AYNI SAFTA, OMUZ OMUZA

Ahmet Z─░YLAN

┬źZenginlik olsun, ilim olsun, s─▒hhat olsun, her t├╝rl├╝ imk├ónda nasibimize d├╝┼čen her ┼čey bizim i├žin imtihan vesilesi olan birer emanettir.┬╗ demi┼čtik. Fakat bunu s├Âylemek kolayd─▒r da idrak edip hayata ge├žirmek zordur. Nefsimiz, her t├╝rl├╝ imk├ón ve varl─▒─č─▒ kendine m├ól etmek, bununla ┼č─▒marmak ister.

Bu sebeple Cen├ób-─▒ Hak her vesile ile elimizdeki imk├ónlarla b├Âb├╝rlenmememiz, aksine bunlar─▒ hassas bir emanet olarak kullanmam─▒z gerekti─čini bize ihtar ediyor. Camide, hacda her kesimden M├╝sl├╝man─▒ yan yana, omuz omuza getiriyor.

Ayr─▒cal─▒k yok!

Birinci s─▒n─▒f M├╝sl├╝man, ikinci s─▒n─▒f M├╝sl├╝man yok! Bizler hep elhamd├╝lill├óh M├╝sl├╝man bir beldede do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝m├╝z i├žin bu nimeti d─▒┼čar─▒dan bakanlar kadar idrak edemiyoruz. Fakat d─▒┼čar─▒dakiler, ba┼čka dinlerin mensuplar─▒ bu hususu hemen fark ediyorlar. Bununla ilgili m├ónidar, g├╝zel bir h├ódise ya┼čanm─▒┼č AntepÔÇÖimizde.

AntepÔÇÖin i┼čgal edildi─či y─▒llarda Ermeniler, ─░ngiliz i┼čgal g├╝├žlerine, kendilerinin zorla ─░sl├ómÔÇÖa sokuldu─čundan ┼čik├óyette bulunmu┼člar. ─░ngilizler de dinda┼člar─▒n─▒ korumak d├óv├ós─▒yla i┼čin pe┼čine d├╝┼čm├╝┼č. Kimlerin M├╝sl├╝man oldu─čunu tahkik ettirmeye koyulmu┼člar.

Tespit edilen isimlere meselenin asl─▒ soruluyor. Kimisi; ┬źNe yapal─▒m ba┼č─▒m─▒za bir ┼čey gelir diye korktuk.┬╗ diyor. ─░ngilizler de; ┬źArt─▒k korkmay─▒n bunlar size bir ┼čey yapamazlar┬╗ diye i┼čgal ettikleri memlekette Ermenilere h├óm├«lik tasl─▒yorlar. H├ólbuki kimsenin zorla M├╝sl├╝manla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ fil├ón yok.

Fakat M├╝sl├╝man oldu─ču tespit edilip de ─░ngilizler taraf─▒ndan ├ža─čr─▒lanlardan bir ki┼či var ki di─čerleri gibi cevap vermiyor. O adam, ├Ânceki ad─▒yla Kazanc─▒ Abraham Usta. Yeni ad─▒yla Kazanc─▒ ─░brahim Usta… O da M├╝sl├╝man olmu┼č bir Ermeni… Soruldu─čunda diyor ki:

ÔÇťÔÇôBen kimsenin zorlamas─▒yla de─čil kendi arzum ve karar─▒mla M├╝sl├╝man oldum.ÔÇŁ

─░┼čgalci subaylar ┼ča┼č─▒r─▒yor:

ÔÇťÔÇôNiye M├╝sl├╝man oldun?ÔÇŁ

Kazanc─▒ ─░brahim Usta ┼č├Âyle cevap veriyor:

ÔÇťÔÇôNi├žin M├╝sl├╝man oldu─čumu, uzun uzad─▒ya anlatmama hi├ž gerek yok. Buyurun kalkal─▒m ├Ânce bir camiyi, sonra da bir kiliseyi ziyaret edelim, orada m├óbedine gelmi┼č ibadet eden insanlara ┼č├Âyle bir bakal─▒m:

Camide; fakir-zengin, i┼č├ži-t├╝ccar, ├ólim-cahil, avam-havas, herkes yan yana, safa durmu┼člar ibadet ediyorlar. B├Âlmeler yok. En ├Ân saf sadece erken gelene ait. Kimsenin bir ayr─▒cal─▒─č─▒ yok.

Kilisede ise; herkese, onlar─▒n makam─▒na g├Âre tahsis edilmi┼č belli yerler var: Mahfiller, localar, odalar, s─▒ralar… Kasvet… Karanl─▒k… Ayr─▒cal─▒k…

Ben i┼čte bu m├╝him fark─▒ idrak ederek, buna dayanarak M├╝sl├╝man oldum. Anlad─▒m ki hak dinin m├óbedinde ayr─▒mc─▒l─▒k olamaz.ÔÇŁ

─░ngilizler bu nasipli ve bas├«retli insan─▒n cevab─▒ kar┼č─▒s─▒nda susup kalm─▒┼člar.

Onlara hakikati cesaret ve a├ž─▒k bir y├╝rekle s├Âyleyen Kazanc─▒ ─░brahim Efendi, ne hikmetse M├╝sl├╝man oldu─čunun ilk alt─▒ ay─▒nda durumunu ailesine a├žamam─▒┼č. Bu zaman zarf─▒nda namazlar─▒n─▒ gizlice, saklanarak ed├ó etmi┼č. Zaman zaman kimsenin g├Ârmedi─či anlarda camiye gitse de daha ziyade evinin bodrumundaki ah─▒rda namaz k─▒lm─▒┼č. Hemen hemen b├╝t├╝n namaz vakitlerinde ya ineklerin alt─▒n─▒ temizlemek, ya yem vermek ya da s├╝t sa─čmak gibi bahanelerle ah─▒ra ko┼čmu┼č, ineklerin yan taraf─▒nda samanlar─▒n ├╝zerinde g├Ân├╝l huzuru i├žinde ibadetine dikkat etmi┼č.

B├Âyle yapmas─▒n─▒n tek sebebi de, ailesinin da─č─▒lmamas─▒ i├žinmi┼č. E─čer M├╝sl├╝man oldu─čunu duyarlar ve onlar da M├╝sl├╝man olmazsa ayr─▒l─▒k ya┼čanabilece─či i├žin h├ólini gizlemi┼č ve onlar─▒n da M├╝sl├╝man olmas─▒ i├žin dualar ederek sadece sabretmi┼č.

Fakat alt─▒ ay sonra; ┬źBu b├Âyle olmayacak! Ne yapal─▒m kaderde ne varsa ona boyun b├╝kece─čiz.┬╗ diyerek durumu ailesine a├žmaya karar vermi┼č.

Bir ak┼čam ├žoluk-├žocuk herkesi toplam─▒┼č. S├╝k├╗net i├žinde durumunu anlatm─▒┼č ve onlar─▒ muhayyer b─▒rakm─▒┼č. Demi┼č ki:

ÔÇťÔÇô─░┼čte b├Âyle. ┼×imdi, dilerseniz siz de M├╝sl├╝man olup benimle devam edersiniz, dilerseniz yollar─▒m─▒z─▒ ay─▒ral─▒m.ÔÇŁ

Onun c├╝mleleri biter bitmez han─▒m─▒ ┼ča┼čk─▒n bir vaziyette s├Âz├╝ kapm─▒┼č:

ÔÇťÔÇôVay vaaay, niye bunca zamand─▒r s├Âylemedin bize? Ne zaman M├╝sl├╝man oldun?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôAlt─▒ ay ├Ânce.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôAllah iyili─čini versin senin. Ben de alt─▒ ay ├Ânce M├╝sl├╝man oldum. Alt─▒ ayd─▒r senden gizleyerek namazlar─▒m─▒ ed├ó ediyordum. Sana fark ettirmemek i├žin neler ├žektim. Niye s├Âylemedin ┼čimdiye kadar?ÔÇŁ

Bu sefer ┼ča┼č─▒rma s─▒ras─▒ ─░brahim UstaÔÇÖya gelmi┼č.

─░l├óh├« hikmete bak─▒n ki, me─čer birbirinden habersiz ikisi de ayn─▒ zamanda M├╝sl├╝man olmu┼člar. Hane da─č─▒lmas─▒n diye ikisi de birbirinden gizlemi┼č. Kad─▒nca─č─▒z evde yaln─▒z kal─▒nca, adamca─č─▒z da ah─▒rda ineklerin samanl─▒─č─▒nda namazlar─▒n─▒ alt─▒ ay saklana saklana k─▒lm─▒┼člar.

Ne kadar m├ónidar bir tecell├«. Sonras─▒ da ayr─▒ bir bereket ve il├óh├« l├╝tuf…

Ben bu ┼čahs─▒, yani Kazanc─▒ ─░brahim UstaÔÇÖy─▒ yak─▒ndan tan─▒d─▒m. ├çok g├╝zel bir M├╝sl├╝mand─▒. C├Âmertti. Bize ├žok s├╝t ikram etmi┼čtir. G├Ârg├╝l├╝yd├╝. KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ da g├╝zelce okumu┼č ├Â─črenmi┼čti. Onu dualar─▒mda hi├ž unutmuyorum. Bilhassa seher vakitlerinde yapt─▒─č─▒m dualarda dilimden eksik etmedi─čim isimler aras─▒nda o da var. Allah rahmet eylesin!

Demek istedi─čim ┼ču ki;

Vesileler, sebepler de bizim i├žin ibret. Bir g├Ân├╝l, s─▒rf camideki karde┼člikten, her kesimden insan─▒n saflardaki kenetleni┼činden etkilenmi┼č M├╝sl├╝man olmu┼č. Bir ba┼čkas─▒ bir ba┼čka g├╝zellikten… Demek ki hepimiz g├╝zel dinimizi en g├╝zel ┼čekilde ya┼čayarak ├Ârnek olmaya devam etmeliyiz. O zaman kim bilir hi├ž fark─▒na varmadan kimler i├žin hidayet veya ─▒slah vesilesi olaca─č─▒z.

Kazanc─▒ ustas─▒n─▒n dikkatini ├žeken husus ger├žekten m├╝him. G├╝zel dinimizde; ┬ź├ťst├╝nl├╝k sadece takv├ó iledir.┬╗ prensibi konmu┼č. Takv├óy─▒ da yaln─▒z kalplerin i├žindekini bilen Cen├ób-─▒ Hak bilir. ├ľyle oldu─ču i├žin M├╝sl├╝manlar fakiri, yoksulu hor g├Ârmek bir tarafa, belki de H─▒z─▒r -aleyhissel├óm-ÔÇÖd─▒r, h├╝rmetiyle aziz tutarlar.

Fakat bu ulv├« ├Âl├ž├╝lerden mahrum olan gayrim├╝slimler ├Âyle de─čildir. Kazanc─▒ ─░brahim Ustan─▒n ┼čik├óyet etti─či ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒ ├žok g├╝zel ├Âzetleyen bir h├ódise anlat─▒rlar:

Bug├╝nk├╝ odalar, te┼čkil├ótlar gibi ge├žmi┼čte de t├╝ccar─▒n, kuyumcunun, doktorun her mevkiinin localar─▒ varm─▒┼č. Kilisede de bu localar─▒na g├Âre otururlarm─▒┼č. Bir g├╝n zengin Ermenilerden birisi kiliseye geldi─činde, bakm─▒┼č ki fakir-fukara tak─▒m─▒ndan Agop ├Ân├╝ndeki s─▒rada oturuyor.

─░├žinden kin ve kibirle; ┬źNas─▒l olur da benim bulundu─čum b├Âlmede ayak tak─▒m─▒ndan biri oturur?┬╗ diye d├╝┼č├╝nm├╝┼č. O zaman bir ┼čey diyememi┼č fakat kiliseden ayr─▒ld─▒ktan sonra adam─▒ yan─▒na ├ža─č─▒rm─▒┼č:

┬źHayrola?┬╗ demi┼č, ┬źSende bir de─či┼čiklikler var. Anlat bakal─▒m!┬╗

Adam;

ÔÇťÔÇôBirka├ž kuru┼čumuz vard─▒, onu koyup bir i┼č kurduk, onunla da az-├žok kazand─▒k. Art─▒k durumumuz fena de─čil.ÔÇŁ demi┼č.

Di─čer adam bu cevab─▒ duyunca hemen, davetk├ór bir tarzda;

ÔÇťÔÇô├ľyle mi! Ben de tam bir ortak ar─▒yordum, ├žok k├órl─▒ bir i┼č var.ÔÇŁ demi┼č. Eski fakir, yeni zengin Agop teklifi kabul etmi┼č.

ÔÇťÔÇôNe alaca─č─▒z?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôSo─čan alaca─č─▒z. Ne kadar paran var?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô┼×u kadar…ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôOnun kadar da ben koyay─▒m. So─čan bu sene ├žok para getirecek, so─čan ticareti yapal─▒m.ÔÇŁ

─░ki ortak so─čan─▒ alm─▒┼člar, depolar─▒na koymu┼člar, so─čan─▒n fiyat─▒ biraz artm─▒┼č. Agop;

ÔÇťÔÇôSatal─▒m a─ča!ÔÇŁ dedik├že, di─čeri;

ÔÇťÔÇôYok, yok! Daha artacak fiyat─▒…ÔÇŁ demi┼č.

┬źHele bekle, hele dur, az daha y├╝kselsin┬╗ derken depodaki b├╝t├╝n so─čanlar kokmu┼č, ├ž├╝r├╝m├╝┼č. ├ľyle ki mahalleli kokudan ┼čik├óyet etti─či i├žin ├╝st├╝ne para verip, att─▒rm─▒┼člar. Birinin yar─▒ birinin de tam paras─▒ gitmi┼č. ─░fl├ósla neticelenen ortakl─▒k da sona ermi┼č tabi├« ki.

Bizim zengin t├╝ccar kiliseye gelince bakm─▒┼č ki Agop eski yerinde, fakir-fukaraya ayr─▒lan arkalarda oturuyor. AgopÔÇÖun yan─▒na yakla┼č─▒p, b├╝t├╝n olan bitenin s─▒rr─▒n─▒ f─▒s─▒lday─▒vermi┼č:

ÔÇťÔÇôBa┼čkas─▒n─▒n yerine oturmak ne imi┼č, ┼čimdi akl─▒n ba┼č─▒na geldi mi?ÔÇŁ

Me─čer kibirli adam, kendi zarar─▒na da olsa onu tekrar fakirle┼čtirerek s├Âz├╝m ona intikam alm─▒┼č!

Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa binlerce ┼č├╝k├╝rler olsun ki, en g├╝zel ├Âl├ž├╝lere, merhamet ve takv├ó temellerine dayanan hak dine bizleri eri┼čtirdi. Fakat unutmamak gerek ki sadece M├╝sl├╝man olmak yetmez. Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Ved├ó HutbesiÔÇÖnde ne buyuruyor:

ÔÇťSizlerin k├╝fre d├Ânece─činden endi┼čem yok, ┼čeytan da sizi ┼čirke d├Ând├╝rmekten ├╝midini kesti, fakat d├╝nya mal─▒na dal─▒p birbirinizin bo─čaz─▒na sar─▒lman─▒zdan korkar─▒m.ÔÇŁ

Hazret-i PeygamberÔÇÖin bu endi┼česi bizim de i├žimizde olmal─▒. O zaman sel├ómet sahiline ula┼čmak kolayla┼č─▒r.

Rabbimiz, ger├žek ├╝st├╝nl├╝k ├Âl├ž├╝s├╝ olan takv├ódan, ger├žek y├╝kseklik olan tev├ózudan nasibimizi art─▒rs─▒n. Kibirden, mal─▒na, ilmine, varl─▒─č─▒na, sa─čl─▒─č─▒na aldan─▒p da f├ón├«li─čini unutanlardan eylemesin.