut, en ba┼čtan;

ÔÇťÔÇôGel tapuya gidiyoruz.ÔÇŁ deyip, karde┼čini de kayda ge├žirseydi…

Daha evvel s├Âyledik, yazd─▒k: D├«nimiz niz├ó ├ž─▒kmamas─▒ i├žin;

ÔÇťAlacak bor├ž vs. her ┼čeyi kay─▒t alt─▒na al─▒n, ┼čahit tutun, yaz─▒n, ├žizin, ├╝┼čenmeyin!ÔÇŁ t├ólim├ót─▒n─▒ veriyor. (Bkz. el-Bakara, 282-283)

ÔÇť─░sti┼č├óreyi ihmal etmeyin!ÔÇŁ diyor.

ÔÇťKendiniz i├žin istedi─činizi karde┼činiz i├žin de isteyin!ÔÇŁ diyor.

H├ódisenin b├╝t├╝n├╝nden ├ž─▒kan ┼ču ders de ├žok m├╝him:

Onlar beraber iken o d├╝kk├ón; iki aileye bakt─▒─č─▒ gibi, yava┼č yava┼č ba─člar, zeytinlikler de ald─▒racak, il├óve yat─▒r─▒mlar yapt─▒racak kadar para kazand─▒r─▒yormu┼č. Fakat ayr─▒ld─▒klar─▒nda ellerine ge├žen ile iki aile de ayakta duramaz h├óle geliyor. Yani o bereket ortadan kalk─▒yor. Allah biri becerikli diye veya biri fazla ├žal─▒┼č─▒yor diye vermiyordu o bereketi. ─░kisi bir arada diye veriyordu. Birbirlerine sahip ├ž─▒k─▒yorlar, ayr─▒lm─▒yorlar, da─č─▒lm─▒yorlar diye veriyordu.

Birlikte kuvvet var. Ayr─▒l─▒kta zaaf var.

Bu kadar a├ž─▒k.

Cenâb-ı Hak anlayabilenlerden eylesin.

Biz ticaret k─▒sm─▒n─▒ s├Âyledik. Siz; siyaset, toplum ve e─čitim gibi hususlarda da birlik ve beraberli─čin faydas─▒n─▒ anlay─▒n. ├ç├╝nk├╝ ayn─▒ hakikatler orada da ge├žerli.

Rabbim bizleri bir eylesin, diri eylesin. Da─č─▒lmam─▒za, par├žalanmam─▒za, kuvvetten d├╝┼čmemize m├╝saade etmesin.

Âmîn!..